Thời hiệu khiếu nại quyết định thu hồi đất: 90 ngày tính từ thời điểm nhận được quyết định

Khi nhận được quyết định thu hồi đất, nhiều người dân băn khoăn về thời hạn thực hiện quyền khiếu nại. Theo quy định pháp luật hiện hành, thời hiệu khiếu nại quyết định thu hồi đất được xác định cụ thể là 90 ngày, tính từ thời điểm người sử dụng đất nhận được hoặc biết được quyết định hành chính đó. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các quy định pháp lý liên quan, bao gồm căn cứ pháp lý, điều kiện cưỡng chế và các trường hợp ngoại lệ.

Thời hiệu khiếu nại quyết định thu hồi đất: 90 ngày tính từ thời điểm nhận được quyết định

Thời hiệu khiếu nại quyết định thu hồi đất được tính từ thời điểm nào?

Theo Điều 237 Luật Đất đai 2024 (số 31/2024/QH15), người sử dụng đất và người có quyền, nghĩa vụ liên quan có quyền khiếu nại quyết định hành chính về quản lý đất đai. Trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại được thực hiện theo quy định của pháp luật về khiếu nại.

Cụ thể, Điều 9 Luật Khiếu nại 2011 (số 02/2011/QH13) quy định rõ: Thời hiệu khiếu nại là 90 ngày, kể từ ngày nhận được quyết định hành chính hoặc biết được quyết định hành chính, hành vi hành chính. Như vậy, đối với quyết định thu hồi đất, thời hiệu khiếu nại bắt đầu từ ngày người dân nhận được hoặc biết được quyết định đó.

Đáng chú ý, luật cũng quy định các trường hợp ngoại lệ: Nếu người khiếu nại không thực hiện được quyền khiếu nại đúng thời hiệu vì ốm đau, thiên tai, địch họa, đi công tác, học tập ở nơi xa hoặc vì những trở ngại khách quan khác, thì thời gian có trở ngại đó không tính vào thời hiệu khiếu nại. Điều này giúp bảo vệ quyền lợi của người dân trong các tình huống bất khả kháng.

Khiếu nại quyết định thu hồi đất và quyết định cưỡng chế được quy định như thế nào?

Theo Điều 40 Nghị định 102/2024/NĐ-CP, người có đất thu hồi, tổ chức, cá nhân có liên quan có quyền khiếu nại về việc kiểm đếm bắt buộc, cưỡng chế thực hiện kiểm đếm bắt buộc, thu hồi đất, cưỡng chế thu hồi đất theo quy định của pháp luật về khiếu nại.

Tuy nhiên, cần lưu ý: Trong khi chưa có quyết định giải quyết khiếu nại, người dân vẫn phải tiếp tục thực hiện quyết định kiểm đếm bắt buộc, cưỡng chế thực hiện kiểm đếm bắt buộc, quyết định thu hồi đất, quyết định cưỡng chế thu hồi đất. Chỉ khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền kết luận việc thu hồi đất là trái pháp luật, thì mới phải dừng cưỡng chế (nếu chưa hoàn thành), hủy bỏ quyết định thu hồi đất và bồi thường thiệt hại (nếu có).

Bên cạnh đó, đối với trường hợp việc thu hồi đất có liên quan đến quyền và lợi ích của tổ chức, cá nhân khác trong việc sử dụng đất, cơ quan nhà nước có thẩm quyền vẫn tiến hành kiểm đếm bắt buộc, cưỡng chế mà không phải chờ giải quyết xong quyền và nghĩa vụ liên quan đến việc sử dụng đất giữa các bên.

Điều kiện và nguyên tắc cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất

Theo khoản 1 Điều 89 Luật Đất đai 2024, việc cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất phải tuân thủ các nguyên tắc sau:

• Tiến hành công khai, minh bạch, dân chủ, khách quan, bảo đảm trật tự, an toàn, đúng quy định của pháp luật.
• Thời điểm bắt đầu cưỡng chế được thực hiện trong giờ hành chính. Không thực hiện cưỡng chế trong thời gian từ 10 giờ đêm ngày hôm trước đến 06 giờ sáng ngày hôm sau; các ngày nghỉ, ngày lễ theo quy định của pháp luật, ngày lễ theo truyền thống của đồng bào dân tộc; trong thời gian 15 ngày trước và sau thời gian nghỉ Tết Âm lịch và các trường hợp đặc biệt khác làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh, chính trị, trật tự, an toàn xã hội, phong tục, tập quán tại địa phương.
• Việc cưỡng chế được thực hiện với người sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất và đối tượng khác có liên quan đến khu đất thu hồi (nếu có).

Theo khoản 2 Điều 89 Luật Đất đai 2024, việc cưỡng chế chỉ được thực hiện khi có đủ các điều kiện sau:

1. Quyết định thu hồi đất đã có hiệu lực thi hành mà người có đất thu hồi không chấp hành sau khi UBND cấp xã, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã và cơ quan có chức năng quản lý đất đai hoặc đơn vị, tổ chức thực hiện nhiệm vụ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đã vận động, thuyết phục.
2. Quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất đã được niêm yết công khai tại trụ sở UBND cấp xã, địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư nơi có đất thu hồi.
3. Quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất đã có hiệu lực thi hành.
4. Người bị cưỡng chế đã nhận được quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất có hiệu lực thi hành. Trường hợp người bị cưỡng chế từ chối nhận quyết định cưỡng chế hoặc vắng mặt khi giao quyết định cưỡng chế, UBND cấp xã lập biên bản.

Tác động thực tiễn đối với người dân và doanh nghiệp

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, quy định về thời hiệu khiếu nại 90 ngày là một khung thời gian hợp lý, giúp người dân có đủ thời gian để chuẩn bị hồ sơ, thu thập chứng cứ và thực hiện quyền khiếu nại. Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều trường hợp người dân không nắm rõ quy định này, dẫn đến việc bỏ lỡ thời hiệu khiếu nại.

Đáng chú ý, quy định về việc vẫn phải thực hiện quyết định thu hồi đất trong khi chờ giải quyết khiếu nại có thể gây ra những khó khăn nhất định cho người dân. Tuy nhiên, đây là cơ chế cần thiết để đảm bảo tiến độ các dự án đầu tư, phát triển kinh tế - xã hội. Người dân cần lưu ý: nếu khiếu nại thành công, quyết định thu hồi đất sẽ bị hủy bỏ và được bồi thường thiệt hại.

Câu hỏi thường gặp

Thời hiệu khiếu nại quyết định thu hồi đất có thể kéo dài hơn 90 ngày không?

Có. Theo Điều 9 Luật Khiếu nại 2011, nếu người khiếu nại không thực hiện được quyền khiếu nại đúng thời hiệu vì ốm đau, thiên tai, địch họa, đi công tác, học tập ở nơi xa hoặc vì những trở ngại khách quan khác, thì thời gian có trở ngại đó không tính vào thời hiệu khiếu nại. Như vậy, thời hiệu thực tế có thể kéo dài hơn 90 ngày tùy theo từng trường hợp cụ thể.

Nếu không đồng ý với kết quả giải quyết khiếu nại, người dân có thể làm gì?

Người dân có quyền khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền theo quy định của pháp luật về tố tụng hành chính. Trình tự, thủ tục khởi kiện được thực hiện theo Luật Tố tụng hành chính 2015.

Bài viết trên được tham vấn bởi Luật sư Nguyễn Đức Hùng, chuyên gia về lĩnh vực đất đai và hành chính.