Nghị định 132/2026/NĐ-CP: 5 thay đổi lớn về xử phạt kế toán và phòng chống rửa tiền

Nghị định 132/2026/NĐ-CP do Chính phủ ban hành ngày 08/04/2026, chính thức có hiệu lực từ ngày 01/06/2026, đã tạo ra một cuộc cải cách toàn diện trong lĩnh vực xử phạt vi phạm hành chính về kế toán. Văn bản này sửa đổi, bổ sung Nghị định 41/2018/NĐ-CP với 5 điểm mới trọng tâm, tác động trực tiếp đến hoạt động của hơn 700.000 doanh nghiệp và đội ngũ kế toán viên trên toàn quốc. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết từng thay đổi, giúp doanh nghiệp và người hành nghề kế toán nắm bắt kịp thời để tránh rủi ro pháp lý.

Nghị định 132/2026/NĐ-CP: 5 thay đổi lớn về xử phạt kế toán và phòng chống rửa tiền

1. Bổ sung chế tài xử phạt về phòng, chống rửa tiền trong lĩnh vực kế toán

Theo Điều 3 Nghị định 132/2026/NĐ-CP, bổ sung Điều 35a vào Nghị định 41/2018/NĐ-CP, quy định chi tiết 7 nhóm hành vi vi phạm về phòng, chống rửa tiền (PCRT), tài trợ khủng bố (TTKB) và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt (VKHHDL) trong kinh doanh dịch vụ kế toán. Đây là lần đầu tiên lĩnh vực kế toán bị áp dụng chế tài hành chính riêng về PCRT.

1.1. Vi phạm về nhận biết khách hàng và đánh giá rủi ro

Mức phạt: 10-15 triệu đồng đối với các hành vi: không nhận biết, cập nhật, xác minh thông tin khách hàng; không cập nhật danh sách đen; không thực hiện hoặc cập nhật đánh giá rủi ro. Mức phạt: 15-20 triệu đồng đối với hành vi không xây dựng quy trình quản lý rủi ro hoặc phân loại khách hàng không đúng quy định.

1.2. Vi phạm về quy định nội bộ và lưu trữ thông tin

Mức phạt: 10-20 triệu đồng cho các vi phạm về áp dụng quy định nội bộ, phân công nhân sự, đào tạo. Mức phạt: 20-30 triệu đồng cho hành vi không ban hành quy định nội bộ. Mức phạt: 15-25 triệu đồng cho hành vi không cung cấp, lưu trữ hoặc bảo mật thông tin, hồ sơ, tài liệu không đúng quy định.

1.3. Vi phạm liên quan đến khách hàng nước ngoài có ảnh hưởng chính trị (PEPs)

Mức phạt: 15-20 triệu đồng đối với hành vi không thực hiện quy định về nhận biết, quản lý khách hàng là cá nhân nước ngoài có ảnh hưởng chính trị theo Luật Phòng, chống rửa tiền.

1.4. Vi phạm về giám sát giao dịch đặc biệt

Mức phạt: 20-30 triệu đồng đối với hành vi không giám sát các giao dịch đặc biệt theo quy định của Luật Phòng, chống rửa tiền.

1.5. Vi phạm về báo cáo giao dịch có giá trị lớn và giao dịch đáng ngờ

Mức phạt: 8-12 triệu đồng cho vi phạm về thời hạn, tính đầy đủ của báo cáo (từ lần thứ ba trở lên trong năm tài chính). Mức phạt: 15-25 triệu đồng cho hành vi không báo cáo giao dịch có giá trị lớn, giao dịch đáng ngờ, hoặc không báo cáo khi nghi ngờ khách hàng liên quan đến khủng bố.

1.6. Xử phạt hành vi bị cấm trong phòng, chống rửa tiền

• Mức phạt: 15-25 triệu đồng cho hành vi cản trở cung cấp thông tin phục vụ công tác PCRT.
• Mức phạt: 30-40 triệu đồng cho hành vi cung cấp trái phép dịch vụ nhận tiền mặt, séc, công cụ tiền tệ.
• Mức phạt: 40-50 triệu đồng cho các hành vi: tổ chức/ tham gia rửa tiền; thiết lập quan hệ với ngân hàng vỏ bọc; không tố giác tài trợ khủng bố; lợi dụng việc phong tỏa tài sản; cung cấp tài chính cho tổ chức khủng bố (chưa đến mức truy cứu hình sự).

"Việc bổ sung chế tài xử phạt về phòng, chống rửa tiền trong lĩnh vực kế toán là bước đi tất yếu để thực thi các cam kết quốc tế của Việt Nam với FATF, đồng thời nâng cao trách nhiệm của các doanh nghiệp kế toán trong việc ngăn chặn dòng tiền bất hợp pháp," Luật sư Nguyễn Đức Hùng, chuyên gia tư vấn pháp lý doanh nghiệp, nhận định.

2. Thay đổi về thẩm quyền lập biên bản và xử phạt vi phạm hành chính

Điều 4 Nghị định 132/2026/NĐ-CP sửa đổi toàn diện Điều 70 và bổ sung Điều 70a của Nghị định 41/2018/NĐ-CP, tái cấu trúc thẩm quyền xử phạt trong lĩnh vực kế toán.

2.1. Loại bỏ thẩm quyền của Thanh tra tài chính

Theo quy định mới, Thanh tra tài chính (thanh tra viên, thanh tra Sở Tài chính, thanh tra Bộ Tài chính) không còn thẩm quyền lập biên bản xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế toán. Thay vào đó, thẩm quyền này được chuyển giao cho:

• Giám đốc Sở Tài chính: phạt tiền đến 40 triệu đồng, tước Giấy chứng nhận đăng ký hành nghề dịch vụ kế toán.
• Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán - Bộ Tài chính: phạt tiền đến 50 triệu đồng, tước Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán.
• Trưởng đoàn kiểm tra: thẩm quyền tương ứng theo cấp thành lập đoàn.

2.2. Bổ sung thẩm quyền của Thanh tra Ngân hàng Nhà nước (NHNN)

Điểm mới đáng chú ý là việc bổ sung thẩm quyền xử phạt cho các chức danh thuộc Thanh tra NHNN:

• Thanh tra viên NHNN: phạt tiền đến 5 triệu đồng, tịch thu tang vật giá trị không quá 10 triệu đồng.
• Trưởng đoàn thanh tra do Chánh Thanh tra NHNN khu vực thành lập: phạt tiền đến 25 triệu đồng.
• Chánh Thanh tra NHNN khu vực: phạt tiền đến 40 triệu đồng, tước Giấy chứng nhận đăng ký hành nghề.
• Chánh Thanh tra NHNN Việt Nam: phạt tiền đến 50 triệu đồng, tước Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh.

"Việc trao thẩm quyền xử phạt cho Thanh tra Ngân hàng Nhà nước cho thấy sự phối hợp liên ngành trong quản lý lĩnh vực kế toán, đặc biệt là các vi phạm liên quan đến phòng, chống rửa tiền và các giao dịch tài chính đặc thù," theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý tại LuatVietnam.

3. Quy định xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử

Nghị định 132/2026/NĐ-CP lần đầu tiên quy định cụ thể về việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế toán trên môi trường điện tử. Theo đó, các hành vi vi phạm liên quan đến chứng từ điện tử, sổ kế toán điện tử, báo cáo tài chính điện tử sẽ bị xử lý theo cùng một mức chế tài như vi phạm trên giấy tờ truyền thống. Điều này nhằm đáp ứng xu hướng chuyển đổi số mạnh mẽ trong lĩnh vực kế toán hiện nay.

4. Tác động thực tiễn đối với doanh nghiệp và người hành nghề kế toán

Các quy định mới của Nghị định 132/2026/NĐ-CP sẽ tác động trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp và đội ngũ kế toán viên theo các hướng sau:

• Áp lực tuân thủ gia tăng: Doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ kế toán phải xây dựng quy trình nhận biết khách hàng, đánh giá rủi ro, và báo cáo giao dịch đáng ngờ theo đúng quy định pháp luật về PCRT.
• Rủi ro pháp lý mới: Các vi phạm liên quan đến PCRT có mức phạt cao nhất lên đến 50 triệu đồng, đồng thời có thể bị tước Giấy chứng nhận đăng ký hành nghề hoặc Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh.
• Thay đổi cơ quan xử phạt: Doanh nghiệp cần lưu ý rằng Thanh tra tài chính không còn thẩm quyền xử phạt, thay vào đó là Sở Tài chính, Cục Quản lý giám sát kế toán kiểm toán và Thanh tra NHNN.

5. Câu hỏi thường gặp (FAQ)

5.1. Nghị định 132/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ khi nào?

Theo quy định tại Điều 5 Nghị định 132/2026/NĐ-CP, Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 6 năm 2026. Các quy định sửa đổi, bổ sung Nghị định 41/2018/NĐ-CP sẽ được áp dụng kể từ ngày này.

5.2. Doanh nghiệp cần làm gì để tuân thủ quy định mới về phòng, chống rửa tiền?

Doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ kế toán cần xây dựng hoặc cập nhật quy trình nội bộ về nhận biết khách hàng, đánh giá rủi ro, giám sát giao dịch đặc biệt và báo cáo giao dịch đáng ngờ. Đồng thời, cần tổ chức đào tạo cho nhân viên về các quy định mới của Luật Phòng, chống rửa tiền và Nghị định 132/2026/NĐ-CP.

5.3. Mức phạt cao nhất theo Nghị định 132/2026/NĐ-CP là bao nhiêu?

Mức phạt tiền cao nhất đối với cá nhân vi phạm là 50 triệu đồng, áp dụng cho các hành vi như tổ chức rửa tiền, thiết lập quan hệ với ngân hàng vỏ bọc, không tố giác tài trợ khủng bố, hoặc cung cấp tài chính cho tổ chức khủng bố (chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự). Đối với tổ chức, mức phạt có thể gấp đôi theo nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính.

Kết luận

Nghị định 132/2026/NĐ-CP đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế toán, đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập quốc tế và chuyển đổi số. Các doanh nghiệp và người hành nghề kế toán cần chủ động cập nhật và tuân thủ các quy định mới để tránh rủi ro pháp lý và duy trì hoạt động kinh doanh ổn định.