Hộ kinh doanh không có hóa đơn đầu vào: Mức phạt mới nhất theo Nghị định 24/2025/NĐ-CP

Hộ kinh doanh không có hóa đơn đầu vào không chỉ đối mặt với rủi ro về thuế mà còn có thể bị xử phạt hành chính với mức phạt lên đến 50 triệu đồng theo quy định tại Điều 17 Nghị định 98/2020/NĐ-CP, được sửa đổi bởi Nghị định 24/2025/NĐ-CP. Việc thiếu hóa đơn chứng minh nguồn gốc hàng hóa khiến cơ quan chức năng dễ xác định hành vi kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ, dẫn đến bị phạt tiền, tịch thu tang vật, thậm chí buộc tiêu hủy hàng hóa. Bài viết dưới đây cung cấp chi tiết mức phạt, hình thức xử lý bổ sung và hướng dẫn cách xử lý khi không có hóa đơn đầu vào, giúp hộ kinh doanh chủ động phòng tránh rủi ro pháp lý.

Hộ kinh doanh không có hóa đơn đầu vào: Mức phạt mới nhất theo Nghị định 24/2025/NĐ-CP

Mức phạt cụ thể đối với hộ kinh doanh không có hóa đơn đầu vào là bao nhiêu?

Theo Điều 17 Nghị định 98/2020/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 24/2025/NĐ-CP), hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ bị xử phạt hành chính với mức phạt tiền được phân chia theo giá trị hàng hóa vi phạm. Cụ thể:

• Giá trị hàng hóa dưới 1.000.000 đồng: Cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 300.000 - 500.000 đồng.
• Giá trị từ 1.000.000 đến dưới 3.000.000 đồng: Phạt tiền từ 500.000 - 1.000.000 đồng.
• Giá trị từ 3.000.000 đến dưới 5.000.000 đồng: Phạt tiền từ 1.000.000 - 3.000.000 đồng.
• Giá trị từ 5.000.000 đến dưới 10.000.000 đồng: Phạt tiền từ 3.000.000 - 5.000.000 đồng.
• Giá trị từ 10.000.000 đến dưới 20.000.000 đồng: Phạt tiền từ 5.000.000 - 7.000.000 đồng.
• Giá trị từ 20.000.000 đến dưới 30.000.000 đồng: Phạt tiền từ 7.000.000 - 10.000.000 đồng.
• Giá trị từ 30.000.000 đến dưới 40.000.000 đồng: Phạt tiền từ 10.000.000 - 15.000.000 đồng.
• Giá trị từ 40.000.000 đến dưới 50.000.000 đồng: Phạt tiền từ 15.000.000 - 20.000.000 đồng.
• Giá trị từ 50.000.000 đến dưới 70.000.000 đồng: Phạt tiền từ 20.000.000 - 30.000.000 đồng.
• Giá trị từ 70.000.000 đến dưới 100.000.000 đồng: Phạt tiền từ 30.000.000 - 40.000.000 đồng.
• Giá trị từ 100.000.000 đồng trở lên: Phạt tiền từ 40.000.000 - 50.000.000 đồng.

Trường hợp nào bị phạt gấp đôi mức tiền phạt?

Đáng chú ý, mức phạt tiền sẽ bị nhân đôi đối với người sản xuất, nhập khẩu thực hiện hành vi vi phạm, hoặc khi hàng hóa vi phạm thuộc một trong các nhóm sau:

• Thực phẩm, phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm, chất bảo quản thực phẩm, thuốc phòng bệnh, thuốc, nguyên liệu làm thuốc, mỹ phẩm, thiết bị y tế.
• Chất tẩy rửa, hóa chất, chế phẩm diệt côn trùng, diệt khuẩn dùng trong gia dụng và y tế, sản phẩm xử lý môi trường nuôi trồng thủy sản, sản phẩm xử lý chất thải chăn nuôi, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật, phân bón, xi măng, chất kích thích tăng trưởng, giống cây trồng, giống vật nuôi, giống thủy sản, thức ăn thủy sản, khoáng sản (trừ khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường).
• Hàng hóa khác thuộc danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả

Bên cạnh phạt tiền, hộ kinh doanh không có hóa đơn đầu vào còn phải đối mặt với:

• Hình thức xử phạt bổ sung: Tịch thu toàn bộ tang vật vi phạm, trừ trường hợp áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả tiêu hủy tang vật.
• Biện pháp khắc phục hậu quả:
• • Buộc tiêu hủy tang vật vi phạm gây hại cho sức khỏe con người, vật nuôi, cây trồng và môi trường.
  • Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm.

Tác động thực tiễn: Vì sao hộ kinh doanh cần lấy hóa đơn đầu vào?

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, việc không lấy hóa đơn đầu vào không chỉ dẫn đến rủi ro bị xử phạt hành chính mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi tài chính của hộ kinh doanh. Cụ thể:

• Không được khấu trừ thuế: Hóa đơn đầu vào là căn cứ để xác định chi phí hợp lệ, giúp hộ kinh doanh hạch toán đúng doanh thu, chi phí và lợi nhuận thực tế. Khi không có hóa đơn, các khoản chi này không được công nhận, dẫn đến kê khai thuế sai lệch, nguy cơ bị truy thu hoặc xử phạt hành chính.
• Mất căn cứ bảo vệ quyền lợi: Hóa đơn là chứng từ pháp lý quan trọng khi xảy ra tranh chấp về chất lượng hàng hóa, dịch vụ hoặc thanh toán.
• Dễ bị nghi ngờ gian lận, trốn thuế: Cơ quan thuế có thể xem xét hành vi không lấy hóa đơn là dấu hiệu của gian lận thương mại, dẫn đến các cuộc thanh tra chuyên sâu.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Hộ kinh doanh mua hàng của cá nhân không kinh doanh thì xử lý thế nào?

Trong trường hợp này, hộ kinh doanh cần lập bảng kê mua hàng không có hóa đơn. Bảng kê phải ghi rõ: tên người bán, địa chỉ, số Căn cước công dân, mặt hàng, số lượng, đơn giá, tổng tiền. Hai bên ký xác nhận đầy đủ. Đây là căn cứ để chứng minh nguồn hàng hợp pháp khi cơ quan thuế kiểm tra.

Làm gì khi mua hàng từ hộ kinh doanh khác nhưng họ không xuất hóa đơn?

Hộ kinh doanh nên yêu cầu bên bán xuất hóa đơn điện tử. Nếu bên bán chưa đủ điều kiện xuất hóa đơn điện tử, hai bên phải lập hợp đồng mua bán, phiếu thu, phiếu giao hàng để chứng minh giao dịch. Các chứng từ này sẽ giúp hộ kinh doanh giải trình nguồn gốc hàng hóa khi cơ quan thuế yêu cầu.

Hộ kinh doanh tự sản xuất, chế biến để bán thì có cần hóa đơn đầu vào không?

Trường hợp này, hộ kinh doanh không có hóa đơn đầu vào nhưng vẫn phải ghi nhận chi phí sản xuất, nguyên vật liệu, nhân công theo sổ sách kế toán. Khi bán ra, bắt buộc phải xuất hóa đơn điện tử đầu ra (hóa đơn bán hàng hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền). Việc lưu trữ sổ sách đầy đủ là cách chứng minh chi phí hợp lệ với cơ quan thuế.

Bài viết được tham vấn bởi Luật sư Nguyễn Đức Hùng. Để được tư vấn chi tiết về trường hợp cụ thể, bạn đọc có thể liên hệ tổng đài 1900.6588 hoặc sử dụng dịch vụ luật sư tư vấn qua số 090 222 9061 (có phí).