Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu: 3 bài học và 3 định hướng giúp châu Á tự cường, thịnh vượng

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu, tại Hội nghị Tương lai châu Á lần thứ 31 ở Tokyo (Nhật Bản), đã nêu bật 3 bài học lịch sử và 3 định hướng chiến lược để châu Á vượt qua khủng hoảng, hướng tới tự cường và thịnh vượng. Việt Nam, với GDP bình quân đầu người đạt gần 5.100 USD vào năm 2025 và mục tiêu tăng trưởng 2 con số, khẳng định sẵn sàng là đối tác tin cậy trong quá trình này.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu: 3 bài học và 3 định hướng giúp châu Á tự cường, thịnh vượng

Bối cảnh toàn cầu: Ba cuộc khủng hoảng nền tảng đang tác động đến châu Á

Theo Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu, thế giới đang bước vào giai đoạn chuyển đổi có ý nghĩa lịch sử, với ba cuộc khủng hoảng nền tảng diễn ra đồng thời: khủng hoảng trật tự quốc tế, khủng hoảng mô hình phát triển và khủng hoảng lòng tin chiến lược. Những bất ổn này được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh tại Đối thoại Shangri-La. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng, làm phân mảnh chuỗi cung ứng toàn cầu, trong khi các thách thức an ninh phi truyền thống như năng lượng, lương thực và nguồn nước tác động sâu rộng. Đáng chú ý, trật tự quốc tế đang dịch chuyển từ phụ thuộc đơn tuyến sang kết nối đa tầng, và sự phát triển của AI, dữ liệu lớn và công nghệ lượng tử đang tạo ra khoảng cách ngày càng lớn giữa các nước đi đầu và các nước chậm chuyển đổi.

Ba bài học lớn từ lịch sử phát triển của châu Á

Phó Thủ tướng chỉ ra ba bài học cốt lõi từ quá trình phát triển của châu Á:

• Tự cường là nền tảng của phát triển bền vững: Các quốc gia cần xây dựng nội lực vững chắc để chống chịu trước biến động.
• Hợp tác là sức mạnh kiến tạo tương lai: Sự gắn kết giữa các nền kinh tế tạo nên sự ổn định và mở rộng cơ hội.
• Cải cách và đổi mới là động lực: Đổi mới sáng tạo giúp các nền kinh tế thích ứng nhanh với yêu cầu của thời đại.

Những bài học này càng có giá trị trong bối cảnh hiện tại, khi khu vực đối mặt với nhiều biến động nhưng cũng có cơ hội bứt phá.

Ba ưu thế chiến lược của châu Á để chuyển hóa thách thức thành cơ hội

Theo Phó Thủ tướng, từ góc nhìn của Việt Nam, châu Á có ba ưu thế chiến lược:

• Trung tâm sản xuất và chuỗi cung ứng toàn cầu: Châu Á là đầu tàu trong các sáng kiến hợp tác phát triển chuỗi cung ứng.
• Tiềm lực tăng trưởng nội sinh mạnh mẽ: Dân số trẻ, tầng lớp trung lưu phát triển nhanh và tỷ lệ đô thị hóa cao tạo ra thị trường tiêu dùng khổng lồ, giúp duy trì đà tăng trưởng ngay cả khi nhu cầu toàn cầu suy yếu.
• Cơ hội đi đầu về chuyển đổi kép: Châu Á có thể dẫn dắt trong chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, nhờ nguồn lực đầu tư lớn từ các nền kinh tế hàng đầu.

Tuy nhiên, mọi lợi thế chỉ phát huy trong môi trường hòa bình, ổn định và hợp tác, dựa trên tôn trọng luật pháp quốc tế.

Ba định hướng hợp tác khu vực do Việt Nam đề xuất

Trên tinh thần đó, Việt Nam đề xuất ba định hướng lớn:

1. Thúc đẩy liên kết nội khối theo chiều sâu: Nghiên cứu áp dụng tiêu chuẩn chung về phát triển chuỗi cung ứng, bao gồm ESG, an ninh dữ liệu và xuất xứ hàng hóa trong các ngành chiến lược như bán dẫn, pin, dược phẩm và nông sản. Với mạng lưới 17 Hiệp định Thương mại Tự do (FTA), tiếp cận thị trường chiếm 90% GDP toàn cầu, Việt Nam sẵn sàng làm cầu nối.
2. Hoàn thiện thể chế, hạ tầng và nguồn nhân lực chất lượng cao: Tập trung vào quản trị chung trong kinh tế số, an ninh mạng và tài chính; huy động nguồn lực cho hạ tầng kết nối khu vực (giao thông, năng lượng, dữ liệu); thúc đẩy trao đổi sinh viên, chuyên gia trong các lĩnh vực STEM, AI và chuyển đổi xanh.
3. Liên kết hệ sinh thái đổi mới sáng tạo: Đầu tư hạ tầng nghiên cứu dùng chung, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, và xây dựng bộ nguyên tắc quản trị AI dùng chung, tôn trọng chủ quyền số của mỗi quốc gia.

Mục tiêu tăng trưởng 2 con số và các giải pháp trọng yếu của Việt Nam

Phó Thủ tướng khẳng định: Sau 40 năm Đổi mới, Việt Nam là nền kinh tế lớn thứ 32 thế giới về GDP, thuộc nhóm 20 quốc gia có quy mô thương mại lớn nhất. GDP bình quân đầu người năm 2025 đạt gần 5.100 USD, đưa Việt Nam vào nhóm thu nhập trung bình cao. Trong giai đoạn mới, Việt Nam kiên định mục tiêu tăng trưởng 2 con số và phấn đấu trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045 (kỷ niệm 100 năm Quốc khánh).

Các giải pháp trọng yếu bao gồm:

• Giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, đảm bảo các cân đối lớn.
• Xác lập mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học công nghệ, chuyển đổi số và kinh tế tri thức.
• Hoàn thiện hệ thống pháp luật, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, đổi mới quản trị quốc gia theo hướng tinh gọn, hiệu quả, dựa trên dữ liệu.
• Huy động nguồn lực đầu tư hạ tầng chiến lược: đường sắt cao tốc, đường sắt đô thị, cao tốc, sân bay, cảng biển, hạ tầng số và năng lượng.
• Xây dựng nền giáo dục hiện đại, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, coi con người là trung tâm của phát triển.

Quan hệ Việt Nam - Nhật Bản: Hình mẫu hợp tác khu vực

Phó Thủ tướng nhận định Nhật Bản đóng vai trò quan trọng trong cấu trúc hợp tác khu vực và toàn cầu, với Tầm nhìn Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở cùng Sáng kiến Cộng đồng châu Á phát thải ròng bằng không (AZEC). Quan hệ song phương Việt Nam - Nhật Bản đang phát triển mạnh mẽ, với các trụ cột hợp tác mới về an ninh kinh tế, an ninh năng lượng và an ninh lương thực. Trong khuôn khổ chuyến thăm, Phó Thủ tướng đã gặp gỡ đối tác Nhật Bản để chuyển hóa các định hướng thành dự án cụ thể, đưa quan hệ hai nước trở thành hình mẫu tiêu biểu trong khu vực.

Tác động thực tiễn: Việt Nam khẳng định vai trò cầu nối và đối tác tin cậy

Với mạng lưới 17 FTA và vị thế kinh tế ngày càng tăng, Việt Nam không chỉ là điểm đến đầu tư hấp dẫn mà còn là đối tác chiến lược trong các sáng kiến khu vực. Các doanh nghiệp và nhà đầu tư nước ngoài có thể kỳ vọng vào môi trường pháp lý được cải thiện, hạ tầng chiến lược được đầu tư mạnh mẽ, và các chính sách ưu đãi trong lĩnh vực chuyển đổi số, xanh. Đối với người dân, mục tiêu tăng trưởng 2 con số hứa hẹn nâng cao thu nhập và chất lượng cuộc sống, đặc biệt thông qua đầu tư vào giáo dục và nguồn nhân lực.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bao nhiêu trong giai đoạn mới?

Việt Nam kiên định mục tiêu tăng trưởng 2 con số, phấn đấu trở thành nước phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045, nhân dịp kỷ niệm 100 năm Quốc khánh.

Các ngành chiến lược nào được ưu tiên trong hợp tác khu vực theo đề xuất của Việt Nam?

Theo đề xuất của Phó Thủ tướng, các ngành chiến lược bao gồm bán dẫn, pin, dược phẩm và nông sản, tập trung vào tiêu chuẩn chung về ESG, an ninh dữ liệu và xuất xứ hàng hóa.

Việt Nam có lợi thế gì để làm cầu nối trong hợp tác khu vực?

Việt Nam có mạng lưới 17 Hiệp định Thương mại Tự do (FTA), tiếp cận thị trường chiếm 90% GDP toàn cầu, cùng vị thế là nền kinh tế lớn thứ 32 thế giới và thuộc nhóm 20 quốc gia có quy mô thương mại lớn nhất.