Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026: Việt Nam kiến tạo đối thoại chiến lược hiện thực hóa Tầm nhìn 2045

Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) 2026, với chủ đề 'Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, Thịnh vượng và Phát triển lấy người dân làm trung tâm', đã khẳng định vị thế là một nền tảng đối thoại chiến lược độc đáo. Sáng kiến do Việt Nam khởi xướng không chỉ là diễn đàn ngoại giao đa phương thông thường, mà còn là một 'vườn ươm ý tưởng' kết nối chính phủ, học giả, doanh nghiệp và người dân, nhằm tìm ra các giải pháp đột phá cho Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045. Sự kiện năm 2026 đánh dấu bước ngoặt khi lần đầu tiên tổ chức đối thoại giữa 11 chính đảng Đông Nam Á và Hội nghị Lãnh đạo các thành phố ASEAN, với sự tham dự của 4 Thủ tướng trong khu vực.

Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026: Việt Nam kiến tạo đối thoại chiến lược hiện thực hóa Tầm nhìn 2045

Diễn đàn Tương lai ASEAN là gì? Sáng kiến chiến lược của Việt Nam cho ASEAN 2045

Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) là một sáng kiến chiến lược do Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính công bố tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 43 tại Jakarta (Indonesia) vào tháng 9/2023. Theo đánh giá của nguyên Đại sứ Singapore tại Việt Nam Jaya Ratnam, đây là một sáng kiến có giá trị lớn được đưa ra vào thời điểm quan trọng đối với khu vực và thế giới, cho thấy Việt Nam đang tiến bước để đảm nhận vai trò dẫn dắt trong ASEAN. Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn cũng khẳng định việc Việt Nam tổ chức AFF thể hiện tầm nhìn xa, rất hữu ích để suy nghĩ thấu đáo về những gì cần được đón đầu của khu vực.

Vì sao AFF được gọi là 'vườn ươm ý tưởng' kênh 1.5 độc đáo?

Sức sống và sự khác biệt của AFF nằm ở mô hình 'kênh 1,5' - sự pha trộn và tương tác đa chiều giữa Kênh 1 (các nhà hoạch định chính sách, chính phủ) và Kênh 2 (giới học giả, doanh nghiệp, thanh niên). Tiến sỹ Nguyễn Hùng Sơn, Giám đốc Học viện Ngoại giao, đơn vị tổ chức diễn đàn, giải thích: 'Thông qua Diễn đàn Tương lai ASEAN - một diễn đàn mà chúng tôi gọi là "kênh 1,5" - tức là có sự tham gia của cả các cơ quan Chính phủ lẫn các đại diện không chính thức của các thành phần khác trong cộng đồng như giới học giả, giới doanh nghiệp, báo giới cũng như các tổ chức khu vực và quốc tế đại diện cho người dân, chúng ta hy vọng sẽ tạo ra một không gian cởi mở và sáng tạo. Từ đó, các bên có thể cùng nhau tìm ra những giải pháp đột phá để giúp ASEAN hiện thực hóa được tương lai của mình.'

Chủ đề AFF 2026 có ý nghĩa chiến lược gì trong bối cảnh ASEAN 2045?

Chủ đề 'Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, Thịnh vượng và Phát triển lấy người dân làm trung tâm' của AFF 2026 được thiết kế để đồng điệu với chủ đề Năm Chủ tịch ASEAN 2026 của Philippines là 'Cùng chèo lái tương lai chung'. Năm 2026 mang tính bước ngoặt khi là năm đầu tiên ASEAN triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, đồng thời kỷ niệm 50 năm ký kết Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á (TAC).

Đại sứ Philippines tại Việt Nam Francisco Noel R. Fernandez III nhấn mạnh: 'Điều này rất quan trọng bởi điều đó cho thấy vai trò chủ nhà của Việt Nam có sự bổ trợ cho các định hướng và ưu tiên của các nhà lãnh đạo ASEAN. Điều đó cũng cho thấy các cuộc thảo luận trong khuôn khổ AFF, với trọng tâm hướng tới tương lai, hoàn toàn phù hợp với những nội dung ASEAN đang thảo luận hiện nay.'

Những điểm đột phá của Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026

Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 ghi nhận tính bao trùm chưa từng có khi lần đầu tiên tổ chức một phiên đối thoại dành riêng cho hợp tác giữa 11 chính đảng ở Đông Nam Á và Hội nghị Lãnh đạo các thành phố ASEAN. Tầm vóc của sự kiện còn được khẳng định qua sự hiện diện của 4 Thủ tướng Chính phủ trong khu vực đến từ Lào, Campuchia, Thái Lan và Timor Leste. Sự quy tụ của các nhà lãnh đạo cấp cao cùng hàng trăm đại biểu quốc tế minh chứng cho tinh thần gắn kết khu vực và sự coi trọng đặc biệt đối với vai trò chủ động của Việt Nam.

Thông điệp chiến lược từ Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về vai trò trung tâm của ASEAN

Tại Đối thoại Shangri-La, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: 'Vai trò trung tâm của ASEAN không tự nhiên mà có và cũng không tự duy trì. ASEAN chỉ có thể giữ vai trò đó bằng đoàn kết, tự chủ chiến lược và năng lực kiến tạo chương trình nghị sự chung.' Ông khẳng định: 'Bao trùm phải gắn với hiệu quả, đối thoại phải tạo ra hành động, đồng thuận phải giúp khu vực phản ứng kịp thời trước các vấn đề chung. Việt Nam ủng hộ và sẵn sàng hợp tác chặt chẽ với Philippines trên cương vị Chủ tịch ASEAN 2026, cùng các nước thành viên củng cố hòa bình, an ninh, mở rộng các hành lang thịnh vượng, thúc đẩy kết nối, phát triển bao trùm, bền vững và đặt người dân ASEAN ở vị trí trung tâm.'

Tác động thực tiễn: AFF đóng góp gì cho tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN?

Theo các chuyên gia pháp lý và ngoại giao, Diễn đàn Tương lai ASEAN đã vượt qua khuôn khổ của một sự kiện ngoại giao đa phương để trở thành một 'thương hiệu' chiến lược của cả khu vực. Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường chia sẻ: 'Chúng tôi kỳ vọng Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 sẽ đóng góp thêm nhiều góc nhìn, sáng kiến và khuyến nghị chính sách thiết thực cho tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN.' Ông giải mã nội hàm chủ đề: 'Hòa bình là điều kiện tiên quyết cho phát triển; thịnh vượng là mục tiêu chung của mọi quốc gia thành viên; còn việc đặt người dân ở vị trí trung tâm chính là tinh thần xuyên suốt của Cộng đồng ASEAN.'

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lào Phongsavan Sisoulat đánh giá cao tính thời sự của Diễn đàn, cho rằng việc Việt Nam chọn chủ đề này cho thấy sự nhạy bén, phù hợp và kịp thời trong bối cảnh tình hình địa chính trị và kinh tế thế giới diễn biến nhanh chóng. Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn nhấn mạnh: 'Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ ba là một trong những diễn đàn quan trọng mà tôi cho rằng Việt Nam có thể đóng vai trò tích cực trong việc định hình các chiến lược của ASEAN. Bởi vì chúng ta phải đảm bảo rằng ASEAN có tiếng nói mạnh mẽ trong các vấn đề toàn cầu.'

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) do ai khởi xướng?

Diễn đàn Tương lai ASEAN là sáng kiến chiến lược do Thủ tướng Chính phủ Việt Nam Phạm Minh Chính công bố tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 43 tại Jakarta, Indonesia vào tháng 9/2023. Đơn vị được giao trọng trách tổ chức là Học viện Ngoại giao Việt Nam.

AFF 2026 có gì khác biệt so với các diễn đàn khu vực khác?

Sự khác biệt cốt lõi của AFF 2026 nằm ở mô hình 'kênh 1,5' và tính bao trùm chưa từng có. Lần đầu tiên, diễn đàn tổ chức phiên đối thoại riêng cho 11 chính đảng Đông Nam Á và Hội nghị Lãnh đạo các thành phố ASEAN, với sự tham dự của 4 Thủ tướng trong khu vực. Mô hình này tạo không gian cởi mở, kết nối cả nhà hoạch định chính sách lẫn học giả, doanh nghiệp và người dân.

Mục tiêu dài hạn của Diễn đàn Tương lai ASEAN là gì?

Mục tiêu chiến lược của AFF là hiện thực hóa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, với 700 triệu người dân là trung tâm. Thông qua việc huy động trí tuệ tập thể từ mọi tầng lớp xã hội, diễn đàn đặt những viên gạch vững chắc đầu tiên cho một Cộng đồng ASEAN hòa bình, tự cường, phát triển bền vững, biến kết nối thành nguồn lực của chính mình.