Luật Thủ đô 2026: 5 đột phá mới về khoa học, công nghệ và chuyển đổi số cần biết

Luật Thủ đô 2026 (có hiệu lực từ ngày 01/07/2026) đánh dấu bước ngoặt trong tư duy quản lý nhà nước về khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Điều 18 của Luật này không chỉ trao quyền chủ động cho Hà Nội trong việc ban hành cơ chế vượt trội, mà còn tạo hành lang pháp lý cho các mô hình thử nghiệm, đầu tư mạo hiểm và hợp tác công - tư. Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, đây là khung khổ quan trọng để Thủ đô trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu cả nước.

Luật Thủ đô 2026: 5 đột phá mới về khoa học, công nghệ và chuyển đổi số cần biết

Luật Thủ đô 2026 quy định gì về tích hợp khoa học, công nghệ vào quản lý nhà nước?

Theo Điều 18 Luật Thủ đô 2026, HĐND Thành phố có trách nhiệm quy định cơ chế, chính sách phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phù hợp với điều kiện phát triển của Thủ đô. Nội dung cốt lõi là khoa học, công nghệ phải được tích hợp trong hoạch định chính sách, quản lý nhà nước và phát triển các ngành kinh tế - xã hội. Cụ thể, ưu tiên được đặt vào giải quyết các vấn đề lớn của Thành phố, đồng thời thu hút, trọng dụng nguồn nhân lực chất lượng cao bằng các chính sách vượt trội.

Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) được áp dụng thế nào tại Hà Nội?

Một trong những điểm đột phá nhất của Điều 18 là quy định ưu tiên thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Các mô hình thử nghiệm này sẽ làm cơ sở để tổng kết thực tiễn và nhân rộng ra phạm vi cả nước. Đi kèm với đó là yêu cầu về quản trị rủi ro trong hoạt động khoa học, công nghệ trên địa bàn Thành phố.

Về tài chính, ngân sách nhà nước (NSNN) cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được phân bổ, sử dụng linh hoạt, kịp thời, hiệu quả, minh bạch, dựa trên kết quả đầu ra gắn với mục tiêu tăng trưởng kinh tế, phát triển kinh tế số, xã hội số, nâng cao năng suất lao động và hiệu quả quản lý đô thị.

Những ưu đãi, hỗ trợ cụ thể nào dành cho doanh nghiệp và tổ chức?

HĐND Thành phố được quyền quy định cơ chế, chính sách ưu đãi, hỗ trợ phát triển hạ tầng, các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực này, bao gồm:

• Hỗ trợ nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ; chuyển giao công nghệ, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
• Khởi nghiệp sáng tạo, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, thương mại hóa sản phẩm, kết quả nghiên cứu khoa học.
• Sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu sản phẩm công nghệ số; phát triển tài sản số.

Quỹ phát triển khoa học, công nghệ và Quỹ đầu tư mạo hiểm hoạt động ra sao?

Luật quy định việc thành lập, cơ chế tổ chức, hoạt động, quản lý Quỹ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của Thành phố. Đặc biệt, Quỹ đầu tư mạo hiểm có sử dụng ngân sách Thành phố được thành lập để đầu tư cho khởi nghiệp sáng tạo, hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp. Việc quản lý, sử dụng nguồn vốn của Quỹ đầu tư mạo hiểm được thực hiện theo nguyên tắc thị trường, chấp nhận rủi ro, bảo đảm công khai, minh bạch, hiệu quả.

Doanh nghiệp, tổ chức, đơn vị sự nghiệp có thể đóng góp quỹ phát triển khoa học và công nghệ của mình vào Quỹ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của Thành phố, và được hưởng chính sách ưu tiên hỗ trợ khi thực hiện dự án, đề án.

Quy định về chỉ định thầu và thương mại hóa kết quả nghiên cứu có gì mới?

Luật cho phép giao trực tiếp, chỉ định thầu đối với nhiệm vụ, dự án khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, dự án ứng dụng công nghệ số có sử dụng ngân sách Thành phố. Tổ chức, cá nhân thực hiện nhiệm vụ được áp dụng quy trình chỉ định thầu rút gọn để lựa chọn đơn vị cung cấp dịch vụ, hàng hóa, trừ trường hợp mua sắm trực tiếp theo quy định của pháp luật.

Bên cạnh đó, các cơ sở giáo dục đại học công lập, tổ chức khoa học và công nghệ công lập được phép thành lập hoặc tham gia thành lập doanh nghiệp, tham gia quản lý, điều hành, góp vốn để thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học thuộc quyền sở hữu trí tuệ.

UBND Thành phố có thẩm quyền gì trong quản lý và ứng dụng công nghệ?

UBND Thành phố được trao thẩm quyền rộng rãi trong việc:

• Quy định khoán chi trong thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo có sử dụng ngân sách Thành phố.
• Huy động, sử dụng nguồn lực từ tài trợ, hỗ trợ, hợp tác công - tư.
• Quy định phương thức quản trị tiên tiến dựa trên dữ liệu số, ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo; cơ chế chia sẻ dữ liệu công - tư theo hợp đồng khai thác dữ liệu.
• Bảo đảm an toàn, quản lý rủi ro, biện pháp ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý nhà nước.
• Ban hành quy chuẩn kỹ thuật, công bố tiêu chuẩn với yêu cầu cao hơn hoặc chưa có quy chuẩn quốc gia; lựa chọn công nhận, áp dụng tiêu chuẩn tiên tiến của quốc tế, khu vực, nước ngoài. Việc này phải bảo đảm liên thông, kết nối với cơ quan quản lý nhà nước ở trung ương, không tạo rào cản đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Doanh nghiệp được hưởng ưu đãi thuế 200% chi phí R&D như thế nào?

Đây là chính sách đặc biệt quan trọng. Theo quy định, khoản chi cho hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) của doanh nghiệp, tổ chức, đơn vị sự nghiệp trên địa bàn Thành phố được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế với mức là 200% chi phí thực tế. Tuy nhiên, phải bảo đảm sau khi áp dụng mức chi bổ sung, doanh nghiệp, tổ chức, đơn vị sự nghiệp không bị lỗ.

Việc sử dụng quỹ phát triển khoa học và công nghệ của doanh nghiệp đóng góp vào Quỹ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của Thành phố được xác định là sử dụng đúng mục đích theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Tác động thực tiễn tới doanh nghiệp và người dân

Các quy định tại Điều 18 Luật Thủ đô 2026 được kỳ vọng sẽ tạo ra một hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo mạnh mẽ tại Hà Nội. Doanh nghiệp được hưởng lợi từ cơ chế thử nghiệm (sandbox), ưu đãi thuế R&D lên tới 200%, và khả năng tiếp cận nguồn vốn từ Quỹ đầu tư mạo hiểm. Người dân được hưởng lợi từ các dịch vụ công được số hóa, quản lý đô thị thông minh dựa trên dữ liệu số và trí tuệ nhân tạo.

Theo các chuyên gia pháp lý, đây là bước đi táo bạo, phù hợp với xu thế toàn cầu, nhưng cũng đặt ra thách thức về quản trị rủi ro và bảo đảm an toàn dữ liệu. Các nghị quyết của HĐND và quyết định của UBND Thành phố sẽ là văn bản chi tiết hóa để đưa Luật vào cuộc sống.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Luật Thủ đô 2026 có hiệu lực từ khi nào?

Luật Thủ đô 2026 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2026.

Doanh nghiệp muốn được hưởng ưu đãi 200% chi phí R&D cần làm gì?

Doanh nghiệp cần thực hiện hoạt động nghiên cứu và phát triển trên địa bàn Thành phố Hà Nội, hạch toán chi phí R&D thực tế và kê khai vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế. Mức chi bổ sung được tính thêm 100% so với chi phí thực tế, nhưng phải bảo đảm doanh nghiệp không bị lỗ sau khi áp dụng.

Quỹ đầu tư mạo hiểm của Thành phố có chấp nhận rủi ro không?

Có. Luật quy định việc quản lý, sử dụng nguồn vốn của Quỹ đầu tư mạo hiểm được thực hiện theo nguyên tắc thị trường, chấp nhận rủi ro, bảo đảm công khai, minh bạch, hiệu quả. Đây là cơ sở pháp lý để Thành phố có thể đầu tư vào các dự án khởi nghiệp sáng tạo có tiềm năng cao nhưng rủi ro lớn.