Thuốc lá điện tử, nung nóng: Bổ sung quy định xử phạt, mức phạt mới là gì?

Trước diễn biến phức tạp của nạn buôn lậu, sản xuất, mua bán và sử dụng trái phép các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới, đặc biệt là thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị mới thay thế Chỉ thị số 30/CT-TTg ngày 30/9/2014. Văn bản này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc bổ sung các quy định xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi sử dụng và chứa chấp trái phép các loại thuốc lá này, nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng và đảm bảo trật tự xã hội.

Thuốc lá điện tử, nung nóng: Bổ sung quy định xử phạt, mức phạt mới là gì?

Vì sao cần bổ sung quy định xử phạt đối với thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng?

Theo báo cáo tổng kết 10 năm thực hiện Chỉ thị số 30/CT-TTg (giai đoạn 2014-2025), các lực lượng chức năng đã phát hiện và xử lý 79.459 vụ vi phạm liên quan đến buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc lá. Tang vật thu giữ gồm hơn 110 triệu bao thuốc lá điếu, hơn 388 tấn lá thuốc lá và đặc biệt là hơn 2 triệu đơn vị thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Mặc dù tình hình buôn lậu thuốc lá truyền thống đã được kiểm soát và giảm rõ rệt, nhưng các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới lại đang gia tăng mạnh mẽ, khó kiểm soát hơn, gây hại nghiêm trọng cho sức khỏe cộng đồng và thất thu ngân sách nhà nước.

Chính vì vậy, Chỉ thị mới của Thủ tướng Chính phủ (thay thế Chỉ thị 30) đã giao Bộ Y tế chủ trì, phối hợp với Bộ Tư pháp và các cơ quan liên quan nghiên cứu, hoàn thiện các quy định của pháp luật về phòng, chống tác hại của thuốc lá và bổ sung các quy định xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định sử dụng, chứa chấp thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Đây là bước tiến quan trọng nhằm lấp đầy khoảng trống pháp lý khi các hành vi này trước đây chưa có chế tài xử lý cụ thể.

Những hành vi nào sẽ bị xử phạt theo quy định mới?

Chỉ thị mới xác định rõ các hành vi vi phạm cần bổ sung chế tài xử lý, bao gồm:

• Sử dụng trái phép thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng.
• Chứa chấp thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng nhập lậu.
• Kinh doanh, mua bán, tàng trữ, vận chuyển trái phép các sản phẩm này.

Đáng chú ý, Chỉ thị cũng yêu cầu Bộ Công Thương chủ trì nghiên cứu, đề xuất việc bổ sung khái niệm "hàng giả" vào văn bản Luật liên quan đến các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới, tạo cơ sở pháp lý vững chắc hơn cho công tác xử lý.

"Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, việc bổ sung các quy định xử phạt hành chính đối với hành vi sử dụng, chứa chấp thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng là giải pháp cấp bách, giúp các lực lượng chức năng có đủ căn cứ để xử lý triệt để tình trạng vi phạm đang ngày càng gia tăng."

Trách nhiệm của các bộ, ngành và địa phương trong việc thực thi quy định mới

Chỉ thị mới phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng bộ, ngành nhằm đảm bảo việc thực thi các quy định xử phạt một cách đồng bộ và hiệu quả:

• Bộ Công an: Tăng cường nắm tình hình trên không gian mạng, xác lập chuyên án đấu tranh với các đường dây buôn lậu, sản xuất, mua bán trái phép thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.
• Bộ Quốc phòng: Tăng cường tuần tra, kiểm soát khu vực biên giới, cửa khẩu, đường mòn, lối mở để ngăn chặn nguồn hàng nhập lậu.
• Bộ Tài chính (Hải quan): Phát hiện, xử lý kịp thời các hành vi buôn lậu, vận chuyển trái phép qua địa bàn hải quan.
• Bộ Công Thương (Quản lý thị trường): Hướng dẫn nghiệp vụ phát hiện, xử lý các hành vi kinh doanh, mua bán, tàng trữ trái phép.
• Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố: Gắn trách nhiệm của Chủ tịch UBND cấp xã/phường/đặc khu với công tác chống buôn lậu, sử dụng trái phép thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng trên địa bàn quản lý.

Tác động thực tiễn đối với người dân và doanh nghiệp

Việc bổ sung các quy định xử phạt sẽ tác động trực tiếp đến nhiều đối tượng:

• Người sử dụng: Hành vi sử dụng trái phép thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính. Mức phạt cụ thể đang được các bộ ngành nghiên cứu và dự kiến sẽ được quy định trong các nghị định sửa đổi, bổ sung.
• Người kinh doanh: Các cửa hàng, cá nhân kinh doanh trái phép các sản phẩm này sẽ đối mặt với nguy cơ bị xử phạt nặng, tịch thu hàng hóa và có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
• Cán bộ, công chức, viên chức: Chỉ thị nghiêm cấm cán bộ, công chức, viên chức mua bán, tàng trữ, sử dụng thuốc lá điếu nhập lậu, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Khi nào các quy định xử phạt mới về thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng có hiệu lực?

Chỉ thị mới của Thủ tướng Chính phủ (thay thế Chỉ thị 30/CT-TTg) đã có hiệu lực ngay sau khi ban hành. Tuy nhiên, các quy định xử phạt cụ thể về hành vi sử dụng, chứa chấp thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng sẽ được các bộ ngành (Bộ Y tế, Bộ Công Thương) nghiên cứu, đề xuất và ban hành trong thời gian tới, dự kiến sẽ được tích hợp vào các nghị định xử phạt vi phạm hành chính hiện hành.

Mức phạt dự kiến đối với hành vi sử dụng trái phép thuốc lá điện tử là bao nhiêu?

Hiện chưa có mức phạt cụ thể được công bố. Tuy nhiên, theo định hướng của Chỉ thị, mức phạt sẽ được xây dựng dựa trên tính chất, mức độ vi phạm, đảm bảo tính răn đe và phù hợp với các quy định pháp luật khác. Các chuyên gia dự báo mức phạt có thể tương đương hoặc cao hơn mức phạt đối với hành vi sử dụng trái phép thuốc lá điếu nhập lậu, dao động từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng.

Tôi có thể mua thuốc lá điện tử ở đâu để không bị phạt?

Hiện tại, theo quy định của pháp luật Việt Nam, việc nhập khẩu, kinh doanh, mua bán và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng là không được phép. Do đó, không có địa điểm hợp pháp nào để mua các sản phẩm này. Người dân nên tránh xa các sản phẩm này để bảo vệ sức khỏe và không vi phạm pháp luật.