Đối thoại Shangri-La 2024: Việt Nam chủ động kiến tạo hòa bình bằng lòng tin và luật pháp quốc tế

Bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đối thoại Shangri-La lần thứ 23 (tháng 6/2024) không chỉ là một tham luận về an ninh khu vực, mà còn là tuyên ngôn chiến lược đánh dấu bước chuyển từ vị thế 'người tham dự' sang 'người kiến tạo' hòa bình. Với chủ đề “Chủ động kiến tạo hòa bình, ổn định và phát triển trong một thế giới nhiều biến động”, thông điệp của Việt Nam tập trung vào ba trụ cột: đối thoại, tôn trọng luật pháp quốc tế và củng cố lòng tin chiến lược, được minh chứng bằng những cam kết và hành động cụ thể trên thực tế.

Đối thoại Shangri-La 2024: Việt Nam chủ động kiến tạo hòa bình bằng lòng tin và luật pháp quốc tế

Việt Nam chuyển từ 'tham gia' sang 'chủ động kiến tạo': Bước tiến trong tư duy đối ngoại

Theo Phó Giám đốc, Phó Tổng Biên tập Nhà Xuất bản Chính trị Quốc gia Sự thật Phạm Thị Thinh, bài phát biểu đã cụ thể hóa quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam tại Đại hội XIV về chính sách đối ngoại: Chủ động, tích cực đóng góp vào hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển bền vững. Sự thay đổi này thể hiện rõ nét qua việc Việt Nam không còn dừng lại ở việc phản ứng với các biến động quốc tế, mà mong muốn tham gia định hình cách thức giải quyết các vấn đề toàn cầu. Đây là biểu hiện của một quốc gia có mức độ tự tin chiến lược cao hơn sau 40 năm đổi mới và hội nhập.

Ba cuộc khủng hoảng nền tảng và đề xuất giải pháp từ Việt Nam

Tại diễn đàn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã phân tích ba cuộc khủng hoảng nền tảng đang đe dọa hòa bình toàn cầu:

• Khủng hoảng trật tự quốc tế: Sự suy yếu của các thể chế đa phương và sự gia tăng các hành động đơn phương.
• Khủng hoảng mô hình phát triển: Sự bất bình đẳng gia tăng và các thách thức về biến đổi khí hậu, an ninh phi truyền thống.
• Khủng hoảng lòng tin chiến lược: Sự nghi kỵ, đối đầu và cạnh tranh gia tăng giữa các cường quốc.

Đáng chú ý, Việt Nam không chỉ dừng lại ở chẩn đoán mà đã đưa ra các đề xuất cụ thể, bao gồm: xây dựng lòng tin, ngoại giao phòng ngừa, phát huy vai trò trung tâm của ASEAN, quản trị công nghệ mới và tăng cường thượng tôn luật pháp quốc tế. Theo Thiếu tướng, Phó Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Văn Sáu - Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng, đây là thông điệp đối ngoại nổi bật, thể hiện tầm nhìn chiến lược của Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.

Hành động thực tiễn: Gần 1.100 quân nhân tham gia gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc

Thông điệp về hòa bình không chỉ dừng lại ở lời nói. Từ năm 2014 đến nay, Việt Nam đã triển khai gần 1.100 quân nhân, sỹ quan và cán bộ tham gia các Phái bộ gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc. Cụ thể:

• Nam Sudan (UNMISS): Triển khai 7 lượt Bệnh viện dã chiến cấp 2, được Liên hợp quốc đánh giá cao về năng lực cứu chữa thương binh và hỗ trợ nhân đạo trong điều kiện chiến tranh, dịch bệnh.
• Khu vực Abyei (UNISFA) và Cộng hòa Trung Phi (MINUSCA): Cử 181 sĩ quan cá nhân làm nhiệm vụ.
• Trụ sở Liên hợp quốc: Cán bộ tham gia tại các vị trí tham mưu, điều phối.

Những con số này minh chứng cho sự chuyển đổi từ vị thế “thụ hưởng hòa bình” sang “đóng góp cho hòa bình toàn cầu”.

Lòng tin chiến lược: Nền tảng cho đối thoại và hợp tác lâu dài

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, lòng tin chiến lược không thể được xây dựng bằng lời nói đơn thuần mà phải được thể hiện bằng hành động cụ thể, bằng sự chân thành, minh bạch, tôn trọng lẫn nhau và thực hiện nghiêm túc các cam kết quốc tế. Quan điểm này được đúc kết từ truyền thống lịch sử lâu dài của dân tộc Việt Nam, thể hiện qua các minh chứng:

• Sau chiến thắng trên sông Bạch Đằng năm 1288: Vua Trần Nhân Tông chủ động khôi phục quan hệ bang giao với nhà Nguyên, đặt hòa bình lên trên lợi ích chiến tranh.
• Sau Chiến thắng Ngọc Hồi-Đống Đa: Vua Quang Trung gửi thư ngoại giao tới triều Thanh, thiết lập quan hệ hòa bình.

Việt Nam khẳng định, trong bối cảnh nghi kỵ và cạnh tranh chiến lược gia tăng, đối thoại không nên dừng ở phát biểu lập trường mà phải giúp nhận diện sớm rủi ro, duy trì kênh liên lạc khi căng thẳng và ngăn khác biệt trượt thành khủng hoảng.

Tác động thực tiễn: Việt Nam - hình mẫu chuyển đổi và đối tác tin cậy

Sự kiện Việt Nam được chọn là địa điểm đăng cai Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ-Triều vào năm 2019 là một minh chứng rõ ràng cho uy tín ngoại giao và môi trường an ninh ổn định của Việt Nam. Cộng đồng quốc tế đánh giá Việt Nam là hình mẫu về chuyển đổi từ chiến tranh sang phát triển và hòa nhập quốc tế. Chính sách đối ngoại cân bằng, không tham gia liên minh quân sự, không can dự vào các cuộc đối đầu quân sự quốc tế, đồng thời thúc đẩy đối thoại và tôn trọng luật pháp quốc tế đã giúp Việt Nam duy trì quan hệ tốt đẹp với các trung tâm quyền lực lớn trên thế giới.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Đối thoại Shangri-La là gì và tại sao bài phát biểu của Việt Nam lại quan trọng?

Đối thoại Shangri-La (Diễn đàn An ninh Quốc tế) là một trong những diễn đàn an ninh đa phương quan trọng nhất châu Á, do Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS) tổ chức hàng năm tại Singapore. Bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại phiên khai mạc ngày 31/5/2024 được đánh giá là có tầm chiến lược, đánh dấu sự tham gia chủ động của Việt Nam trong việc định hình các vấn đề an ninh khu vực và toàn cầu.

Việt Nam đã làm gì để chứng minh cam kết kiến tạo hòa bình?

Việt Nam đã triển khai gần 1.100 quân nhân tham gia các phái bộ gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc tại Nam Sudan, Abyei và Cộng hòa Trung Phi. Ngoài ra, Việt Nam còn đóng góp tích cực vào các cơ chế an ninh ASEAN, thúc đẩy đối thoại giữa các bên đối địch và kiên trì giải quyết tranh chấp bằng luật pháp quốc tế.

Ba cuộc khủng hoảng nền tảng mà Việt Nam nêu tại Shangri-La là gì?

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, thế giới đang đối mặt với ba cuộc khủng hoảng nền tảng: (1) Khủng hoảng trật tự quốc tế, (2) Khủng hoảng mô hình phát triển, và (3) Khủng hoảng lòng tin chiến lược. Việt Nam đề xuất giải quyết các cuộc khủng hoảng này thông qua đối thoại, hợp tác, xây dựng lòng tin và thượng tôn luật pháp quốc tế.