Nghỉ thai sản có được trả lương không? Quy định mới nhất 2026 từ BHXH và Bộ luật Lao động

Theo quy định mới nhất năm 2026, người lao động nghỉ thai sản không được công ty trả lương trong thời gian nghỉ việc hưởng chế độ bảo hiểm xã hội, trừ trường hợp hai bên có thỏa thuận khác. Thay vào đó, người lao động sẽ nhận trợ cấp từ Quỹ Bảo hiểm xã hội với mức hưởng bằng 100% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH của 06 tháng trước khi nghỉ. Bài viết dưới đây phân tích chi tiết các trường hợp được nghỉ, mức hưởng, thời gian nghỉ và điều kiện đi làm sớm theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (số 41/2024/QH15) và Bộ luật Lao động 2019 (số 45/2019/QH14) được sửa đổi bởi Luật Dân số 2025 (số 71/2025/QH15).

Nghỉ thai sản có được trả lương không? Quy định mới nhất 2026 từ BHXH và Bộ luật Lao động

Người lao động được nghỉ chế độ thai sản trong những trường hợp nào?

Theo Điều 50 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, người lao động tham gia BHXH bắt buộc được hưởng chế độ thai sản nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

• Lao động nữ đi khám thai: Theo Điều 51 Luật BHXH 2024, được nghỉ tối đa 05 lần, mỗi lần không quá 02 ngày (tính theo ngày làm việc, không kể ngày lễ, tết, nghỉ hằng tuần).
• Lao động nữ sảy thai, phá thai, thai chết trong tử cung, thai chết trong khi chuyển dạ, thai ngoài tử cung: Theo Điều 52 Luật BHXH 2024, thời gian nghỉ từ 10 đến 50 ngày tùy tuổi thai.
• Lao động nữ sinh con: Theo khoản 1 Điều 139 Bộ luật Lao động 2019 (sửa đổi bởi Luật Dân số 2025), được nghỉ 06 tháng (sinh con thứ hai được nghỉ 07 tháng; thời gian nghỉ trước sinh không quá 02 tháng). Sinh đôi trở lên, từ con thứ hai được nghỉ thêm 01 tháng mỗi con.
• Lao động nữ mang thai hộ và người mẹ nhờ mang thai hộ: Theo Điều 54, 55 Luật BHXH 2024, thời gian nghỉ tối đa 06 tháng kể từ khi giao con hoặc nhận con.
• Người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi: Theo Điều 56 Luật BHXH 2024, được nghỉ đến khi con nuôi đủ 06 tháng tuổi.
• Lao động nữ thực hiện biện pháp tránh thai: Theo Điều 57 Luật BHXH 2024, nghỉ 07 ngày; triệt sản nghỉ không quá 15 ngày.
• Lao động nam có vợ sinh con: Theo khoản 2 Điều 53 Luật BHXH 2024, nghỉ từ 05 đến 14 ngày làm việc; sinh ba trở lên có thể nghỉ dài hơn.

Nghỉ thai sản có được trả lương không? Quy định cụ thể năm 2026

Câu trả lời ngắn gọn: Không, trừ khi có thỏa thuận khác với người sử dụng lao động.

Theo khoản 2 Điều 168 Bộ luật Lao động 2019, trong thời gian người lao động nghỉ việc hưởng chế độ bảo hiểm xã hội (bao gồm thai sản), người sử dụng lao động không phải trả lương cho người lao động. Lý do: người lao động không thực hiện công việc cho doanh nghiệp, và bản chất của bảo hiểm xã hội là bù đắp một phần thu nhập bị mất do thai sản.

Lưu ý: Nếu công ty và người lao động có thỏa thuận bằng văn bản về việc trả lương trong thời gian nghỉ thai sản, người lao động sẽ được nhận đồng thời cả lương và tiền trợ cấp BHXH.

Thay vào đó, người lao động được hưởng trợ cấp thai sản từ Quỹ BHXH với mức hưởng bằng 100% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH của 06 tháng trước khi nghỉ (theo Điều 58 Luật BHXH 2024). Ví dụ: nếu mức lương bình quân 06 tháng trước khi nghỉ là 10 triệu đồng/tháng, người lao động sẽ nhận 10 triệu đồng/tháng trong suốt thời gian nghỉ thai sản.

Không nghỉ hết thời gian thai sản, đi làm sớm có được nhận trợ cấp không?

Có, nhưng phải đáp ứng điều kiện nghiêm ngặt.

Theo khoản 1 Điều 53 Luật BHXH 2024, lao động nữ sinh con nếu đi làm trước khi hết thời hạn nghỉ sinh vẫn được hưởng chế độ thai sản cho đến khi hết thời hạn 06 tháng (hoặc 07 tháng nếu sinh con thứ hai). Tuy nhiên, để được đi làm sớm, lao động nữ phải:

• Đã nghỉ hưởng chế độ ít nhất 04 tháng.
• Báo trước và được người sử dụng lao động đồng ý bằng văn bản.

Điều này được quy định tại khoản 4 Điều 139 Bộ luật Lao động 2019. Nếu không đáp ứng, người lao động có thể bị mất quyền lợi trợ cấp BHXH cho những ngày chưa nghỉ.

Tác động thực tiễn đối với người lao động và doanh nghiệp

Quy định mới năm 2026 mang lại một số thay đổi đáng chú ý:

• Đối với người lao động: Thời gian nghỉ thai sản được mở rộng (sinh con thứ hai được nghỉ 07 tháng), giúp phụ nữ có thêm thời gian phục hồi sức khỏe và chăm sóc con nhỏ. Tuy nhiên, việc không được trả lương từ công ty có thể gây khó khăn tài chính nếu không có thỏa thuận bổ sung.
• Đối với doanh nghiệp: Không phải trả lương trong thời gian nghỉ thai sản giúp giảm gánh nặng tài chính, nhưng vẫn phải đóng BHXH cho người lao động (theo quy định tại Điều 168 Bộ luật Lao động 2019).

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, quy định này tạo sự cân bằng giữa quyền lợi của người lao động và trách nhiệm của người sử dụng lao động, đồng thời khuyến khích các doanh nghiệp thiết lập thỏa thuận linh hoạt để hỗ trợ nhân viên nữ.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Nghỉ thai sản có được hưởng lương từ công ty không?

Không, trừ khi có thỏa thuận khác. Theo khoản 2 Điều 168 Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động không có nghĩa vụ trả lương trong thời gian người lao động nghỉ hưởng chế độ BHXH. Người lao động sẽ nhận trợ cấp từ Quỹ BHXH với mức 100% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH của 06 tháng trước khi nghỉ.

Đi làm sớm khi nghỉ thai sản có bị mất trợ cấp không?

Không, nếu đáp ứng điều kiện. Theo khoản 1 Điều 53 Luật BHXH 2024 và khoản 4 Điều 139 Bộ luật Lao động 2019, lao động nữ đi làm sớm (sau khi đã nghỉ ít nhất 04 tháng và được sự đồng ý của người sử dụng lao động) vẫn được hưởng trợ cấp cho đến hết thời hạn 06 tháng (hoặc 07 tháng nếu sinh con thứ hai).

Lao động nam có vợ sinh con được nghỉ bao nhiêu ngày?

Theo khoản 2 Điều 53 Luật BHXH 2024, lao động nam được nghỉ từ 05 đến 14 ngày làm việc, tùy thuộc vào số con sinh ra (sinh một: 05 ngày; sinh đôi: 10 ngày; sinh ba trở lên: 14 ngày). Thời gian nghỉ này được hưởng trợ cấp BHXH với mức 100% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH.