Đặc xá 2026: 15 trường hợp tuyệt đối không được đề nghị theo Quyết định 457/QĐ-CTN

Đặc xá là chính sách khoan hồng đặc biệt của Nhà nước, nhưng không phải phạm nhân nào cũng đủ điều kiện. Theo Quyết định 457/QĐ-CTN năm 2026 do Chủ tịch nước ban hành, có tới 15 nhóm trường hợp bị loại trừ khỏi diện xét đặc xá, bao gồm các tội xâm phạm an ninh quốc gia, ma túy, xâm phạm tính mạng, và các điều kiện khắt khe về thời hạn tù còn lại. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết từng trường hợp để người dân và phạm nhân nắm rõ.

Đặc xá 2026: 15 trường hợp tuyệt đối không được đề nghị theo Quyết định 457/QĐ-CTN

Đối tượng được xét đặc xá năm 2026 gồm những ai?

Theo Điều 2 Quyết định 457/QĐ-CTN năm 2026, đối tượng đặc xá bao gồm: người đang chấp hành án phạt tù có thời hạn; người bị kết án tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn; và người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù. Đây là những đối tượng cơ bản được xem xét nếu đáp ứng các điều kiện tại Điều 3 của Quyết định.

15 trường hợp không được đề nghị đặc xá năm 2026

Điều 4 Quyết định 457/QĐ-CTN năm 2026 quy định rõ các trường hợp không được đề nghị đặc xá. Dưới đây là phân tích chi tiết từng nhóm:

1. Phạm tội xâm phạm an ninh quốc gia

Người bị kết án về một trong các tội sau đây bị loại trừ hoàn toàn: tội phản bội Tổ quốc; tội hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân; tội gián điệp; tội xâm phạm an ninh lãnh thổ; tội bạo loạn; tội khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân; tội phá hoại cơ sở vật chất - kỹ thuật của nước CHXHCN Việt Nam; tội làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước; tội phá rối an ninh; tội chống phá cơ sở giam giữ; tội khủng bố hoặc các tội phá hoại hòa bình, chống loài người và tội phạm chiến tranh theo Bộ luật Hình sự.

2. Bản án đang bị kháng nghị theo hướng tăng nặng

Nếu bản án, phần bản án hoặc quyết định của Tòa án đối với người đó đang bị kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm theo hướng tăng nặng trách nhiệm hình sự, thì không được đề nghị đặc xá.

3. Đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự về hành vi phạm tội khác

Người đang trong quá trình điều tra, truy tố về một tội phạm khác cũng không thuộc diện xét đặc xá.

4. Đã từng được đặc xá trước đó

Quy định này nhằm tránh việc lợi dụng chính sách khoan hồng nhiều lần.

5. Có tiền án

Có từ 02 tiền án trở lên hoặc có 01 tiền án mà bị kết án phạt tù về tội do cố ý cũng bị loại trừ.

6. Thời hạn tù còn lại quá dài

• Trên 08 năm đối với người quy định tại khoản 1, khoản 2 Điều 3 Quyết định 457/QĐ-CTN.
• Trên 10 năm đối với người quy định tại khoản 3, khoản 4 Điều 3 Quyết định 457/QĐ-CTN.

7. Tội phạm rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng xâm phạm an ninh quốc gia

Trừ các tội đã nêu tại mục 1, người bị kết án về tội phạm rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng xâm phạm an ninh quốc gia cũng không được đề nghị.

8. Phạm tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm nghiêm trọng

Bao gồm: giết 02 người trở lên; giết người có tổ chức, côn đồ, man rợ; hiếp dâm có tính chất loạn luân; hiếp dâm người dưới 16 tuổi; cưỡng dâm có tính chất loạn luân; cưỡng dâm người từ đủ 13 đến dưới 16 tuổi; mua bán người từ 02 người trở lên; mua bán, đánh tráo, chiếm đoạt người dưới 16 tuổi; cướp tài sản có sử dụng vũ khí; cướp tài sản, cưỡng đoạt tài sản, cướp giật tài sản, trộm cắp tài sản có tổ chức hoặc gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự; chống người thi hành công vụ có tổ chức hoặc xúi giục, lôi kéo, kích động người khác phạm tội.

9. Phạm tội cướp tài sản hoặc bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản

Thời hạn tù còn lại phải đáp ứng các ngưỡng cụ thể:

• Trên 01 năm đối với người bị kết án dưới 07 năm tù.
• Trên 02 năm đối với người bị kết án từ 07 năm đến 15 năm tù.
• Trên 03 năm đối với người bị kết án trên 15 năm hoặc tù chung thân.

10. Phạm tội về ma túy

Thời hạn tù còn lại bị giới hạn chặt chẽ:

• Trên 06 tháng đối với người bị kết án từ 03 năm tù trở xuống.
• Trên 01 năm đối với người bị kết án trên 03 năm đến dưới 07 năm tù.
• Trên 02 năm đối với người bị kết án từ 07 năm đến 15 năm tù.
• Trên 03 năm đối với người bị kết án trên 15 năm hoặc tù chung thân.

11. Phạm tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự do cố ý

Thời hạn tù còn lại: trên 02 năm đối với người bị kết án từ 10 năm đến 15 năm tù; trên 03 năm đối với người bị kết án trên 15 năm hoặc tù chung thân.

12. Chủ mưu, cầm đầu trong vụ án có tổ chức

Người chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy trong vụ án phạm tội có tổ chức; người dùng thủ đoạn xảo quyệt, ngoan cố chống đối; hoặc người phạm tội có tính chất chuyên nghiệp đều bị loại.

13. Có căn cứ sử dụng trái phép chất ma túy

Dù không bị kết án về tội ma túy, nếu có căn cứ khẳng định đã từng sử dụng trái phép chất ma túy, phạm nhân cũng không được đề nghị.

14. Phạm từ ba tội trở lên hoặc hai tội do cố ý

Bao gồm cả trường hợp tổng hợp hình phạt, hoặc đang chấp hành hình phạt tổng hợp do bị kết án 02 lần trở lên về cùng một tội do cố ý.

15. Ba lần bị kết án về cùng một tội do cố ý

Đây là trường hợp tái phạm nguy hiểm, bị loại trừ hoàn toàn.

Hành vi bị cấm khi thực hiện đặc xá

Theo Điều 7 Luật Đặc xá năm 2018 (số 30/2018/QH14), các hành vi sau bị nghiêm cấm:

• Lợi dụng, lạm dụng chức vụ để đề nghị đặc xá cho người không đủ điều kiện hoặc không đề nghị cho người đủ điều kiện.
• Đưa hối lộ, nhận hối lộ, môi giới hối lộ, nhũng nhiễu trong việc thực hiện đặc xá.
• Cấp, xác nhận giấy tờ, tài liệu trái quy định hoặc từ chối cấp giấy tờ mà pháp luật yêu cầu.
• Giả mạo giấy tờ, tài liệu liên quan đến người được đề nghị đặc xá.

Tác động thực tiễn của Quyết định 457/QĐ-CTN

Quyết định này thể hiện chính sách khoan hồng có điều kiện, vừa bảo đảm quyền lợi cho phạm nhân cải tạo tốt, vừa giữ vững an ninh trật tự xã hội. Các quy định về thời hạn tù còn lại và loại tội phạm cho thấy sự thận trọng của Nhà nước đối với các tội đặc biệt nghiêm trọng. Người dân và phạm nhân cần nắm rõ các điều kiện để tránh hiểu lầm và thực hiện đúng quyền lợi của mình.

Câu hỏi thường gặp về đặc xá năm 2026

Phạm nhân phạm tội ma túy có được đặc xá không?

Có, nhưng chỉ khi thời hạn tù còn lại dưới các ngưỡng quy định: dưới 06 tháng nếu bị kết án từ 03 năm trở xuống; dưới 01 năm nếu bị kết án trên 03 năm đến dưới 07 năm; dưới 02 năm nếu bị kết án từ 07 năm đến 15 năm; dưới 03 năm nếu bị kết án trên 15 năm hoặc tù chung thân.

Người có 1 tiền án có được đề nghị đặc xá không?

Không, nếu người đó có 01 tiền án và bị kết án phạt tù về tội do cố ý. Trường hợp có từ 02 tiền án trở lên cũng bị loại trừ hoàn toàn.

Thời hạn tù còn lại bao nhiêu thì không được đặc xá?

Tùy vào loại đối tượng và tội danh. Ví dụ: đối với người đang chấp hành án thông thường, nếu thời hạn còn lại trên 08 năm thì không được đề nghị; đối với người bị kết án tù chung thân đã giảm án, nếu còn trên 10 năm cũng bị loại.