Dự thảo Thông tư tỷ lệ bảo đảm an toàn TCTD: 4 thay đổi lớn so với Thông tư 22/2019

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) vừa công bố dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung quy định về các giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của tổ chức tín dụng (TCTD), chi nhánh ngân hàng nước ngoài. So với quy định hiện hành tại Thông tư 22/2019/TT-NHNN, dự thảo mới đưa ra 4 thay đổi lớn, bao gồm việc bổ sung tỷ lệ đòn bẩy (LEV), lộ trình bắt buộc áp dụng tỷ lệ khả năng chi trả (LCR) và tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng (NSFR) từ ngày 01/01/2028, cùng các quy định quản lý rủi ro thanh khoản theo chuẩn mực Basel III. Bài viết dưới đây phân tích chi tiết từng điểm mới dựa trên bảng so sánh chính thức từ NHNN.

Dự thảo Thông tư tỷ lệ bảo đảm an toàn TCTD: 4 thay đổi lớn so với Thông tư 22/2019

Dự thảo Thông tư bổ sung quy định về tỷ lệ đòn bẩy (LEV) như thế nào?

Dự thảo Thông tư bổ sung quy định về tỷ lệ đòn bẩy (leverage ratio - LEV), theo đó Thống đốc NHNN sẽ quyết định áp dụng phương pháp tính và mức tỷ lệ LEV khi cần thiết trong từng thời kỳ. Đây là điểm hoàn toàn mới so với Thông tư 22/2019, vốn chưa có quy định về chỉ tiêu này.

Theo tài liệu của Ủy ban Basel, tỷ lệ đòn bẩy là một công cụ bổ sung cho các yêu cầu về vốn dựa trên rủi ro, giúp hạn chế sự tích tụ vay nợ quá mức trong hệ thống ngân hàng. Khác với tỷ lệ an toàn vốn (CAR) dựa trên rủi ro, chỉ tiêu của tỷ lệ LEV không dựa trên rủi ro, đóng vai trò là lớp bảo vệ thứ hai khi các yêu cầu về vốn dựa trên rủi ro bị sai lệch hoặc không đủ.

Đáng chú ý, nhiều quốc gia trên thế giới đã áp dụng tỷ lệ này, bao gồm: Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB), Malaysia, Singapore, Hongkong, Đài Loan và Mỹ. Việc bổ sung LEV vào khuôn khổ pháp lý Việt Nam thể hiện sự hội nhập với thông lệ quốc tế, đặc biệt là chuẩn mực Basel III.

Lộ trình áp dụng tỷ lệ LCR và NSFR: khi nào bắt buộc?

Dự thảo Thông tư quy định việc áp dụng tỷ lệ khả năng chi trả (LCR) và tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng (NSFR) bắt đầu từ ngày 01/01/2028. Đây là lộ trình nhằm tạo thời gian chuẩn bị cho các ngân hàng thương mại và chi nhánh ngân hàng nước ngoài.

Tuy nhiên, dự thảo cũng cho phép các tổ chức có năng lực đăng ký thực hiện theo ngưỡng tối thiểu 100% ngay lập tức, thay vì phải tuân theo lộ trình. Điều này tạo điều kiện cho các ngân hàng có hệ thống quản trị rủi ro thanh khoản tốt có thể áp dụng sớm chuẩn mực quốc tế.

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, việc ấn định lộ trình cụ thể đến năm 2028 giúp các TCTD có kế hoạch tái cơ cấu nguồn vốn và tài sản, tránh gây sốc cho hệ thống. Mức ngưỡng tối thiểu 100% cho cả LCR và NSFR là phù hợp với khuyến nghị của Ủy ban Basel.

Quản lý rủi ro thanh khoản theo dự thảo mới có gì khác?

Dự thảo Thông tư bổ sung Điều 15 về quản lý rủi ro thanh khoản, yêu cầu ngân hàng thương mại và chi nhánh ngân hàng nước ngoài thực hiện quản lý rủi ro thanh khoản không chỉ theo quy định về hệ thống kiểm soát nội bộ mà còn phải tuân thủ các nguyên tắc được nêu tại Điều này.

Các nội dung được lựa chọn đưa vào quy định này là các nguyên tắc được đề cập trong tài liệu hướng dẫn thực hiện tỷ lệ LCR và NSFR của Ủy ban Basel. Điều này cho thấy NHNN đang từng bước nội luật hóa các chuẩn mực quốc tế vào hệ thống pháp luật Việt Nam, nhằm nâng cao năng lực quản trị rủi ro thanh khoản của các TCTD.

Tác động thực tiễn đối với ngân hàng và doanh nghiệp

Việc bổ sung tỷ lệ LEV và lộ trình áp dụng LCR/NSFR sẽ có tác động đáng kể đến hoạt động của các ngân hàng thương mại. Cụ thể:

• Đối với ngân hàng: Phải chuẩn bị hệ thống dữ liệu, quy trình tính toán và báo cáo các tỷ lệ mới. Các ngân hàng có tỷ lệ đòn bẩy cao sẽ phải giảm vay nợ hoặc tăng vốn chủ sở hữu. Việc duy trì LCR và NSFR ở mức 100% đòi hỏi quản lý thanh khoản chặt chẽ hơn.
• Đối với doanh nghiệp vay vốn: Có thể gặp khó khăn hơn trong tiếp cận tín dụng nếu ngân hàng thắt chặt cho vay để đáp ứng các tỷ lệ an toàn. Tuy nhiên, về dài hạn, hệ thống ngân hàng lành mạnh hơn sẽ mang lại sự ổn định cho nền kinh tế.
• Đối với người gửi tiền: An toàn tiền gửi được tăng cường nhờ các lớp bảo vệ bổ sung từ tỷ lệ đòn bẩy và quản lý thanh khoản chặt chẽ hơn.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Dự thảo Thông tư mới có thay thế hoàn toàn Thông tư 22/2019 không?

Không. Dự thảo Thông tư chỉ sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 22/2019 và các thông tư sửa đổi liên quan (Thông tư 08/2020/TT-NHNN, Thông tư 26/2022/TT-NHNN, Thông tư 09/2024/TT-NHNN). Các quy định không bị sửa đổi vẫn giữ nguyên hiệu lực.

Tỷ lệ đòn bẩy (LEV) được áp dụng ngay sau khi Thông tư có hiệu lực không?

Chưa. Theo dự thảo, Thống đốc NHNN sẽ quyết định thời điểm áp dụng và mức tỷ lệ LEV cụ thể trong từng thời kỳ. Các ngân hàng cần theo dõi các văn bản hướng dẫn tiếp theo.

Lộ trình áp dụng LCR/NSFR có thể thay đổi không?

Dự thảo hiện tại ấn định lộ trình đến ngày 01/01/2028. Tuy nhiên, các ngân hàng có năng lực có thể đăng ký áp dụng ngưỡng 100% ngay lập tức. Lộ trình này có thể được điều chỉnh trong quá trình lấy ý kiến và hoàn thiện dự thảo trước khi ban hành chính thức.

Xem chi tiết tại Bảng so sánh Thông tư 22/2019 và Dự thảo Thông tư sửa đổi do Ngân hàng Nhà nước công bố.