Ai phải tham gia bảo hiểm thất nghiệp bắt buộc từ 2026? Quy định mới nhất

Từ ngày 01/01/2026, Luật Việc làm 2025 (số 41/2025/QH15) chính thức có hiệu lực, mở rộng đáng kể diện đối tượng bắt buộc tham gia bảo hiểm thất nghiệp (BHTN). Theo đó, không chỉ người lao động làm việc toàn thời gian mà cả lao động bán thời gian có thu nhập tối thiểu cũng phải đóng BHTN. Bài viết dưới đây phân tích chi tiết các nhóm đối tượng, ngoại lệ và cách tính thời gian đóng theo quy định mới.

Ai phải tham gia bảo hiểm thất nghiệp bắt buộc từ 2026? Quy định mới nhất

Đối tượng bắt buộc tham gia bảo hiểm thất nghiệp từ 2026 gồm những ai?

Theo Điều 31 Luật Việc làm 2025, từ ngày 01/01/2026, có 02 nhóm đối tượng bắt buộc tham gia BHTN:

1. Người lao động (NLĐ) thuộc diện bắt buộc đóng BHTN

Nhóm NLĐ phải tham gia BHTN bao gồm:

• Người làm việc theo hợp đồng lao động (HĐLĐ) không xác định thời hạn hoặc xác định thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên, kể cả trường hợp thỏa thuận bằng tên gọi khác nhưng có nội dung về việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên.
• Người lao động làm việc không trọn thời gian (bán thời gian), có tiền lương trong tháng bằng hoặc cao hơn mức tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc thấp nhất theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội.
• Người làm việc theo hợp đồng làm việc (công chức, viên chức).
• Người quản lý doanh nghiệp, kiểm soát viên, người đại diện phần vốn; thành viên Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc, Giám đốc, thành viên Ban kiểm soát hoặc kiểm soát viên và các chức danh quản lý khác được bầu của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã có hưởng tiền lương.

Lưu ý: Nếu NLĐ đồng thời thuộc nhiều đối tượng tham gia BHTN khác nhau thì NLĐ và người sử dụng lao động (NSDLĐ) có trách nhiệm tham gia BHTN cùng với việc tham gia BHXH bắt buộc.

2. Người sử dụng lao động (NSDLĐ) thuộc diện bắt buộc đóng BHTN

Nhóm NSDLĐ phải tham gia BHTN bao gồm:

• Cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập;
• Cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp thuộc Quân đội nhân dân, Công an nhân dân và tổ chức cơ yếu;
• Tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội khác;
• Cơ quan, tổ chức nước ngoài, tổ chức quốc tế hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam;
• Doanh nghiệp, tổ hợp tác, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, hộ kinh doanh, tổ chức khác và cá nhân có thuê mướn, sử dụng lao động theo quy định.

Trường hợp ngoại lệ: Ai không phải tham gia BHTN?

Theo quy định tại Điều 31 Luật Việc làm 2025, dù thuộc các nhóm trên nhưng NLĐ vẫn không phải tham gia BHTN nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

• Đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH, trợ cấp hằng tháng theo quy định của Chính phủ;
• Đủ điều kiện hưởng lương hưu;
• Đang làm việc theo hợp đồng thử việc theo quy định của pháp luật lao động;
• Là người giúp việc gia đình.

Thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp được tính như thế nào?

Theo Điều 35 Luật Việc làm 2025, thời gian đóng BHTN để xét hưởng các chế độ được tính là tổng thời gian đã đóng BHTN từ khi bắt đầu đóng cho đến khi NLĐ chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc chấm dứt làm việc mà chưa hưởng trợ cấp thất nghiệp.

Nếu NLĐ đã hưởng trợ cấp thất nghiệp thì thời gian đóng tiếp theo sẽ được tính lại từ đầu.

Tác động thực tiễn của quy định mới

Việc mở rộng đối tượng tham gia BHTN từ 2026 mang lại nhiều thay đổi quan trọng:

• Bảo vệ quyền lợi cho lao động bán thời gian: Những người làm việc không trọn thời gian nhưng có thu nhập tối thiểu sẽ được hưởng trợ cấp thất nghiệp khi mất việc, thay vì trước đây thường bị bỏ sót.
• Tăng trách nhiệm của NSDLĐ: Các doanh nghiệp, hộ kinh doanh, tổ chức phải rà soát lại hợp đồng lao động và đảm bảo đóng BHTN cho đúng đối tượng.
• Giảm gánh nặng cho ngân sách: Mở rộng diện đóng giúp quỹ BHTN có thêm nguồn thu, ổn định hơn trong dài hạn.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Người lao động làm việc dưới 1 tháng có phải đóng BHTN không?

Không. Theo Điều 31 Luật Việc làm 2025, chỉ những người làm việc theo hợp đồng lao động từ đủ 01 tháng trở lên mới thuộc diện bắt buộc tham gia BHTN. Hợp đồng dưới 1 tháng không phải đóng.

Người lao động đang hưởng lương hưu có phải đóng BHTN không?

Không. Theo quy định ngoại lệ, người lao động đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hoặc trợ cấp hằng tháng không thuộc đối tượng tham gia BHTN, dù có ký hợp đồng lao động từ 1 tháng trở lên.

Nếu tôi đã hưởng trợ cấp thất nghiệp, thời gian đóng trước đó có được bảo lưu không?

Không. Theo Điều 35 Luật Việc làm 2025, nếu bạn đã hưởng trợ cấp thất nghiệp, thời gian đóng trước đó sẽ được xóa bỏ và thời gian đóng tiếp theo được tính lại từ đầu.

Giải thích thuật ngữ

Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN): Là chế độ bảo hiểm xã hội bắt buộc nhằm bù đắp một phần thu nhập cho người lao động khi bị mất việc làm, hỗ trợ học nghề, duy trì việc làm, tìm việc làm trên cơ sở đóng góp của người lao động và người sử dụng lao động.

Hợp đồng lao động không xác định thời hạn: Là hợp đồng không có thời hạn kết thúc, thường được ký cho các vị trí ổn định lâu dài.

Bài viết được tham vấn bởi Luật sư Hoàng Tuấn Vũ, chuyên gia về lao động và bảo hiểm xã hội.