CPI quý I/2026 tăng 3,51%: Phân tích chi tiết các nhóm hàng và tác động đến người dân

Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) quý I/2026 tăng 3,51% so với cùng kỳ năm trước, phản ánh áp lực lạm phát gia tăng trong bối cảnh nền kinh tế phục hồi. Theo báo cáo của Cục Thống kê, CPI tháng 3/2026 tăng 1,23% so với tháng trước, đạt mức tăng cao nhất trong 5 năm qua. Bài viết này phân tích chi tiết diễn biến CPI từng tháng, nguyên nhân chính và tác động đến người dân, doanh nghiệp.

CPI quý I/2026 tăng 3,51%: Phân tích chi tiết các nhóm hàng và tác động đến người dân

Diễn biến CPI quý I/2026 qua từng tháng

Theo số liệu từ Cục Thống kê, CPI tháng 1/2026 tăng 0,05% so với tháng trước, tăng 2,53% so với cùng kỳ năm trước. Tháng 2/2026, CPI tăng 1,14% so với tháng trước, tăng 3,35% so với cùng kỳ năm 2025. Đáng chú ý, CPI tháng 3/2026 tăng 1,23% so với tháng trước, tăng 2,44% so với tháng 12/2025 và tăng 4,65% so với cùng kỳ năm trước, đây là mức tăng CPI cao nhất của tháng Ba so với cùng kỳ năm trước trong 5 năm qua. Tính chung quý I/2026, CPI tăng 3,51% so với cùng kỳ năm trước; lạm phát cơ bản tăng 3,63%.

9 nhóm hàng hóa và dịch vụ tăng giá trong tháng 1/2026

Tháng 1/2026, có 9 nhóm hàng hóa và dịch vụ ghi nhận chỉ số giá tăng, theo báo cáo của Cục Thống kê. Cụ thể:

• Nhóm nhà ở, điện, nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 0,70% (tác động làm tăng CPI chung 0,16 điểm phần trăm), chủ yếu do giá gas tăng 4,29% theo giá gas thế giới, giá vật liệu bảo dưỡng nhà ở tăng 0,60%, giá dịch vụ sửa chữa nhà ở tăng 0,57% do nhu cầu sửa sang nhà cửa cuối năm. Giá dầu hỏa giảm 3,85% do ảnh hưởng điều chỉnh giá trong tháng.
• Nhóm đồ uống và thuốc lá tăng 0,58% do nhu cầu tiêu dùng và làm quà biếu dịp Tết Nguyên đán, trong đó rượu bia tăng 0,45%, thuốc hút tăng 0,60%, đồ uống không cồn tăng 0,89%.
• Nhóm hàng hóa và dịch vụ khác tăng 0,41%, chủ yếu do đồ trang sức tăng 2,55%, dịch vụ cắt tóc gội đầu tăng 0,9%, dịch vụ chăm sóc cá nhân và cưới hỏi tăng 0,56%.
• Nhóm thiết bị và đồ dùng gia đình tăng 0,26% do nhu cầu mua sắm mùa cưới và Tết, trong đó giá nồi điện tăng 0,78%, bàn là điện tăng 0,74%, máy hút bụi tăng 0,59%, bình nước nóng tăng 0,57%. Giá dịch vụ trong gia đình tăng 1,43% do nhu cầu thuê người phục vụ dọn dẹp, chăm sóc gia đình trước Tết.
• Nhóm may mặc, mũ nón, giày dép tăng 0,25% do chi phí nhân công, nguyên vật liệu và nhu cầu mua sắm dịp Tết. Cụ thể, vải các loại tăng 0,58%, mũ nón tăng 0,51%, giày dép tăng 0,38%, dịch vụ may mặc tăng 0,71%.
• Nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 0,20% (tác động làm CPI chung tăng 0,07 điểm phần trăm), trong đó lương thực tăng 0,29%, thực phẩm tăng 0,09%, ăn uống ngoài gia đình tăng 0,44%.
• Nhóm thuốc và dịch vụ y tế tăng 0,19%, do Cần Thơ triển khai giá dịch vụ khám chữa bệnh theo Quyết định 277/NQ-HĐND ngày 10/12/2025 của Hội đồng nhân dân thành phố. Nhu cầu thuốc giảm đau, hạ sốt, đường hô hấp tăng do gia tăng bệnh cảm cúm, trong đó thuốc tác dụng trên đường hô hấp tăng 0,26%, vitamin và khoáng chất tăng 0,21%.
• Nhóm văn hóa, giải trí và du lịch tăng 0,07% do nhu cầu Tết, tập trung ở vật cảnh tăng 0,66%, đồ chơi tăng 0,44%, khách sạn nhà khách tăng 0,24%. Ngược lại, sách báo giảm 0,22%, thiết bị thể thao giảm 0,08%.
• Nhóm giáo dục tăng 0,05% do một số trường tư thục, đại học điều chỉnh học phí, trong đó sản phẩm từ giấy tăng 0,16%, bút viết tăng 0,15%.

Nguyên nhân chính khiến CPI tăng cao trong quý I/2026

Theo đánh giá của các chuyên gia kinh tế, CPI quý I/2026 tăng 3,51% chủ yếu do các yếu tố mùa vụ (Tết Nguyên đán), chi phí nguyên vật liệu đầu vào tăng, và điều chỉnh giá dịch vụ y tế tại một số địa phương. Cụ thể, giá gas tăng 4,29% theo giá thế giới, cùng với chi phí nhân công và vận chuyển tăng đã đẩy giá nhiều mặt hàng lên cao. Bên cạnh đó, nhu cầu tiêu dùng dịp Tết và mùa cưới làm tăng giá các mặt hàng may mặc, đồ gia dụng, dịch vụ ăn uống.

"Mức tăng CPI 3,51% trong quý I/2026 vẫn nằm trong tầm kiểm soát, nhưng lạm phát cơ bản 3,63% cho thấy áp lực lạm phát dài hạn đang gia tăng, đòi hỏi chính sách tiền tệ cần thận trọng," chuyên gia kinh tế nhận định.

Tác động thực tiễn đến người dân và doanh nghiệp

Với CPI tăng 3,51% so với cùng kỳ, người dân phải đối mặt với chi phí sinh hoạt tăng, đặc biệt là nhóm nhà ở, thực phẩm và y tế. Doanh nghiệp, nhất là các ngành sản xuất và dịch vụ, chịu áp lực từ chi phí nguyên vật liệu đầu vào và nhân công tăng, ảnh hưởng đến biên lợi nhuận. Tuy nhiên, mức tăng CPI này vẫn thấp hơn mục tiêu Quốc hội đề ra (khoảng 4-4,5%), tạo dư địa cho chính sách kích thích kinh tế.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

CPI quý I/2026 tăng 3,51% so với cùng kỳ năm trước có ý nghĩa gì?

Điều này có nghĩa là giá cả hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng bình quân trong quý I/2026 cao hơn 3,51% so với quý I/2025, phản ánh mức độ lạm phát trong nền kinh tế. Mức tăng này chủ yếu do yếu tố mùa vụ và chi phí đầu vào tăng.

Lạm phát cơ bản quý I/2026 là bao nhiêu và khác gì với CPI?

Lạm phát cơ bản quý I/2026 tăng 3,63% so với cùng kỳ. Khác với CPI, lạm phát cơ bản loại trừ các yếu tố biến động mạnh như lương thực, thực phẩm tươi sống và năng lượng, giúp phản ánh xu hướng lạm phát dài hạn chính xác hơn.

Nhóm hàng nào tăng giá mạnh nhất trong tháng 1/2026?

Nhóm nhà ở, điện, nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 0,70% (tác động mạnh nhất đến CPI chung với 0,16 điểm phần trăm), tiếp theo là nhóm đồ uống và thuốc lá tăng 0,58%, nhóm hàng hóa và dịch vụ khác tăng 0,41%.