Trung tâm tài chính TP.HCM và Đà Nẵng: Cơ chế đột phá nào để thu hút 300 tỷ USD/năm?

Mỗi năm, hơn 1.000 tỷ USD hàng hóa lưu chuyển qua hệ thống cảng biển khu vực TP.HCM và miền Trung, khẳng định vị thế chiến lược của Việt Nam trên bản đồ logistics toàn cầu. Tuy nhiên, một nghịch lý tồn tại nhiều năm qua là 80-90% giao dịch tài chính, thanh toán, bảo hiểm và thu xếp vốn liên quan đến dòng hàng hóa này lại được thực hiện tại các trung tâm tài chính quốc tế (IFC) như Singapore và Hồng Kông. Để đảo ngược dòng chảy đó, Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP.HCM và Trung tâm Tài chính tại Đà Nẵng đang được tăng tốc triển khai, hứa hẹn mở ra kênh dẫn vốn đột phá cho nền kinh tế.

Trung tâm tài chính TP.HCM và Đà Nẵng: Cơ chế đột phá nào để thu hút 300 tỷ USD/năm?

TP.HCM kích hoạt bốn trụ cột chiến lược: Tài chính hàng hải là mũi nhọn

Sau hơn 5 tháng kể từ khi thành lập vào cuối năm 2025, Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM đang trong giai đoạn nước rút hoàn thiện quy chế hoạt động. Quốc hội và Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 222 cùng 8 nghị định hướng dẫn, tạo ra một khung quản trị có tính độc lập và cạnh tranh cao.

Điểm nhấn pháp lý tối quan trọng là cơ chế áp dụng luật quốc tế trong xử lý giao dịch và tranh chấp, thông qua hệ thống tòa án quốc tế và trung tâm trọng tài quốc tế đặt ngay trong phân khu chức năng. Cơ chế này cho phép dòng vốn quốc tế tự do luân chuyển, chỉ cần thực hiện chế độ báo cáo sau giao dịch thay vì phải xin phép phức tạp.

Mô hình IFC TP.HCM được định hình dựa trên 4 trụ cột chiến lược:

• Tài chính hàng hải: Mũi nhọn kinh tế có dư địa bứt phá lớn nhất, gắn liền với tọa độ cảng biển sầm uất của khu vực.
• Tài chính hàng không: Trung tâm Tài chính Hàng không thành lập từ tháng 2/2026 đã thu hút 6,1 tỷ USD vốn cam kết từ Boeing, Airbus và các quỹ đầu tư Dubai.
• Công nghệ tài chính (Fintech): Phân khu Fintech Hub thu hút MoMo, NAPAS, Ant International, Bank of China, ưu tiên sandbox cho thanh toán xuyên biên giới và tokenization.
• Thị trường vốn quốc tế: Xúc tiến thành lập Sở Giao dịch Chứng khoán quốc tế hợp tác với Nasdaq và London Stock Exchange.

Theo kế hoạch, vào ngày 21/5/2026, TP.HCM sẽ chính thức kích hoạt hệ sinh thái tài chính hàng hải. Mục tiêu chiến lược là trong 5 năm tới, Việt Nam sẽ kéo ngược 30% giá trị giao dịch tài chính hàng hải từ Singapore và Hồng Kông về nước, tương đương khai thác nguồn tài chính lên đến 300 tỷ USD mỗi năm.

Đà Nẵng định vị trung tâm tài chính khu vực gắn với kinh tế số

Nếu TP.HCM là siêu trung tâm tầm quốc tế, thì Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại Đà Nẵng được định vị là trung tâm tài chính quy mô khu vực, bổ khuyết và cộng hưởng với cấu trúc tổng thể.

Tận dụng lợi thế thành phố đáng sống, hạ tầng hiện đại và là cửa ngõ Hành lang kinh tế Đông - Tây, Đà Nẵng tập trung vào:

• Dịch vụ ngân hàng hải ngoại
• Quản lý tài sản
• Dịch vụ tài chính cao cấp cho thị trường ngách miền Trung - Tây Nguyên và tiểu vùng sông Mekong.

Đặc biệt, Đà Nẵng tích hợp trung tâm tài chính với khu thương mại tự do và trung tâm đổi mới sáng tạo, tạo chuỗi giá trị khép kín. Nơi đây áp dụng chính sách ưu đãi thuế vượt trội, đơn giản hóa thủ tục xuất nhập cảnh cho chuyên gia quốc tế, và xây dựng hệ thống trung tâm dữ liệu đạt chuẩn Tier 3 trở lên phục vụ giao dịch tần suất cao.

Giảm áp lực tín dụng ngân hàng và xu hướng mã hóa tài sản

Sự ra đời của hai trung tâm tài chính giải bài toán thiếu hụt vốn vĩ mô. Để duy trì mục tiêu tăng trưởng kinh tế khoảng 10%, toàn xã hội cần huy động khoảng 280 tỷ USD mỗi năm, riêng TP.HCM chiếm 50-60 tỷ USD/năm. Hiện nay, hệ thống tín dụng ngân hàng đang gánh hơn 50% nhu cầu vốn, tiềm ẩn rủi ro hệ thống.

Thị trường vốn truyền thống (cổ phiếu, trái phiếu, quỹ đầu tư) mới chỉ đáp ứng 14-15% nhu cầu vốn. Các IFC được kỳ vọng tăng gấp đôi tỷ trọng này, san sẻ áp lực cho ngân hàng.

Để thu hút dòng vốn đại chúng, tokenization - mã hóa tài sản bằng blockchain được định hình là phương thức huy động vốn mũi nhọn. Phương thức này cho phép chia nhỏ quyền sở hữu tài sản lớn (ví dụ bất động sản 10 tỷ đồng) thành hàng triệu phần nhỏ dưới dạng mã kỹ thuật số, giúp nhà đầu tư nhỏ lẻ toàn cầu dễ dàng tham gia.

IFC TP.HCM cũng xúc tiến thành lập Sở Giao dịch Chứng khoán quốc tế thông qua hợp tác với Nasdaq (Mỹ) và London Stock Exchange (Anh), hướng tới cơ chế niêm yết chéo, giúp doanh nghiệp nội địa huy động vốn ngoại và cho phép nhà đầu tư Việt Nam giao dịch cổ phiếu công nghệ lớn như Google, Amazon, Microsoft.

Theo các chuyên gia kinh tế, mặc dù cơ chế thể chế mở ra cơ hội chưa từng có, nhưng sân chơi tài chính quốc tế đặt ra yêu cầu khắt khe về năng lực ngoại ngữ, tác phong chuẩn mực và am hiểu pháp luật quốc tế. Tỷ lệ chi phí R&D của doanh nghiệp Việt hiện chỉ đạt khoảng 9%, thấp hơn nhiều so với mức bình quân 28% của thế giới.

Tác động thực tiễn: Cơ hội và thách thức cho doanh nghiệp

Đối với khối doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs), các IFC thiết kế phân khúc huy động vốn linh hoạt với quy mô khoảng 20 tỷ đồng mỗi năm cho mỗi đơn vị. Tuy nhiên, để tiếp cận nguồn vốn này, doanh nghiệp phải vượt qua các bộ lọc về quản trị doanh nghiệp, minh bạch hóa báo cáo tài chính và năng lực vận hành thực tế.

Việc phát triển song song hai trung tâm tài chính TP.HCM và Đà Nẵng là chiến lược định vị lại vị thế kinh tế quốc gia. Khi hành lang pháp lý quốc tế được vận hành đồng bộ và các hệ sinh thái tài chính hàng hải, hàng không, fintech đi vào hoạt động thực chất, Việt Nam sẽ hút vốn xuyên biên giới hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Trung tâm Tài chính quốc tế TP.HCM và Đà Nẵng có gì khác biệt?

TP.HCM là siêu trung tâm tầm quốc tế, tập trung vào 4 trụ cột: tài chính hàng hải, hàng không, fintech và thị trường vốn quốc tế. Đà Nẵng là trung tâm quy mô khu vực, chuyên sâu về ngân hàng hải ngoại, quản lý tài sản, tích hợp với khu thương mại tự do và đổi mới sáng tạo.

Mục tiêu cụ thể của IFC TP.HCM là gì?

Trong 5 năm tới, IFC TP.HCM đặt mục tiêu kéo 30% giá trị giao dịch tài chính hàng hải từ Singapore và Hồng Kông về nước, tương đương 300 tỷ USD mỗi năm, đồng thời giảm áp lực tín dụng ngân hàng và tăng tỷ trọng thị trường vốn lên gấp đôi.

Doanh nghiệp vừa và nhỏ có thể huy động vốn từ IFC không?

Có. Các IFC thiết kế phân khúc huy động vốn linh hoạt với quy mô khoảng 20 tỷ đồng/năm/doanh nghiệp. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần đáp ứng các tiêu chuẩn về quản trị, minh bạch tài chính và năng lực vận hành.