Công chức từ 01/7/2025: 5 thay đổi then chốt theo Bộ tứ Nghị định mới của Chính phủ

Từ ngày 01/7/2025, Chính phủ đã chính thức ban hành bộ 04 Nghị định mới (gồm các Nghị định số 170/2025/NĐ-CP, 171/2025/NĐ-CP, 172/2025/NĐ-CP và 173/2025/NĐ-CP) nhằm hướng dẫn chi tiết Luật Cán bộ, công chức. Bộ tứ văn bản pháp lý này mang đến 5 thay đổi trọng tâm, tác động trực tiếp đến chế độ tuyển dụng, quản lý, đào tạo, kỷ luật và hợp đồng lao động của toàn bộ đội ngũ công chức trên cả nước. Dưới đây là phân tích chi tiết từng thay đổi.

Công chức từ 01/7/2025: 5 thay đổi then chốt theo Bộ tứ Nghị định mới của Chính phủ

1. Thí điểm chế độ tập sự với công chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý thay đổi như thế nào?

Theo quy định tại khoản 4 Điều 34 Nghị định 170/2025/NĐ-CP, một điểm mới đáng chú ý là việc mở ra hình thức thí điểm chế độ tập sự đối với công chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý. Cụ thể, thí điểm này được áp dụng tại các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, tổ chức do Chính phủ hoặc Thủ tướng Chính phủ thành lập (không phải đơn vị sự nghiệp công lập), và UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.

Đáng chú ý, từ ngày 01/7/2025, chế độ tập sự cho công chức thông thường không còn được đề cập riêng lẻ mà thay vào đó là cơ chế thí điểm này. Người đang trong thời gian tập sự sẽ được xếp ngạch công chức tương ứng với vị trí việc làm tuyển dụng. Đối với những người đã tập sự từ 06 tháng trở lên tính đến ngày 30/6/2025 mà không đạt yêu cầu, cơ quan có thẩm quyền sẽ hủy bỏ quyết định tuyển dụng.

2. Hình thức thi tuyển công chức thay đổi ra sao từ 01/7/2025?

Nghị định 170/2025/NĐ-CP mang đến một cuộc cải cách toàn diện về hình thức, nội dung và thời gian thi tuyển. Thay vì tổ chức thi chung cho tất cả các vị trí, kỳ thi tuyển sẽ được cá nhân hóa theo từng vị trí việc làm cụ thể, bao gồm các ngạch: nhân viên, chuyên viên, cán sự, chuyên viên cao cấp và chuyên gia cao cấp.

Một thay đổi quan trọng khác là việc bỏ quy định miễn thi ngoại ngữ. Theo đó, điểm thi ngoại ngữ chỉ được coi là điểm điều kiện, không tính vào tổng điểm thi nghiệp vụ chuyên ngành và phải hoàn thành trước khi bước vào phần thi chuyên ngành. Điều này nhằm nâng cao chất lượng đầu vào của đội ngũ công chức.

3. Nguyên tắc đào tạo, bồi dưỡng công chức gắn với vị trí việc làm có gì mới?

Theo Điều 2 Nghị định 171/2025/NĐ-CP, nguyên tắc đào tạo, bồi dưỡng công chức đã có sự chuyển dịch căn bản. Trước ngày 01/7/2025, việc đào tạo chủ yếu dựa trên tiêu chuẩn ngạch và chức vụ lãnh đạo. Từ ngày 01/7/2025, hoạt động này sẽ hoàn toàn căn cứ vào vị trí việc làm, gắn với công tác sử dụng, quản lý công chức và nhu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao của cơ quan, đơn vị.

Điểm đáng chú ý là Nghị định quy định rõ trách nhiệm của công chức phải tự nghiên cứu, học tập và lựa chọn chương trình bồi dưỡng phù hợp với yêu cầu vị trí việc làm của mình. Riêng công chức lãnh đạo, quản lý sau khi được bổ nhiệm bắt buộc phải tham gia bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng quản lý nhà nước.

4. Hình thức kỷ luật giáng chức và hạ bậc lương có còn được áp dụng không?

Không. Theo khoản 2 Điều 7 Nghị định 172/2025/NĐ-CP, so với quy định cũ tại Nghị định 112/2020/NĐ-CP, hình thức kỷ luật giáng chức áp dụng đối với công chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý và hình thức hạ bậc lương đối với công chức không giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý đã bị bãi bỏ hoàn toàn.

Danh sách các hình thức kỷ luật áp dụng chung từ 01/7/2025 chỉ còn 04 hình thức chính: Khiển trách, Cảnh cáo, Cách chức (chỉ áp dụng với công chức lãnh đạo, quản lý) và Buộc thôi việc. Bên cạnh đó, Điều 3 Nghị định 172/2025/NĐ-CP cũng thu hẹp các trường hợp chưa xem xét kỷ luật, chỉ còn 03 trường hợp: đang điều trị bệnh hiểm nghèo/ốm nặng nội trú; nữ đang mang thai/nuôi con dưới 12 tháng tuổi; đang bị khởi tố, tạm giữ, tạm giam.

5. Hợp đồng thực hiện nhiệm vụ công chức linh hoạt theo dự án là gì?

Đây là một cơ chế hoàn toàn mới, lần đầu tiên được quy định tại Nghị định 173/2025/NĐ-CP. Theo Điều 3 của Nghị định này, các cơ quan nhà nước được phép ký hợp đồng thực hiện nhiệm vụ với công chức một cách linh hoạt, dựa trên từng dự án, nhiệm vụ hoặc chương trình công tác hàng năm.

Đặc biệt, hợp đồng có thể được ký để thực hiện một hoặc một số nhiệm vụ của vị trí việc làm lãnh đạo, quản lý, và người ký kết không bắt buộc phải đáp ứng các tiêu chuẩn, điều kiện của vị trí lãnh đạo, quản lý tương ứng. Các lĩnh vực được ưu tiên ký hợp đồng bao gồm: hoạch định chính sách chiến lược, công nghệ thông tin, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, công nghệ bán dẫn, và các ngành công nghiệp chiến lược. Hình thức hợp đồng có thể là hợp đồng dịch vụ hoặc hợp đồng lao động.

Tác động thực tiễn đối với người dân và doanh nghiệp

Những thay đổi này không chỉ tác động đến bản thân đội ngũ công chức mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng phục vụ của bộ máy nhà nước đối với người dân và doanh nghiệp. Việc tuyển dụng theo vị trí việc làm, gắn đào tạo với nhu cầu thực tế, và cho phép ký hợp đồng linh hoạt với các chuyên gia chất lượng cao sẽ giúp nâng cao năng lực thực thi công vụ, đặc biệt trong các lĩnh vực mới như chuyển đổi số và công nghệ cao. Việc bỏ hình thức kỷ luật giáng chức cũng được kỳ vọng tạo ra một hệ thống kỷ luật minh bạch, công bằng hơn.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Từ 01/7/2025, công chức có còn phải trải qua chế độ tập sự không?

Có, nhưng dưới hình thức mới. Thay vì tập sự chung cho tất cả, Chính phủ thí điểm chế độ tập sự đối với công chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý tại một số cơ quan, đơn vị cụ thể theo Nghị định 170/2025/NĐ-CP.

Hình thức kỷ luật nào bị bãi bỏ từ 01/7/2025?

Hai hình thức kỷ luật bị bãi bỏ là giáng chức (đối với công chức lãnh đạo, quản lý) và hạ bậc lương (đối với công chức không giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý) theo Nghị định 172/2025/NĐ-CP.

Công chức có thể được ký hợp đồng thực hiện nhiệm vụ lãnh đạo không?

Có. Theo Nghị định 173/2025/NĐ-CP, cơ quan nhà nước có thể ký hợp đồng để thực hiện một hoặc một số nhiệm vụ của vị trí lãnh đạo, quản lý mà không yêu cầu người ký hợp đồng phải đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn của chức vụ đó.