Hợp đồng thời vụ năm 2025: 3 rủi ro pháp lý doanh nghiệp cần tránh ngay

Từ ngày 01/01/2021, Bộ luật Lao động 2019 chính thức có hiệu lực, kéo theo sự "khai tử" của hợp đồng thời vụ – loại hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vẫn duy trì hình thức này nhằm tiết kiệm chi phí bảo hiểm xã hội, vô tình đối mặt với các rủi ro pháp lý nghiêm trọng. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các quy định mới và 3 rủi ro chính mà doanh nghiệp cần tránh ngay.

Hợp đồng thời vụ năm 2025: 3 rủi ro pháp lý doanh nghiệp cần tránh ngay

Hợp đồng thời vụ còn được phép ký kết theo quy định hiện hành không?

Theo khoản 1 Điều 20 Bộ luật Lao động 2019, từ ngày 01/01/2021, pháp luật lao động Việt Nam chỉ công nhận 02 loại hợp đồng lao động: Hợp đồng lao động không xác định thời hạn và Hợp đồng lao động xác định thời hạn (thời hạn tối đa không quá 36 tháng). Như vậy, hợp đồng thời vụ – vốn là hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng – đã chính thức bị bãi bỏ.

Điều này có nghĩa, mọi thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động, dù được gọi bằng tên gọi nào (hợp đồng thời vụ, hợp đồng cộng tác viên, hợp đồng dịch vụ...), nếu có nội dung thể hiện việc làm có trả công, tiền lương và có sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên thì đều được coi là hợp đồng lao động và phải tuân thủ các quy định của Bộ luật Lao động 2019.

Rủi ro thứ nhất: Hợp đồng thời vụ tự động chuyển thành hợp đồng không xác định thời hạn

Một trong những rủi ro lớn nhất khi doanh nghiệp ký hợp đồng thời vụ là nguy cơ hợp đồng tự động chuyển thành hợp đồng không xác định thời hạn. Theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 20 Bộ luật Lao động 2019, khi hợp đồng lao động xác định thời hạn hết hạn mà người lao động vẫn tiếp tục làm việc trong vòng 30 ngày, hai bên không ký kết hợp đồng lao động mới, thì hợp đồng đó sẽ trở thành hợp đồng lao động không xác định thời hạn.

Trước đây, theo Bộ luật Lao động 2012 (đã hết hiệu lực), hợp đồng thời vụ hết hạn sẽ chuyển thành hợp đồng xác định thời hạn 24 tháng. Tuy nhiên, quy định mới đã thay đổi hoàn toàn, gây bất lợi cho doanh nghiệp. Khi hợp đồng trở thành không xác định thời hạn, doanh nghiệp sẽ mất quyền chấm dứt hợp đồng một cách dễ dàng và phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ với người lao động như một lao động chính thức.

Rủi ro thứ hai: Bị xử phạt hành chính lên tới 75 triệu đồng vì trốn đóng bảo hiểm xã hội

Việc ký hợp đồng thời vụ để né tránh nghĩa vụ đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) là hành vi vi phạm pháp luật, có thể bị xử phạt hành chính theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP. Cụ thể:

• Mức phạt tiền từ 50-70 triệu đồng đối với hành vi trốn đóng BHXH bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự (điểm a khoản 7 Nghị định 12/2022/NĐ-CP).
• Mức phạt tiền từ 18% đến 20% tổng số tiền phải đóng tại thời điểm lập biên bản vi phạm, nhưng tối đa không quá 75 triệu đồng, đối với hành vi không đóng BHXH bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp cho toàn bộ người lao động.
• Ngoài ra, doanh nghiệp còn phải đóng đủ số tiền trốn đóng và nộp khoản tiền lãi bằng 02 lần mức lãi suất đầu tư quỹ BHXH bình quân của năm trước liền kề tính trên số tiền và thời gian chậm đóng, không đóng, trốn đóng (theo khoản 1 Điều 41 Luật Bảo hiểm xã hội 2024).

"Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, việc lợi dụng hình thức hợp đồng thời vụ để trốn tránh nghĩa vụ BHXH là hành vi vi phạm phổ biến và tiềm ẩn rủi ro rất lớn. Doanh nghiệp không chỉ bị phạt tiền mà còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu số tiền trốn đóng lớn."

Rủi ro thứ ba: Có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự với mức phạt lên tới 3 tỷ đồng

Không chỉ bị xử phạt hành chính, doanh nghiệp (pháp nhân thương mại) thực hiện hành vi trốn đóng bảo hiểm xã hội còn có thể phải chịu trách nhiệm hình sự theo Điều 216 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017. Mức phạt tiền đối với pháp nhân thương mại có thể lên tới 3 tỷ đồng. Ngoài ra, doanh nghiệp còn có thể bị đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc cấm kinh doanh trong một số lĩnh vực nhất định.

Điều này cho thấy, hành vi vi phạm pháp luật lao động không chỉ dừng lại ở mức xử phạt hành chính mà có thể leo thang thành trách nhiệm hình sự, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.

Tác động thực tiễn đối với doanh nghiệp và người lao động

Việc bãi bỏ hợp đồng thời vụ đã tạo ra một bước ngoặt quan trọng trong quan hệ lao động tại Việt Nam. Đối với doanh nghiệp, việc không nắm rõ quy định mới có thể dẫn đến những tổn thất tài chính lớn do bị xử phạt và phải truy đóng bảo hiểm. Đối với người lao động, quy định này bảo vệ quyền lợi tốt hơn, giúp họ được hưởng đầy đủ các chế độ BHXH, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và các quyền lợi khác như tiền lương, an toàn lao động, nghỉ ngơi, bồi thường tai nạn lao động, bất kể thời hạn hợp đồng là bao lâu.

Theo đó, thay vì cố gắng duy trì hợp đồng thời vụ, doanh nghiệp nên chuyển sang ký kết hợp đồng lao động xác định thời hạn (tối đa 36 tháng) hoặc hợp đồng lao động không xác định thời hạn, tùy theo nhu cầu công việc. Điều này vừa đảm bảo tuân thủ pháp luật, vừa giảm thiểu rủi ro tranh chấp lao động và các chế tài xử phạt.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Hợp đồng thời vụ có còn hiệu lực không?

Không. Từ ngày 01/01/2021, Bộ luật Lao động 2019 đã bãi bỏ hoàn toàn loại hợp đồng thời vụ. Mọi hợp đồng lao động hiện nay chỉ được phân loại thành hợp đồng xác định thời hạn (không quá 36 tháng) hoặc hợp đồng không xác định thời hạn.

Mức phạt khi doanh nghiệp trốn đóng BHXH bằng hợp đồng thời vụ là bao nhiêu?

Mức phạt hành chính có thể lên tới 75 triệu đồng, đồng thời doanh nghiệp phải đóng đủ số tiền trốn đóng và nộp tiền lãi. Trong trường hợp nghiêm trọng, doanh nghiệp có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự với mức phạt tiền lên tới 3 tỷ đồng theo Điều 216 Bộ luật Hình sự.

Doanh nghiệp nên ký loại hợp đồng nào thay thế cho hợp đồng thời vụ?

Doanh nghiệp nên ký hợp đồng lao động xác định thời hạn (tối đa 36 tháng) cho các công việc ngắn hạn, theo mùa vụ. Điều này vừa đáp ứng nhu cầu sản xuất kinh doanh, vừa đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật và giảm thiểu rủi ro pháp lý.