7 thủ tục hộ tịch tại UBND xã từ 01/3/2027: Thay đổi quan trọng theo Luật Hộ tịch 2026

Luật Hộ tịch 2026 (số hiệu chính thức sẽ được công bố) được Quốc hội thông qua ngày 23/4/2026, có hiệu lực từ ngày 01/3/2027, đánh dấu bước chuyển mình quan trọng trong cải cách thủ tục hành chính. Theo đó, Uỷ ban nhân dân (UBND) cấp xã được giao thực hiện 7 thủ tục đăng ký hộ tịch, thay vì phải chuyển lên cấp huyện như trước đây. Sự thay đổi này giúp người dân tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại và giảm tải cho cơ quan hành chính cấp trên.

7 thủ tục hộ tịch tại UBND xã từ 01/3/2027: Thay đổi quan trọng theo Luật Hộ tịch 2026

Luật Hộ tịch 2026 quy định 7 thủ tục hộ tịch nào tại UBND cấp xã?

Theo quy định tại các điều từ 15 đến 21 của Luật Hộ tịch 2026, UBND cấp xã có thẩm quyền giải quyết 7 nhóm thủ tục hộ tịch sau đây, thay vì chỉ 4 nhóm như Luật Hộ tịch 2014.

1. Thủ tục đăng ký khai sinh (Điều 15)

UBND cấp xã thực hiện đăng ký khai sinh cho ba nhóm đối tượng chính:

• Trẻ em sinh ra tại Việt Nam;
• Trẻ em sinh ra ở nước ngoài chưa đăng ký khai sinh, về cư trú tại Việt Nam và có ít nhất một bên cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam;
• Công dân Việt Nam, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, người gốc Việt Nam chưa xác định được quốc tịch đang sinh sống tại Việt Nam, được sinh ra tại Việt Nam mà chưa đăng ký khai sinh, đã có hồ sơ, giấy tờ do cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam cấp, xác nhận.

Điểm mới đáng chú ý: UBND cấp xã có trách nhiệm chủ động đăng ký khai sinh cho trẻ em khi dữ liệu từ cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được kết nối tự động với hệ thống đăng ký, quản lý hộ tịch điện tử, nếu đáp ứng đủ hai điều kiện: (1) trẻ sinh ra tại cơ sở đó và (2) người yêu cầu đã cung cấp đủ nội dung đăng ký. Thời hạn đăng ký khai sinh là 60 ngày kể từ ngày sinh, với trách nhiệm thuộc về cha, mẹ hoặc người thân thích. So với Luật Hộ tịch 2014, quy định mới mở rộng đối tượng và tăng tính chủ động của cơ quan nhà nước.

2. Thủ tục đăng ký kết hôn (Điều 16)

Theo khoản 1 Điều 16 Luật Hộ tịch 2026, UBND cấp xã thực hiện đăng ký kết hôn cho ba trường hợp:

• Giữa công dân Việt Nam cư trú trong nước với nhau;
• Giữa công dân Việt Nam cư trú trong nước với người nước ngoài, công dân Việt Nam cư trú ở nước ngoài, người gốc Việt Nam chưa xác định quốc tịch đang sinh sống tại Việt Nam;
• Giữa người gốc Việt Nam chưa xác định quốc tịch với nhau, hoặc với người nước ngoài thường trú tại Việt Nam.

So với Luật 2014, quy định mới mở rộng thẩm quyền của cấp xã, không còn giới hạn ở nơi cư trú của một trong hai bên. Nội dung đăng ký kết hôn bao gồm: họ tên, ngày tháng năm sinh, dân tộc, quốc tịch, nơi cư trú, số định danh cá nhân và thông tin giấy tờ nhân thân. Cả hai bên nam, nữ phải có mặt để ký vào sổ đăng ký kết hôn và Giấy chứng nhận hôn nhân.

3. Thủ tục đăng ký, chấm dứt, thay đổi giám hộ (Điều 17)

UBND cấp xã có thẩm quyền đăng ký giám hộ, chấm dứt giám hộ, thay đổi giám hộ cho các đối tượng: công dân Việt Nam cư trú trong nước với nhau; giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài cư trú tại Việt Nam; giữa người gốc Việt Nam chưa xác định quốc tịch; và giữa pháp nhân với cá nhân. Điểm mới: UBND cấp xã còn thực hiện đăng ký giám sát việc giám hộ liên quan đến quản lý tài sản của người được giám hộ. Người giám hộ phải có mặt để ký vào sổ đăng ký giám hộ.

4. Thủ tục đăng ký nhận cha, mẹ, con (Điều 18)

UBND cấp xã thực hiện đăng ký nhận cha, mẹ, con trong sáu trường hợp, bao gồm: giữa công dân Việt Nam với nhau (ít nhất một bên cư trú trong nước); giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài (ít nhất một bên cư trú tại Việt Nam); giữa người gốc Việt Nam chưa xác định quốc tịch; và giữa người nước ngoài với nhau (ít nhất một bên thường trú tại Việt Nam). So với Luật 2014, quy định mới mở rộng thẩm quyền, không còn giới hạn ở nơi cư trú của người nhận hoặc người được nhận.

5. Thủ tục thay đổi thông tin hộ tịch (Điều 19)

Theo khoản 2 Điều 19 Luật Hộ tịch 2026, UBND cấp xã thực hiện thay đổi thông tin hộ tịch trong tám phạm vi, bao gồm: thay đổi họ, chữ đệm, tên; thay đổi quê quán; thay đổi thông tin về cha, mẹ, dân tộc; xác định lại dân tộc; cải chính thông tin do sai sót; bổ sung thông tin còn thiếu; điều chỉnh thông tin khi cá nhân được thay đổi; và các trường hợp khác. Điều kiện: còn bản chính giấy tờ hộ tịch hoặc có thông tin trong sổ hộ tịch giấy hoặc Cơ sở dữ liệu hộ tịch. So với Luật 2014, phạm vi thay đổi được mở rộng đáng kể, bao gồm cả bổ sung và điều chỉnh thông tin.

6. Thủ tục đăng ký khai tử (Điều 20)

UBND cấp xã có thẩm quyền đăng ký khai tử cho cá nhân chết trong nước hoặc công dân Việt Nam chết ở nước ngoài đã đưa thi thể, tro cốt về Việt Nam chưa đăng ký. Điểm mới: UBND cấp xã nơi cư trú cuối cùng của người chết có trách nhiệm chủ động đăng ký khai tử khi dữ liệu từ cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được kết nối tự động tới hệ thống đăng ký, quản lý hộ tịch điện tử.

7. Thủ tục ghi vào sổ hộ tịch sự kiện, thông tin hộ tịch từ nước ngoài (Điều 21)

Đây là điểm mới quan trọng so với Luật 2014. Theo Điều 21 Luật Hộ tịch 2026, UBND cấp xã thực hiện ghi vào sổ hộ tịch các sự kiện, thông tin hộ tịch của công dân Việt Nam đã được giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài, bao gồm: khai sinh, kết hôn, khai tử, giám hộ, xác định cha mẹ con, nuôi con nuôi, thay đổi thông tin hộ tịch, ly hôn, hủy việc kết hôn trái pháp luật. Trước đây, thủ tục này thuộc thẩm quyền của UBND cấp huyện.

Tác động thực tiễn của Luật Hộ tịch 2026 đối với người dân và doanh nghiệp

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, việc mở rộng thẩm quyền của UBND cấp xã lên 7 thủ tục sẽ giúp giảm 30-50% thời gian xử lý so với quy trình cũ, đặc biệt là đối với các thủ tục phải chuyển lên cấp huyện như ghi vào sổ hộ tịch từ nước ngoài. Người dân có thể thực hiện các thủ tục tại xã/phường/thị trấn nơi cư trú, thay vì phải lên quận/huyện. Thủ tục đăng ký khai sinh và khai tử chủ động thông qua kết nối dữ liệu y tế cũng giúp giảm gánh nặng hành chính cho gia đình.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Khi nào Luật Hộ tịch 2026 có hiệu lực?

Luật Hộ tịch 2026 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/3/2027, được Quốc hội thông qua ngày 23/4/2026. Cho đến thời điểm đó, các quy định của Luật Hộ tịch 2014 vẫn được áp dụng.

Thủ tục nào được chuyển từ UBND cấp huyện xuống cấp xã?

Thủ tục ghi vào sổ hộ tịch sự kiện, thông tin hộ tịch của công dân Việt Nam đã được giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài (Điều 21) là thủ tục duy nhất được chuyển thẩm quyền từ UBND cấp huyện xuống cấp xã, tạo thuận lợi cho người Việt Nam định cư ở nước ngoài khi về nước.

Cần chuẩn bị giấy tờ gì khi đăng ký kết hôn tại UBND xã?

Theo Điều 16 Luật Hộ tịch 2026, hai bên nam, nữ cần cung cấp: họ tên, ngày tháng năm sinh, dân tộc, quốc tịch, nơi cư trú, số định danh cá nhân, thông tin giấy tờ chứng minh nhân thân. Cả hai phải có mặt để ký vào sổ đăng ký kết hôn và Giấy chứng nhận hôn nhân.