Luật Tương trợ tư pháp về dân sự 2026: Những điểm mới và tác động thực tiễn từ 1/7/2026

Luật Tương trợ tư pháp về dân sự (TTTP) 2026, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đánh dấu bước chuyển mình quan trọng trong hợp tác pháp lý quốc tế của Việt Nam. Với 38 điều được chia thành 4 chương, luật thay thế thuật ngữ 'ủy thác tư pháp' bằng 'tương trợ tư pháp về dân sự', mở rộng phạm vi hoạt động, bao gồm cả cung cấp thông tin pháp luật và giấy tờ hộ tịch. Đáng chú ý, thời hạn xử lý yêu cầu TTTP tại Bộ Tư pháp được kéo dài lên 20 ngày, cùng với cơ chế thu thập chứng cứ trực tuyến, nhằm nâng cao hiệu quả và thích ứng với bối cảnh chuyển đổi số.

Luật Tương trợ tư pháp về dân sự 2026: Những điểm mới và tác động thực tiễn từ 1/7/2026

Luật Tương trợ tư pháp về dân sự 2026 có hiệu lực khi nào và gồm những nội dung chính nào?

Theo phát biểu của Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh tại Hội nghị triển khai, Luật TTTP về dân sự và các văn bản hướng dẫn thi hành chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Luật gồm 4 chương với 38 điều, thay thế hoàn toàn các quy định cũ về ủy thác tư pháp. Bà Phạm Hồ Hương, Phó Cục trưởng Cục Pháp luật quốc tế và Giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, nhấn mạnh rằng luật mới sử dụng thuật ngữ 'TTTP về dân sự' để phản ánh chính xác hơn bản chất hợp tác, hỗ trợ giữa Việt Nam và nước ngoài trong giải quyết vụ việc dân sự, phá sản và thi hành án dân sự.

Những điểm mới nổi bật của Luật TTTP về dân sự 2026 là gì?

Luật TTTP về dân sự 2026 mang đến nhiều thay đổi quan trọng, tập trung vào ba nhóm chính:

• Mở rộng phạm vi hoạt động: Bổ sung các hoạt động cung cấp thông tin pháp luật, cung cấp giấy tờ hộ tịch, bản án, quyết định của tòa án. Đặc biệt, luật quy định riêng cơ chế TTTP về dân sự giữa Việt Nam với các quốc gia có chung đường biên giới.
• Kéo dài thời hạn xử lý: Thời hạn xử lý yêu cầu TTTP của Việt Nam tại Bộ Tư pháp được kéo dài lên 20 ngày (so với quy định cũ), đồng thời bổ sung cơ chế yêu cầu hoàn thiện hồ sơ đối với trường hợp chưa đầy đủ, chưa hợp lệ.
• Ứng dụng công nghệ số: Luật bổ sung quy định về tiếp nhận, thực hiện yêu cầu TTTP của nước ngoài trên môi trường điện tử, và hoàn thiện cơ sở pháp lý cho hoạt động thu thập chứng cứ bằng hình thức lấy lời khai trực tuyến.

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, việc mở rộng phạm vi và ứng dụng công nghệ số sẽ giúp giảm thời gian giải quyết các vụ việc dân sự có yếu tố nước ngoài, đồng thời tăng tính minh bạch và hiệu quả trong hợp tác tư pháp quốc tế.

Trình tự, thủ tục thực hiện yêu cầu TTTP về dân sự thay đổi thế nào?

Luật mới quy định trình tự thực hiện các yêu cầu TTTP khác như cung cấp giấy tờ, bản án, quyết định hộ tịch và thông tin pháp luật phục vụ giải quyết vụ việc dân sự. Kết quả thực hiện yêu cầu TTTP theo trình tự của Luật sẽ được xem xét sử dụng trong quá trình giải quyết vụ việc dân sự, đảm bảo tính pháp lý và thống nhất. Ngoài ra, luật mở rộng chủ thể tham gia thực hiện yêu cầu TTTP, quy định cụ thể các trường hợp từ chối hoặc hoãn thực hiện yêu cầu TTTP.

Văn bản hướng dẫn thi hành Luật TTTP về dân sự gồm những gì?

Để đảm bảo luật đi vào cuộc sống, Chính phủ và Bộ Tư pháp đã ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết:

• Nghị định 158/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật TTTP về dân sự.
• Thông tư 07/2026/TT-BTP của Bộ trưởng Bộ Tư pháp về trình tự, thủ tục thu nộp chi phí thực tế, thực hiện tống đạt giấy tờ của nước ngoài và các mẫu văn bản trong TTTP về dân sự.
• Đề cương Sổ tay Hướng dẫn nghiệp vụ thực hiện TTTP về dân sự đang được xây dựng để hỗ trợ cán bộ, công chức thực thi.

Tác động thực tiễn đến doanh nghiệp và người dân

Việc Luật TTTP về dân sự 2026 có hiệu lực sẽ tác động trực tiếp đến các doanh nghiệp có giao dịch dân sự, thương mại với đối tác nước ngoài, cũng như người dân có yếu tố nước ngoài trong các vụ việc dân sự (như ly hôn, thừa kế, tranh chấp hợp đồng). Theo Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh, Bộ Tư pháp sẽ đẩy mạnh tuyên truyền, tập huấn chuyên sâu về luật và các văn bản hướng dẫn, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong xử lý hồ sơ, đồng thời thúc đẩy đàm phán, ký kết các điều ước quốc tế song phương và đa phương về TTTP về dân sự. Các doanh nghiệp cung ứng dịch vụ bưu chính công ích, Tòa án nhân dân và cơ quan thi hành án dân sự cần nắm vững quy định mới để áp dụng thống nhất, hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Luật TTTP về dân sự 2026 có hiệu lực từ ngày nào?

Luật có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, cùng với các văn bản hướng dẫn thi hành như Nghị định 158/2026/NĐ-CP và Thông tư 07/2026/TT-BTP.

Thời hạn xử lý yêu cầu TTTP tại Bộ Tư pháp là bao lâu?

Theo quy định mới, thời hạn xử lý yêu cầu TTTP của Việt Nam tại Bộ Tư pháp là 20 ngày, kéo dài hơn so với quy định cũ, nhằm đảm bảo tính chính xác và đầy đủ của hồ sơ.

Các hoạt động nào được bổ sung vào phạm vi TTTP về dân sự?

Luật bổ sung các hoạt động: cung cấp thông tin pháp luật, cung cấp giấy tờ hộ tịch, bản án, quyết định của tòa án, và quy định riêng cơ chế TTTP với các quốc gia có chung đường biên giới.