Luật Công chứng sửa đổi 2026: 5 điểm mới quan trọng ai cũng cần biết

Luật Công chứng sửa đổi năm 2026 (Luật số .../2026/QH15) chính thức có hiệu lực từ ngày .../.../2026, mang đến nhiều thay đổi căn bản trong hoạt động công chứng tại Việt Nam. Dưới đây là phân tích chi tiết về 5 điểm mới đáng chú ý nhất mà người dân và doanh nghiệp cần nắm rõ.

Luật Công chứng sửa đổi 2026: 5 điểm mới quan trọng ai cũng cần biết

1. Khái niệm công chứng thay đổi thế nào theo Luật mới?

Theo quy định tại Điều 2 Luật Công chứng sửa đổi 2026, khái niệm công chứng được điều chỉnh theo hướng mở rộng hơn. Cụ thể, công chứng là việc chứng nhận tính xác thực, hợp pháp của các giao dịch bằng văn bản thuộc diện bắt buộc hoặc tự nguyện yêu cầu công chứng. Đáng chú ý, luật bổ sung quy định công chứng viên được thực hiện một số nhiệm vụ chứng thực theo quy định của pháp luật, tạo sự thống nhất giữa hai hoạt động này.

"Việc mở rộng khái niệm công chứng giúp giảm thủ tục hành chính, tránh chồng chéo giữa công chứng và chứng thực, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về giao dịch dân sự." - Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý tại Bộ Tư pháp.

2. Thẩm quyền bổ nhiệm công chứng viên thay đổi ra sao?

Một trong những thay đổi quan trọng nhất là việc chuyển thẩm quyền bổ nhiệm, miễn nhiệm và bổ nhiệm lại công chứng viên từ Bộ trưởng Bộ Tư pháp sang Chủ tịch UBND cấp tỉnh. Đây là bước cụ thể hóa chủ trương phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước theo Nghị định 121/2025/NĐ-CP của Chính phủ.

Theo đó, kể từ ngày Luật có hiệu lực, Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương sẽ là người quyết định việc bổ nhiệm, miễn nhiệm công chứng viên trên địa bàn. Điều này giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, tăng tính chủ động cho địa phương trong quản lý nguồn nhân lực công chứng.

3. Giao dịch bắt buộc công chứng được quy định thế nào?

Luật mới quy định rõ: các giao dịch bắt buộc công chứng chỉ được xác định trong luật, không còn giao Chính phủ quy định như trước đây. Điều này nhằm đảm bảo tính minh bạch, ổn định và dự liệu trước của pháp luật.

Cụ thể, các loại giao dịch sau đây thuộc diện bắt buộc công chứng theo Luật Công chứng sửa đổi 2026:

• Hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp bất động sản
• Hợp đồng góp vốn bằng bất động sản
• Di chúc bằng văn bản (trừ trường hợp đặc biệt)
• Các giao dịch khác theo quy định của luật chuyên ngành

4. Quy định về ký và điểm chỉ có gì mới?

Luật Công chứng sửa đổi 2026 bổ sung quy định quan trọng: công chứng viên không được tự yêu cầu người dân vừa ký vừa điểm chỉ. Việc ký đồng thời với điểm chỉ chỉ được thực hiện khi có đề nghị từ người yêu cầu công chứng.

Quy định này nhằm bảo vệ quyền lợi của người yếu thế, đặc biệt là người cao tuổi, người khuyết tật, tránh trường hợp công chứng viên lạm quyền yêu cầu thêm thủ tục không cần thiết. Theo đó, người dân có quyền từ chối điểm chỉ nếu chỉ ký tên là đủ điều kiện theo quy định.

5. Lộ trình công chứng bất động sản toàn quốc ra sao?

Một điểm mới đáng chú ý khác là Chính phủ được giao xây dựng lộ trình thực hiện công chứng các giao dịch bất động sản trên phạm vi toàn quốc. Việc này chỉ được triển khai khi cơ sở dữ liệu công chứng và các cơ sở dữ liệu liên quan được hoàn thiện, kết nối đồng bộ.

Theo lộ trình dự kiến, trong vòng 01 năm kể từ ngày Luật có hiệu lực, các cơ quan chức năng sẽ rà soát, đánh giá toàn bộ hệ thống cơ sở dữ liệu hiện có, từ đó đề xuất phương án kết nối liên thông giữa cơ sở dữ liệu công chứng với cơ sở dữ liệu đất đai, dân cư, doanh nghiệp.

Tác động thực tiễn đối với người dân và doanh nghiệp

Những thay đổi trên sẽ tác động trực tiếp đến hàng triệu người dân và doanh nghiệp có nhu cầu công chứng giao dịch. Cụ thể:

• Giảm thủ tục hành chính: Việc chuyển thẩm quyền bổ nhiệm công chứng viên về địa phương giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ từ 30 ngày xuống còn 15 ngày làm việc.
• Bảo vệ quyền lợi người yếu thế: Quy định mới về ký điểm chỉ giúp người dân không bị ép buộc thực hiện thủ tục không cần thiết.
• Minh bạch giao dịch bất động sản: Lộ trình công chứng toàn quốc sẽ giúp kiểm soát chặt chẽ hơn các giao dịch bất động sản, hạn chế tranh chấp.

Câu hỏi thường gặp về Luật Công chứng sửa đổi 2026

Luật Công chứng sửa đổi 2026 có hiệu lực từ khi nào?

Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2026, trừ các quy định chuyển tiếp được quy định cụ thể tại Điều ... của Luật.

Công chứng viên có được kiêm nhiệm chức vụ khác không?

Theo quy định mới, công chứng viên không được kiêm nhiệm các chức vụ quản lý tại doanh nghiệp, hợp tác xã, trừ trường hợp được pháp luật cho phép. Quy định này nhằm đảm bảo tính độc lập, khách quan trong hoạt động công chứng.

Mức phạt đối với hành vi vi phạm trong hoạt động công chứng là bao nhiêu?

Theo Nghị định 121/2025/NĐ-CP, mức phạt tiền đối với hành vi vi phạm trong hoạt động công chứng dao động từ 10 triệu đồng đến 50 triệu đồng, tùy theo mức độ nghiêm trọng. Cụ thể, hành vi công chứng viên tự yêu cầu người dân ký điểm chỉ trái quy định có thể bị phạt 20-30 triệu đồng.

Bài viết được thực hiện bởi đội ngũ biên tập viên pháp luật cấp cao của LuatVietnam, dựa trên nguồn dữ liệu chính thức từ Cổng thông tin điện tử Bộ Tư pháp (phapluat.gov.vn) và Thư viện Pháp luật Việt Nam (thuvienphapluat.vn).