Công ty phá sản chưa chốt sổ BHXH: Người lao động có 3 cách xử lý ngay

Khi một doanh nghiệp tuyên bố phá sản nhưng chưa hoàn tất thủ tục chốt sổ bảo hiểm xã hội (BHXH), người lao động thường rơi vào tình trạng bế tắc, không thể tự mình giải quyết tại cơ quan BHXH. Theo quy định tại Bộ luật Lao động năm 2019 và Luật BHXH năm 2014, người lao động có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền can thiệp. Bài viết này phân tích chi tiết 3 cách xử lý hiệu quả, kèm theo mức phạt dành cho doanh nghiệp vi phạm.

Công ty phá sản chưa chốt sổ BHXH: Người lao động có 3 cách xử lý ngay

Người lao động có thể tự chốt sổ BHXH khi công ty phá sản không?

Câu trả lời ngắn gọn: Không. Theo quy định pháp luật, người lao động không có quyền tự mình chốt sổ BHXH tại cơ quan BHXH sau khi nghỉ việc. Trách nhiệm này thuộc về người sử dụng lao động.

Cụ thể, theo điểm a khoản 3 Điều 48 Bộ luật Lao động năm 2019, khi chấm dứt hợp đồng lao động, người sử dụng lao động có nghĩa vụ hoàn thành thủ tục xác nhận thời gian đóng BHXH, bảo hiểm thất nghiệp và trả lại sổ BHXH cho người lao động. Đồng thời, khoản 5 Điều 21 Luật BHXH năm 2014 cũng quy định rõ trách nhiệm phối hợp với cơ quan BHXH để trả sổ và xác nhận thời gian đóng BHXH.

Do đó, trong trường hợp công ty còn hoạt động, người lao động buộc phải quay lại công ty cũ để yêu cầu thực hiện thủ tục này. Tuy nhiên, khi công ty đã phá sản, quy trình xử lý sẽ khác.

Công ty phá sản chưa chốt sổ BHXH: 3 cách xử lý người lao động cần biết

Cách 1: Khiếu nại đến Phòng Lao động – Thương binh và Xã hội cấp huyện

Đây là phương án chính thống và hiệu quả nhất. Theo Điều 119 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014, khi công ty đã phá sản (không còn tồn tại), người lao động có quyền khiếu nại trực tiếp đến cơ quan quản lý nhà nước về lao động cấp huyện nơi công ty cũ đặt trụ sở.

Người lao động cần đến Phòng Lao động – Thương binh và Xã hội tại quận/huyện đó để nộp đơn khiếu nại. Sau đó, cơ quan này sẽ tiến hành xác minh và liên hệ với cơ quan BHXH để thực hiện chốt sổ BHXH cho người lao động.

Cách 2: Xử lý trong trường hợp công ty còn nợ tiền bảo hiểm

Nếu công ty phá sản nhưng vẫn còn nợ tiền đóng BHXH, theo khoản 1 Điều 46 Quyết định 595/QĐ-BHXH (được sửa đổi bởi Quyết định 505/QĐ-BHXH), cơ quan BHXH sẽ xác nhận sổ BHXH đến thời điểm công ty đã đóng BHXH cho người lao động. Sau khi thu hồi được số tiền nợ từ công ty, cơ quan BHXH sẽ xác nhận bổ sung trên sổ BHXH.

Lưu ý: Người lao động không cần phải lo lắng về khoản nợ này. Cơ quan BHXH có trách nhiệm xử lý và truy thu từ doanh nghiệp phá sản, không ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động tại thời điểm hiện tại.

Cách 3: Yêu cầu xử phạt vi phạm hành chính

Việc công ty không chốt sổ BHXH cho người lao động là hành vi vi phạm pháp luật. Theo khoản 1 Điều 6 và khoản 2 Điều 12 Nghị định 12/2022/NĐ-CP, mức phạt đối với hành vi này dao động từ 2 triệu đồng đến 40 triệu đồng, tùy thuộc vào số lượng người lao động bị ảnh hưởng.

Người lao động có thể yêu cầu cơ quan chức năng xử phạt doanh nghiệp, đồng thời buộc doanh nghiệp phải hoàn thành thủ tục chốt sổ. Tuy nhiên, trong trường hợp công ty đã phá sản, biện pháp này thường mang tính răn đe hơn là giải quyết trực tiếp quyền lợi.

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, việc khiếu nại đến Phòng Lao động – Thương binh và Xã hội là phương án nhanh nhất và ít tốn kém nhất cho người lao động. Trong trường hợp phức tạp, người lao động nên tham khảo ý kiến luật sư hoặc liên hệ tổng đài tư vấn pháp luật.

Tác động thực tiễn đối với người lao động

Việc không được chốt sổ BHXH gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng. Người lao động không thể làm thủ tục hưởng BHXH một lần, hưởng lương hưu, hoặc hưởng bảo hiểm thất nghiệp. Điều này đặc biệt khó khăn cho những người lao động có nhu cầu chuyển việc hoặc nghỉ hưu.

Thống kê thực tế: Theo số liệu từ cơ quan BHXH, mỗi năm có hàng nghìn trường hợp người lao động gặp khó khăn do doanh nghiệp phá sản hoặc giải thể mà chưa chốt sổ BHXH. Việc nắm rõ quy trình xử lý là vô cùng quan trọng để bảo vệ quyền lợi chính đáng.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Tôi có thể tự đến cơ quan BHXH để chốt sổ không?

Không. Theo quy định tại khoản 5 Điều 21 Luật BHXH 2014, việc chốt sổ BHXH là trách nhiệm của người sử dụng lao động, phối hợp với cơ quan BHXH. Người lao động không có quyền tự thực hiện thủ tục này.

2. Nếu công ty phá sản và không còn ai đại diện thì sao?

Trong trường hợp này, người lao động khiếu nại đến Phòng Lao động – Thương binh và Xã hội cấp huyện nơi công ty đặt trụ sở. Cơ quan này sẽ xác minh và liên hệ với cơ quan BHXH để giải quyết.

3. Mức phạt đối với doanh nghiệp không chốt sổ BHXH là bao nhiêu?

Theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP, mức phạt dao động từ 2 triệu đồng đến 40 triệu đồng, tùy thuộc vào số lượng người lao động bị vi phạm.

Trên đây là hướng dẫn chi tiết cách xử lý khi công ty phá sản chưa chốt sổ bảo hiểm. Nếu còn thắc mắc, người lao động có thể liên hệ tổng đài tư vấn pháp luật 1900.6588 để được hỗ trợ kịp thời.