Chương trình kinh tế số quốc gia: Mục tiêu 30% GDP và hỗ trợ 500.000 doanh nghiệp SME

Chính phủ Việt Nam vừa công bố Chương trình quốc gia về phát triển kinh tế số và xã hội số, đặt ra các mục tiêu định lượng đầy tham vọng đến năm 2030. Theo đó, tỷ trọng kinh tế số trong GDP phấn đấu đạt khoảng 30%, đồng thời hỗ trợ tối thiểu 500.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) chuyển đổi số. Chương trình này được xây dựng dựa trên ba trụ cột chính: nền tảng số, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI), nhằm kiến tạo một xã hội số văn minh, an toàn và bao trùm.

Chương trình kinh tế số quốc gia: Mục tiêu 30% GDP và hỗ trợ 500.000 doanh nghiệp SME

Mục tiêu cụ thể của kinh tế số và xã hội số đến năm 2030 là gì?

Theo nội dung Chương trình, các mục tiêu được chia thành hai nhóm chính: kinh tế số và xã hội số. Các chỉ tiêu này được thiết lập dựa trên các văn bản chỉ đạo của Chính phủ và các nghị quyết của Quốc hội về chuyển đổi số quốc gia.

Về kinh tế số:

• Tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GDP đạt khoảng 30%.
• Hỗ trợ tối thiểu 500.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số.
• Phát triển tối thiểu 5 doanh nghiệp công nghệ số ngang tầm các nước tiên tiến.
• Đưa vào sử dụng tối thiểu 5 sàn dữ liệu quốc gia.
• Giá trị thanh toán không dùng tiền mặt gấp 30 lần GDP.
• Tỷ trọng quy mô đào tạo đại học các ngành STEM đạt 40%.

Về xã hội số:

• 100% hộ gia đình được tiếp cận mạng Internet băng rộng cáp quang với tốc độ 1 Gb/s.
• Mạng băng rộng di động 5G đạt tốc độ tối thiểu 100 Mb/s, phủ sóng 99% dân số.
• 100% công dân Việt Nam từ 14 tuổi trở lên có căn cước, tài khoản định danh điện tử.
• Tỷ lệ dân số từ 15 tuổi trở lên có tài khoản ngân hàng đạt 95%.
• Tỷ lệ dân số từ 18 tuổi trở lên có chữ ký số hoặc chữ ký điện tử cá nhân đạt trên 70%.
• Đào tạo, bồi dưỡng năng lực số cơ bản cho tối thiểu 10.000.000 lượt người trong độ tuổi lao động.

15 nhiệm vụ trọng tâm để hiện thực hóa mục tiêu là gì?

Để đạt được các mục tiêu trên, Chương trình đề ra 15 nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm bao trùm từ thể chế, hạ tầng đến nguồn nhân lực. Các nhiệm vụ này được thiết kế để tạo ra một hệ sinh thái số đồng bộ và bền vững.

1. Hoàn thiện thể chế và hành lang pháp lý

Trọng tâm là hoàn thiện thể chế về dữ liệu, phát triển kinh tế dữ liệu, ban hành cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho các mô hình kinh tế mới dựa trên công nghệ. Đồng thời, xây dựng hệ thống chỉ tiêu thống kê và phương pháp đo lường kinh tế số.

2. Phát triển hạ tầng số hiện đại và an toàn

Nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong đầu tư hạ tầng số chiến lược. Chương trình đẩy mạnh phát triển hạ tầng băng rộng, 5G, Internet vệ tinh quỹ đạo tầm thấp, trung tâm dữ liệu và điện toán đám mây. Hạ tầng số phải bảo đảm an ninh mạng, tiết kiệm năng lượng và có khả năng kết nối quốc tế.

3. Phát triển nền tảng số quốc gia

Khuyến khích doanh nghiệp phát triển nền tảng số theo mô hình dịch vụ, mở API, hình thành hệ sinh thái số theo từng ngành, lĩnh vực. Các nền tảng dùng chung sẽ ưu tiên giải quyết các bài toán kinh tế - xã hội liên ngành, liên vùng.

4. Phát triển kinh tế dữ liệu

Tập trung xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành. Chương trình thí điểm sàn giao dịch dữ liệu và cơ chế lưu chuyển dữ liệu xuyên biên giới, phù hợp với quy định về an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Hoàn thiện chính sách về tài sản dữ liệu, quyền sở hữu và phân phối giá trị dữ liệu.

5. Thúc đẩy ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI)

Mỗi bộ, ngành phải xác định các bài toán trọng điểm có thể giải quyết bằng AI để thí điểm và nhân rộng. Hỗ trợ doanh nghiệp SME tiếp cận AI nhằm nâng cao năng suất, tối ưu hóa vận hành. Việc ứng dụng AI phải bảo đảm các nguyên tắc về đạo đức, an toàn và quyền riêng tư.

6. Bảo đảm an ninh mạng và niềm tin số

Hoàn thiện thể chế an ninh mạng theo nguyên tắc “an toàn từ thiết kế”. Phổ cập công cụ bảo vệ người dân và doanh nghiệp trên môi trường số, xây dựng hệ sinh thái tín nhiệm mạng và phát triển thị trường bảo hiểm an ninh mạng. Ban hành tiêu chuẩn an toàn cho AI, blockchain, điện toán đám mây.

7. Phát triển nguồn nhân lực số toàn diện

Đào tạo nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực công nghệ số chiến lược. Thúc đẩy học tập suốt đời và chuyển đổi kỹ năng cho người lao động. Phát triển cơ chế thu hút, trọng dụng nhân tài công nghệ số trong và ngoài nước.

8. Phát triển công dân số và văn hóa số

Hình thành công dân số với định danh điện tử và năng lực số an toàn. Phát triển các nền tảng số, mạng xã hội an toàn mang bản sắc Việt Nam. Mở rộng tiện ích trên nền tảng VNeID và tăng cường kết nối dữ liệu quốc gia về dân cư.

9. Phát triển doanh nghiệp công nghệ số “Make in Vietnam”

Doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam là lực lượng nòng cốt, làm chủ công nghệ chiến lược. Phát huy vai trò dẫn dắt của doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp nhà nước trong đổi mới sáng tạo và tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

10. Quản trị số quốc gia dựa trên dữ liệu

Đẩy mạnh số hóa, tự động hóa quản lý và cung cấp dịch vụ công. Thúc đẩy ra quyết định dựa trên dữ liệu thời gian thực, hoàn thiện cơ chế quản trị nền tảng số và thử nghiệm chính sách.

11. Phát triển các thị trường hiện đại

Tập trung vào thị trường đổi mới sáng tạo, thị trường dữ liệu, thị trường tín chỉ carbon, sàn giao dịch tài sản. Bảo đảm vận hành minh bạch, an toàn và hiệu quả.

12. Phát triển kinh tế số, xã hội số theo ngành, lĩnh vực

Áp dụng chuyển đổi số trong nông nghiệp, tài nguyên môi trường, du lịch, văn hóa, thương mại, logistics, công nghiệp chế biến, năng lượng, giáo dục, lao động và an sinh xã hội.

13. Tăng cường phối hợp liên ngành và hợp tác quốc tế

Phối hợp giữa bộ, ngành, địa phương với doanh nghiệp và cơ sở đào tạo. Thu hút công nghệ, tri thức từ nước ngoài gắn với chuyển giao công nghệ. Chủ động tham gia các thỏa thuận quốc tế về kinh tế số.

14. Tuyên truyền và nâng cao nhận thức

Phổ biến về kinh tế số, xã hội số qua các diễn đàn, hội nghị trong nước và quốc tế. Phát triển kênh truyền thông, trợ lý ảo hỗ trợ người dân, doanh nghiệp tiếp cận công nghệ số.

15. Cập nhật xu hướng và điều chỉnh chính sách

Chủ động nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, cập nhật công nghệ mới. Bảo đảm Chương trình có tính mở, linh hoạt và thích ứng cao trong bối cảnh chuyển đổi số toàn cầu.

Tác động thực tiễn đến người dân và doanh nghiệp

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý và kinh tế, Chương trình này sẽ tạo ra những thay đổi căn bản trong đời sống kinh tế - xã hội. Đối với doanh nghiệp SME, việc được hỗ trợ chuyển đổi số giúp giảm chi phí vận hành, tiếp cận thị trường rộng lớn hơn thông qua các nền tảng số. Đối với người dân, mục tiêu phổ cập Internet băng rộng và 5G sẽ thu hẹp khoảng cách số giữa thành thị và nông thôn, trong khi việc phát triển kỹ năng số cho 10 triệu lao động sẽ nâng cao cơ hội việc làm trong nền kinh tế mới.

“Việc đặt mục tiêu giá trị thanh toán không dùng tiền mặt gấp 30 lần GDP cho thấy tham vọng lớn của Chính phủ trong việc đưa Việt Nam trở thành quốc gia số hàng đầu khu vực. Tuy nhiên, thành công phụ thuộc vào khả năng hoàn thiện hành lang pháp lý và bảo đảm an ninh mạng để tạo dựng niềm tin số,” – ý kiến từ giới chuyên gia phân tích chính sách công nghệ.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Doanh nghiệp nhỏ và vừa làm thế nào để được hỗ trợ chuyển đổi số?

Theo Chương trình, doanh nghiệp SME sẽ được tiếp cận các nền tảng số dùng chung, được hỗ trợ tư vấn và đào tạo thông qua các chương trình của bộ, ngành và địa phương. Các doanh nghiệp có thể liên hệ Sở Thông tin và Truyền thông địa phương để được hướng dẫn chi tiết về các gói hỗ trợ.

Khi nào các mục tiêu về 5G và Internet băng rộng được hoàn thành?

Chương trình đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% hộ gia đình có Internet băng rộng cáp quang tốc độ 1 Gb/s và mạng 5G phủ sóng 99% dân số. Lộ trình triển khai sẽ được các bộ, ngành cụ thể hóa theo từng giai đoạn.

Việc phát triển kinh tế dữ liệu có ảnh hưởng đến quyền riêng tư của công dân không?

Chương trình nhấn mạnh việc phát triển dữ liệu phải tuân thủ quy định về an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Các cơ chế thí điểm sàn giao dịch dữ liệu và lưu chuyển dữ liệu xuyên biên giới sẽ được kiểm soát chặt chẽ để bảo vệ quyền lợi người dân.