Chê người khác béo có bị phạt không? Mức phạt 2-20 triệu đồng và nguy cơ đi tù

Trong xã hội hiện đại, việc trêu ghẹo, chê bai ngoại hình người khác, đặc biệt là chê béo, thường bị xem nhẹ như một câu nói đùa vô hại. Tuy nhiên, theo quy định pháp luật Việt Nam, hành vi này có thể bị xử phạt hành chính, truy cứu trách nhiệm hình sự, và buộc bồi thường thiệt hại. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các mức phạt và chế tài áp dụng.

Chê người khác béo có bị phạt không? Mức phạt 2-20 triệu đồng và nguy cơ đi tù

Chê người khác béo có bị coi là xúc phạm danh dự, nhân phẩm không?

Có. Theo quy định tại Điều 34 Bộ luật Dân sự 2015 (do Quốc hội ban hành), danh dự, nhân phẩm, uy tín của mỗi cá nhân được pháp luật bảo vệ. Mọi người có nghĩa vụ tôn trọng các giá trị này. Hành vi dùng ngôn ngữ, cử chỉ để chế giễu, chê bai ngoại hình người khác, bao gồm việc chê béo, được xác định là hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm. Tùy thuộc vào mức độ, người vi phạm có thể bị xử lý theo ba hình thức: xử phạt hành chính, chịu trách nhiệm hình sự, hoặc bồi thường thiệt hại dân sự.

Mức phạt hành chính khi chê người khác béo là bao nhiêu?

Mức phạt cơ bản: 2-3 triệu đồng. Căn cứ điểm a khoản 3 Điều 7 Nghị định 144/2021/NĐ-CP (do Chính phủ ban hành, có hiệu lực từ ngày 01/01/2022), hành vi trêu ghẹo, xúc phạm, lăng mạ, bôi nhọ danh dự, nhân phẩm người khác bị phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng.

Tuy nhiên, mức phạt có thể tăng lên trong các trường hợp đặc biệt:

• Trường hợp 1: Lăng mạ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm người thi hành công vụ: phạt từ 4.000.000 đến 6.000.000 đồng (theo điểm a khoản 4 Điều 21 Nghị định 144/2021/NĐ-CP).
• Trường hợp 2: Xúc phạm danh dự, nhân phẩm của thành viên gia đình (vợ/chồng, con cái, cha mẹ...): phạt từ 5.000.000 đến 10.000.000 đồng (theo điểm a khoản 2 Điều 53 Nghị định 144/2021/NĐ-CP).
• Trường hợp 3: Hành vi chê bai, miệt thị được thực hiện qua mạng xã hội (Facebook, Zalo, TikTok...): phạt từ 10.000.000 đến 20.000.000 đồng (theo điểm a khoản 1 Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 14/2022/NĐ-CP).

Khi nào hành vi chê người khác béo bị truy cứu trách nhiệm hình sự?

Khi hành vi đủ yếu tố cấu thành Tội làm nhục người khác. Theo Điều 155 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), nếu hành vi chê bai, miệt thị ngoại hình gây ra hậu quả nghiêm trọng, người vi phạm có thể bị xử lý hình sự. Các mức hình phạt cụ thể:

1. Khung 1: Hành vi xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm người khác: phạt cảnh cáo, phạt tiền từ 10.000.000 đến 30.000.000 đồng, hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm.
2. Khung 2: Phạm tội trong các trường hợp như: với 02 người trở lên; với người dạy dỗ, nuôi dưỡng mình; lợi dụng chức vụ, quyền hạn; với người đang thi hành công vụ; gây rối loạn tâm thần cho nạn nhân với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60%; sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử: phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.
3. Khung 3: Gây rối loạn tâm thần cho nạn nhân với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên; làm nạn nhân tự sát: phạt tù từ 02 năm đến 05 năm.

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, việc chê bai ngoại hình liên tục trên mạng xã hội, dẫn đến nạn nhân bị trầm cảm hoặc có hành vi tự hại, có thể đáp ứng đủ yếu tố cấu thành tội danh này.

Người chê người khác béo có phải bồi thường thiệt hại không?

Có. Theo Điều 592 Bộ luật Dân sự 2015, người có hành vi xâm phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín của người khác phải bồi thường thiệt hại. Các khoản bồi thường bao gồm:

• Chi phí hợp lý để hạn chế, khắc phục thiệt hại (ví dụ: chi phí khám chữa bệnh tâm lý).
• Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút do thiệt hại gây ra.
• Bồi thường bù đắp tổn thất về tinh thần. Nếu các bên không thỏa thuận được, mức tối đa là mười lần mức lương cơ sở. Hiện nay, mức lương cơ sở là 1.800.000 đồng/tháng, do đó mức bồi thường tối đa cho tổn thất tinh thần là 18.000.000 đồng.

Tác động thực tiễn và khuyến nghị

Việc quy định chế tài xử phạt đối với hành vi chê bai, miệt thị ngoại hình có tác động tích cực đến nhận thức xã hội. Người dân cần hiểu rằng, ranh giới giữa một câu nói đùa và hành vi vi phạm pháp luật rất mong manh. Đặc biệt, với sự phổ biến của mạng xã hội, các hành vi chê bai công khai có thể bị xử phạt nặng (lên đến 20 triệu đồng). Doanh nghiệp và cá nhân quản lý các trang mạng xã hội, hội nhóm cũng cần lưu ý để tránh bị xử lý vì không kiểm duyệt nội dung vi phạm.

Làm thế nào để khiếu nại khi bị chê bai, miệt thị ngoại hình?

Nếu bạn là nạn nhân của hành vi chê bai, miệt thị ngoại hình, bạn có thể thực hiện các bước sau: (1) Thu thập chứng cứ (ảnh chụp màn hình, ghi âm, tin nhắn); (2) Gửi đơn tố cáo đến Công an cấp xã/phường nơi xảy ra hành vi hoặc nơi người vi phạm cư trú; (3) Yêu cầu bồi thường thiệt hại dân sự thông qua Tòa án nhân dân cấp huyện.

Chê người khác béo trên mạng xã hội có bị phạt nặng hơn không?

Có. Như đã phân tích ở trên, nếu hành vi chê bai được thực hiện qua mạng xã hội, mức phạt hành chính có thể lên đến 20 triệu đồng (theo Nghị định 15/2020/NĐ-CP). Ngoài ra, việc sử dụng mạng xã hội còn là tình tiết tăng nặng trong khung hình sự (Khung 2, Điều 155 Bộ luật Hình sự), với mức phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

Trên đây là phân tích chi tiết về các quy định pháp luật liên quan đến hành vi chê người khác béo. Nếu còn thắc mắc, độc giả vui lòng liên hệ tổng đài tư vấn pháp luật 1900.6588 để được hỗ trợ. Dịch vụ Luật sư tư vấn có phí qua số 090.222.9061.