Quyết toán thuế TNCN 2026: Mức thu nhập chịu thuế, điều kiện hoàn thuế và ai phải kê khai?

Bước sang năm 2026, việc quyết toán thuế thu nhập cá nhân (TNCN) có nhiều thay đổi quan trọng dựa trên Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 (có hiệu lực từ 01/7/2026), Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 và các văn bản hướng dẫn hiện hành như Nghị định 126/2020/NĐ-CP. Bài viết dưới đây phân tích chi tiết về mức thu nhập phải đóng thuế, các trường hợp được hoàn thuế và đối tượng có nghĩa vụ quyết toán thuế TNCN năm 2026.

Quyết toán thuế TNCN 2026: Mức thu nhập chịu thuế, điều kiện hoàn thuế và ai phải kê khai?

Thu nhập bao nhiêu phải đóng thuế TNCN năm 2026?

Theo Điều 10 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 và Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15, mức giảm trừ gia cảnh từ năm 2026 được điều chỉnh tăng lên. Cụ thể:

• Mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế: 15,5 triệu đồng/tháng (tương đương 186 triệu đồng/năm).
• Mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc: 6,2 triệu đồng/tháng.

Theo đó, cá nhân không có người phụ thuộc sẽ phải nộp thuế TNCN khi thu nhập tính thuế từ tiền lương, tiền công vượt quá 15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu đồng/năm). Đối với cá nhân có người phụ thuộc, mức thu nhập chịu thuế sẽ tăng thêm 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc. Ví dụ: người có 1 người phụ thuộc sẽ bắt đầu nộp thuế khi thu nhập trên 21,7 triệu đồng/tháng.

Lưu ý: Thu nhập tính thuế là thu nhập từ tiền lương, tiền công sau khi đã trừ các khoản sau:

• Các khoản đóng bảo hiểm bắt buộc, quỹ hưu trí tự nguyện, đóng góp từ thiện, khuyến học, nhân đạo.
• Thu nhập được miễn thuế (ví dụ: tiền lương làm thêm giờ, một số khoản phụ cấp theo quy định).
• Các khoản không tính thuế như tiền ăn trưa, phụ cấp điện thoại, phụ cấp trang phục (theo mức quy định).

Trường hợp nào được hoàn thuế TNCN năm 2026?

Theo khoản 2 Điều 8 Luật Thuế TNCN 2007 (còn hiệu lực đến 30/6/2026) và Điều 6 Luật Thuế TNCN 2025 (có hiệu lực từ 01/7/2026), cá nhân được hoàn thuế TNCN trong các trường hợp sau:

1. Số tiền thuế đã nộp lớn hơn số thuế phải nộp (thường xảy ra khi người sử dụng lao động khấu trừ thuế hàng tháng cao hơn mức thực tế phải nộp sau khi tính tổng thu nhập cả năm).
2. Cá nhân đã nộp thuế nhưng có thu nhập tính thuế chưa đến mức phải nộp thuế (ví dụ: cuối năm mới biết thu nhập thực tế thấp hơn mức giảm trừ).
3. Các trường hợp khác theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền (ví dụ: miễn, giảm thuế do thiên tai, hỏa hoạn, bệnh hiểm nghèo).

Lưu ý quan trọng: Để được hoàn thuế, cá nhân phải thực hiện thủ tục quyết toán thuế với cơ quan thuế, kê khai chính xác thu nhập và số thuế đã tạm nộp. Thời hạn nộp hồ sơ quyết toán thuế TNCN năm 2026 chậm nhất là ngày 31/3/2027 (đối với cá nhân trực tiếp quyết toán) và ngày 31/3/2027 (đối với tổ chức trả thu nhập).

Đối tượng phải quyết toán thuế TNCN năm 2026 gồm những ai?

Căn cứ điểm d khoản 6 Điều 8 Nghị định 126/2020/NĐ-CP và Công văn 636/TCT-DNNCN năm 2021, đối tượng phải quyết toán thuế TNCN được chia thành ba nhóm chính:

1. Cá nhân trực tiếp quyết toán với cơ quan thuế

Cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công phải trực tiếp khai quyết toán thuế TNCN với cơ quan thuế nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

• Có số thuế phải nộp thêm sau khi quyết toán (do khấu trừ thiếu trong năm).
• Có số thuế nộp thừa và có nhu cầu đề nghị hoàn hoặc bù trừ vào kỳ khai thuế tiếp theo.
• Thuộc diện xét giảm thuế do thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn, bệnh hiểm nghèo ảnh hưởng đến khả năng nộp thuế (không được ủy quyền cho tổ chức trả thu nhập).
• Người nước ngoài kết thúc hợp đồng làm việc tại Việt Nam phải khai quyết toán thuế trước khi xuất cảnh. Nếu chưa làm thủ tục, có thể ủy quyền cho tổ chức trả thu nhập.

Đặc biệt: Cá nhân có mặt tại Việt Nam trong năm dương lịch đầu tiên dưới 183 ngày, nhưng tính trong 12 tháng liên tục kể từ ngày đầu tiên có mặt tại Việt Nam từ 183 ngày trở lên, thì năm quyết toán đầu tiên là 12 tháng liên tục kể từ ngày đầu tiên có mặt.

2. Tổ chức trả thu nhập có trách nhiệm khai quyết toán

Theo Nghị định 126/2020/NĐ-CP, tổ chức, cá nhân trả thu nhập từ tiền lương, tiền công có trách nhiệm:

• Khai quyết toán thuế TNCN không phân biệt có phát sinh khấu trừ thuế hay không.
• Quyết toán thuế TNCN thay cho cá nhân có ủy quyền.
• Trường hợp cá nhân ủy quyền quyết toán và có số thuế phải nộp thêm sau quyết toán từ 50.000 đồng trở xuống, tổ chức vẫn kê khai thông tin nhưng không tổng hợp số thuế phải nộp thêm này (thuộc diện miễn thuế).
• Đối với trường hợp sáp nhập, hợp nhất, chia, tách doanh nghiệp: tổ chức mới có trách nhiệm quyết toán thuế TNCN theo ủy quyền cho cả phần thu nhập do tổ chức cũ chi trả.

3. Điều kiện ủy quyền quyết toán thuế TNCN

Cá nhân cư trú có thể ủy quyền cho tổ chức trả thu nhập quyết toán thuế nếu đáp ứng một trong các điều kiện sau:

• Có hợp đồng lao động từ 03 tháng trở lên tại một nơi và thực tế đang làm việc tại đó vào thời điểm quyết toán (kể cả trường hợp không làm việc đủ 12 tháng trong năm).
• Có thu nhập vãng lai ở các nơi khác bình quân tháng trong năm không quá 10 triệu đồng và đã được khấu trừ thuế TNCN theo tỷ lệ 10% (nếu không có yêu cầu quyết toán riêng).
• Trường hợp điều chuyển lao động do sáp nhập, hợp nhất, chia, tách: cá nhân được ủy quyền cho tổ chức mới.

Lưu ý: Sau khi đã ủy quyền và tổ chức đã quyết toán thay, nếu phát hiện cá nhân thuộc diện phải trực tiếp quyết toán, tổ chức không điều chỉnh lại mà chỉ cấp chứng từ khấu trừ thuế ghi rõ nội dung: “Công ty ... đã quyết toán thuế TNCN thay cho Ông/Bà .... (theo ủy quyền) tại dòng ... của Phụ lục Bảng kê 05-1/BK-TNCN” để cá nhân tự quyết toán với cơ quan thuế.

Tác động thực tiễn đến người lao động và doanh nghiệp

Việc tăng mức giảm trừ gia cảnh lên 15,5 triệu đồng/tháng giúp giảm gánh nặng thuế cho người lao động có thu nhập trung bình, đặc biệt là những người có người phụ thuộc. Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, quy định mới này khuyến khích người lao động kê khai đầy đủ người phụ thuộc để được hưởng mức giảm trừ tối đa.

Đối với doanh nghiệp, trách nhiệm quyết toán thay cho người lao động được quy định rõ ràng hơn, giúp giảm rủi ro sai sót và xử phạt hành chính. Mức phạt chậm nộp hồ sơ quyết toán thuế có thể lên đến 15 triệu đồng theo quy định tại Nghị định 125/2020/NĐ-CP.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Tôi có thu nhập từ hai nơi, tôi phải quyết toán thuế TNCN thế nào?

Theo quy định tại Nghị định 126/2020/NĐ-CP, nếu bạn có hợp đồng lao động từ 03 tháng trở lên tại một nơi và thu nhập vãng lai ở nơi khác bình quân tháng không quá 10 triệu đồng (đã khấu trừ 10%), bạn có thể ủy quyền cho nơi ký hợp đồng chính quyết toán. Nếu thu nhập vãng lai vượt 10 triệu/tháng, bạn phải tự quyết toán trực tiếp với cơ quan thuế.

Thời hạn nộp hồ sơ quyết toán thuế TNCN năm 2026 là khi nào?

Theo Luật Quản lý thuế 2019 và Nghị định 126/2020/NĐ-CP, thời hạn nộp hồ sơ quyết toán thuế TNCN năm 2026 chậm nhất là ngày 31/3/2027 đối với tổ chức trả thu nhập và cá nhân trực tiếp quyết toán. Nếu chậm nộp, bạn có thể bị phạt từ 2-15 triệu đồng tùy mức độ vi phạm.