Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tại Hà Nội: Kết quả sau 1 năm và bài học cho cả nước

Chiều ngày 9/6, Thành ủy Hà Nội đã tổ chức Hội nghị sơ kết một năm vận hành bộ máy của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương hai cấp trên địa bàn thành phố. Hội nghị có sự tham dự và chủ trì của hai Ủy viên Bộ Chính trị: đồng chí Nguyễn Duy Ngọc - Trưởng ban Tổ chức Trung ương, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương và đồng chí Trần Đức Thắng - Bí thư Thành ủy Hà Nội. Sự kiện này đánh dấu bước tổng kết quan trọng, làm cơ sở để nhân rộng mô hình chính quyền địa phương hai cấp ra cả nước.

Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tại Hà Nội: Kết quả sau 1 năm và bài học cho cả nước

Kết quả vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tại Hà Nội sau 1 năm như thế nào?

Theo đánh giá của Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc, sau một năm triển khai, Hà Nội đã cơ bản ổn định tổ chức bộ máy, vận hành hiệu quả hệ thống chính trị và chính quyền các cấp, đặc biệt là cấp xã. Thực tiễn cho thấy, bộ máy chính quyền cấp xã trên địa bàn Thủ đô đã cơ bản đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, thể hiện rõ qua việc triển khai nhiều nhiệm vụ lớn, quan trọng và chưa từng có tiền lệ.

Trong thời gian ngắn, Hà Nội đã chủ động báo cáo Bộ Chính trị, đề xuất Quốc hội ban hành Nghị quyết số 258 về một số cơ chế, chính sách đặc thù phục vụ phát triển thành phố; đồng thời triển khai thực hiện Luật Thủ đô (sửa đổi) và các định hướng lớn về phát triển Thủ đô trong giai đoạn mới.

Những bài học kinh nghiệm nào được rút ra từ mô hình chính quyền 2 cấp của Hà Nội?

Hội nghị đã ghi nhận 7 bài học kinh nghiệm mà Hà Nội rút ra sau một năm triển khai. Trên cơ sở đó, Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc đã đề xuất bổ sung bài học thứ 8 với nội dung: "Tăng cường công tác giám sát, kiểm tra với tinh thần đồng hành, hỗ trợ cơ sở; kịp thời phát hiện, nhân rộng mô hình hay, cách làm hiệu quả và chấn chỉnh những tồn tại, hạn chế ngay từ sớm."

Đáng chú ý, Hà Nội đã tạo được sự đồng thuận cao trong nhân dân trong công tác giải phóng mặt bằng, triển khai các dự án trọng điểm và tổ chức nhiều hoạt động phục vụ người dân, du khách trong dịp Tết Bính Ngọ 2026. Tốc độ tăng trưởng GRDP của thành phố trong năm 2025, quý I và các tháng đầu năm 2026 tiếp tục duy trì tích cực, cho thấy việc phân công nhiệm vụ, phân cấp quản lý và phân bổ nguồn lực cho cấp cơ sở được thực hiện đúng hướng, minh bạch và hiệu quả.

Hà Nội cần làm gì để hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp?

Trưởng ban Tổ chức Trung ương đề nghị Hà Nội tiếp tục phát huy vai trò tiên phong trong đổi mới tổ chức bộ máy, hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp và xây dựng hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả. Các nhiệm vụ trọng tâm bao gồm:

• Nghiên cứu tiêu chuẩn, quy chuẩn đối với đơn vị hành chính cấp xã phù hợp từng khu vực: đô thị đặc biệt, vùng ven đô, nông thôn.
• Hoàn thiện mô hình tổ chức cơ sở Đảng gắn với mô hình chính quyền địa phương.
• Xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu phát triển Thủ đô, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số và tầm nhìn quy hoạch 100 năm.

Đặc biệt, Hà Nội đã phân loại cán bộ thành 3 nhóm: nhóm hoàn thành tốt nhiệm vụ; nhóm cần tiếp tục đào tạo, bồi dưỡng; và nhóm không đáp ứng yêu cầu. Đây được đánh giá là phù hợp với thực tiễn, làm cơ sở để xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn cán bộ, đồng thời phát hiện, bồi dưỡng và bảo vệ những cán bộ đổi mới, sáng tạo, dám đột phá vì lợi ích chung.

Chiến lược chuyển đổi số và khoa học công nghệ trong mô hình chính quyền 2 cấp

Một trong những điểm nhấn quan trọng là yêu cầu tạo đột phá mạnh mẽ về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong toàn bộ hoạt động của hệ thống chính trị. Hà Nội phải đẩy mạnh xây dựng chính quyền số, quản trị số, lấy dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI) làm nguồn lực quan trọng phục vụ phát triển.

Hiện Hà Nội đang triển khai 20 nhiệm vụ trọng tâm về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Nhiều kết quả bước đầu đã có thể đo lường, hạch toán bằng thời gian, chi phí tiết kiệm cho người dân và doanh nghiệp thông qua việc giảm giấy tờ, giảm thủ tục hành chính và tăng cường kết nối dữ liệu liên thông.

Tác động thực tiễn của mô hình chính quyền 2 cấp tới người dân và doanh nghiệp

Mục tiêu cao nhất của mô hình chính quyền địa phương hai cấp là xây dựng bộ máy gần dân hơn, chủ động hơn và phục vụ nhân dân hiệu quả hơn. Việc nâng cao chất lượng dịch vụ công trực tuyến được đặc biệt nhấn mạnh, yêu cầu các cơ quan, đơn vị thường xuyên rà soát, đánh giá và hoàn thiện quy trình để bảo đảm người dân, doanh nghiệp thực sự được thụ hưởng các dịch vụ công thuận tiện, nhanh chóng và hiệu quả.

Hà Nội được kỳ vọng tiếp tục phát huy vai trò đầu tàu, trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, đồng thời trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo và lan tỏa các mô hình phát triển mới cho cả nước. Thành phố cần chủ động công khai các mô hình quản trị, quy trình vận hành chính quyền địa phương hai cấp và các dịch vụ công tiêu biểu để các địa phương khác nghiên cứu, học tập.

Câu hỏi thường gặp (FAQ) về mô hình chính quyền địa phương 2 cấp

Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là gì?

Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là cơ cấu tổ chức bộ máy chính quyền địa phương chỉ gồm hai cấp: cấp tỉnh/thành phố trực thuộc trung ương và cấp xã/phường, thay vì ba cấp như trước đây (tỉnh, huyện, xã). Mô hình này nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả quản lý và phục vụ người dân tốt hơn.

Hà Nội đã đạt được những kết quả gì sau 1 năm thực hiện mô hình này?

Sau 1 năm, Hà Nội đã ổn định tổ chức bộ máy, vận hành hiệu quả hệ thống chính trị, đặc biệt là cấp xã. Thành phố đã chủ động đề xuất và được Quốc hội ban hành Nghị quyết số 258 về cơ chế đặc thù, triển khai Luật Thủ đô (sửa đổi), duy trì tăng trưởng GRDP tích cực và tạo đồng thuận cao trong nhân dân.

Khi nào mô hình chính quyền 2 cấp của Hà Nội sẽ được nhân rộng ra cả nước?

Hiện Ban Chỉ đạo Trung ương đang nghiên cứu, tổng kết thực tiễn từ mô hình Hà Nội để tham khảo, nhân rộng cho các bộ, ngành và địa phương trong cả nước. Nhiều nội dung về phân cấp, phân quyền, giao nhiệm vụ và nguồn lực của Hà Nội được đánh giá là mô hình tiêu biểu cần nghiên cứu áp dụng, nhưng chưa có thời gian cụ thể cho việc nhân rộng.