Nghị quyết 57: Làm chủ công nghệ lõi, mục tiêu xuất khẩu 55 tỷ USD/năm đến 2030

Sau hơn một năm triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Chính phủ đã ban hành hàng loạt quyết sách cụ thể, trong đó nổi bật là Quyết định số 982/QĐ-TTg ngày 4/6/2026 phê duyệt Đề án hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ số vươn ra toàn cầu. Mục tiêu đến năm 2030: 5.000 doanh nghiệp công nghệ số có doanh thu quốc tế, tổng kim ngạch xuất khẩu đạt tối thiểu 55 tỷ USD/năm. Đây được xem là bước đột phá chiến lược nhằm chuyển dịch từ tư duy ứng dụng công nghệ sang làm chủ công nghệ lõi, tạo động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế.

Nghị quyết 57: Làm chủ công nghệ lõi, mục tiêu xuất khẩu 55 tỷ USD/năm đến 2030

Nghị quyết 57 đặt nền tảng gì cho tăng trưởng kinh tế hai con số?

Theo Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là đột phá chiến lược, là động lực chính để đưa Việt Nam đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn 2026-2030. Nghị quyết nhấn mạnh việc xây dựng năng lực làm chủ công nghệ, đặc biệt là công nghệ lõi và công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây, blockchain và bán dẫn.

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, điểm khác biệt của Nghị quyết 57 so với các nghị quyết trước đây là việc chấp nhận rủi ro trong hoạt động đổi mới sáng tạo, cho phép thử nghiệm công nghệ mới (cơ chế sandbox) và miễn trừ trách nhiệm đối với thiệt hại do nguyên nhân khách quan. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để doanh nghiệp yên tâm đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ cao.

Quyết định 982/QĐ-TTg: Mục tiêu 5.000 doanh nghiệp công nghệ số và 55 tỷ USD xuất khẩu

Ngày 4/6/2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng đã ký Quyết định số 982/QĐ-TTg phê duyệt Đề án hỗ trợ, phát triển các doanh nghiệp công nghệ số vươn ra toàn cầu đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Đề án đặt ra các mục tiêu định lượng cụ thể:

• Tối thiểu 5.000 doanh nghiệp công nghệ số có doanh thu từ thị trường quốc tế.
• Doanh thu xuất khẩu sản phẩm và dịch vụ công nghệ số đạt tối thiểu 55 tỷ USD mỗi năm.
• 60 doanh nghiệp đạt doanh thu từ thị trường nước ngoài từ 20 triệu USD/năm.
• 5 doanh nghiệp đạt doanh thu từ thị trường nước ngoài tối thiểu 1 tỷ USD/năm.

Đáng chú ý, Đề án ưu tiên đầu tư các chương trình nghiên cứu, phát triển sản phẩm và dịch vụ công nghệ số "Make in Viet Nam" dựa trên các công nghệ chiến lược và công nghệ lõi. Chính phủ cũng xác định thúc đẩy mô hình hợp tác "3 nhà" gồm Nhà nước – viện/trường – doanh nghiệp trong nghiên cứu, phát triển và chuyển giao công nghệ.

Quảng Ngãi tiên phong với cơ chế thử nghiệm có kiểm soát và miễn trừ trách nhiệm

Mới đây, Tỉnh ủy Quảng Ngãi đã ban hành Kế hoạch số 85-KH/TU về thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW, với nhiều chính sách đột phá:

• Hỗ trợ ưu đãi về nhà ở, lương thưởng và môi trường nghiên cứu để thu hút chuyên gia công nghệ cao, nhà khoa học giỏi.
• Xây dựng cơ chế đặc thù hỗ trợ các dự án nghiên cứu và ứng dụng công nghệ cao.
• Cơ chế miễn trừ trách nhiệm đối với doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân khi thử nghiệm công nghệ mới hoặc mô hình kinh doanh mới mà phát sinh thiệt hại do nguyên nhân khách quan. Đây là một trong những tinh thần quan trọng được Nghị quyết 57 đề cập, đó là chấp nhận rủi ro trong hoạt động đổi mới sáng tạo.

Kết quả bước đầu tại Quảng Ngãi cho thấy: toàn tỉnh đã thành lập 1.477 tổ công nghệ số cộng đồng với hơn 12.198 thành viên; triển khai phong trào "Bình dân học vụ số" tại 96 xã, phường, đặc khu. Tỉnh cũng đang hợp tác với Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh và Đại học Tôn Đức Thắng trong đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực số giai đoạn 2026-2030.

Phát triển nguồn nhân lực số: Yếu tố then chốt để làm chủ công nghệ

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trúc Lê, Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội, phát biểu tại Hội thảo công bố Báo cáo tư vấn chính sách thường niên 2026: "Năm 2025, nền kinh tế Việt Nam đạt tốc độ tăng trưởng 8,02%, thuộc nhóm cao nhất khu vực châu Á; quy mô GDP ước đạt khoảng 514 tỷ USD; GDP bình quân đầu người vượt ngưỡng 5.000 USD." Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng những vấn đề sẽ quyết định năng lực cạnh tranh của Việt Nam trong nhiều thập niên tới là nâng cao năng lực hấp thụ và làm chủ công nghệ của doanh nghiệp, xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia hiệu quả hơn. Trong đó, doanh nghiệp là trung tâm, nhà nước đóng vai trò kiến tạo và các trường đại học là nơi cung cấp tri thức, công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao.

“Cần phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế số, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược và công nghệ lõi; hoàn thiện thể chế, tạo môi trường thuận lợi cho nghiên cứu khoa học, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.” – Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trúc Lê

Tác động thực tiễn: Doanh nghiệp và người dân được hưởng lợi gì?

Việc triển khai Nghị quyết 57 và Quyết định 982/QĐ-TTg mang lại những lợi ích thiết thực:

• Đối với doanh nghiệp công nghệ: Được hưởng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), miễn trừ trách nhiệm khi phát sinh thiệt hại khách quan; được hỗ trợ kết nối vốn đầu tư, tham gia các nhiệm vụ nghiên cứu trọng điểm quốc gia; được hỗ trợ thử nghiệm, bản địa hóa và tiêu chuẩn hóa sản phẩm để đáp ứng yêu cầu thị trường quốc tế.
• Đối với người lao động: Các chương trình đào tạo nhân lực số như "Bình dân học vụ số" tại Quảng Ngãi giúp người dân tiếp cận kỹ năng số cơ bản, tạo cơ hội việc làm trong lĩnh vực công nghệ cao.
• Đối với nền kinh tế: Mục tiêu xuất khẩu 55 tỷ USD/năm từ công nghệ số sẽ đóng góp đáng kể vào tăng trưởng GDP hai con số, nâng cao vị thế thương hiệu "Make in Viet Nam" trên thị trường quốc tế.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Nghị quyết 57-NQ/TW có hiệu lực từ khi nào?

Nghị quyết 57-NQ/TW được Bộ Chính trị ban hành ngày 22/12/2024 và có hiệu lực kể từ ngày ký. Đến nay, sau hơn một năm triển khai, nhiều quyết sách cụ thể như Quyết định 982/QĐ-TTg đã được ban hành để hiện thực hóa các mục tiêu của Nghị quyết.

Doanh nghiệp muốn tham gia Đề án hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ số vươn ra toàn cầu cần đáp ứng điều kiện gì?

Theo Quyết định 982/QĐ-TTg, doanh nghiệp cần thuộc lĩnh vực công nghệ số, có sản phẩm/dịch vụ "Make in Viet Nam" dựa trên công nghệ chiến lược hoặc công nghệ lõi. Doanh nghiệp sẽ được hỗ trợ kết nối vốn, tham gia nghiên cứu trọng điểm quốc gia, và hưởng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát. Các chính sách ưu đãi cụ thể sẽ được các bộ, ngành và địa phương hướng dẫn chi tiết.

Cơ chế miễn trừ trách nhiệm khi thử nghiệm công nghệ mới có áp dụng cho mọi doanh nghiệp không?

Cơ chế này hiện đang được nghiên cứu và áp dụng thí điểm tại một số địa phương như Quảng Ngãi (theo Kế hoạch số 85-KH/TU). Theo tinh thần của Nghị quyết 57, việc miễn trừ trách nhiệm chỉ áp dụng đối với thiệt hại phát sinh do nguyên nhân khách quan trong quá trình thử nghiệm công nghệ mới hoặc mô hình kinh doanh mới, không bao gồm các hành vi vi phạm pháp luật cố ý. Các doanh nghiệp cần đăng ký tham gia chương trình thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quản lý.