Đồng bộ quy định tiền lương đóng BHXH cho người lao động đã qua đào tạo nghề từ 05/6/2023

Kể từ ngày 05/6/2023, Bảo hiểm xã hội Việt Nam đã chính thức ban hành Quyết định 948/QĐ-BHXH nhằm sửa đổi, bổ sung Quyết định 595/QĐ-BHXH, qua đó đồng bộ quy định về tiền lương đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc đối với người lao động (NLĐ) đã qua học nghề, đào tạo nghề. Theo đó, quy định trước đây yêu cầu mức lương đóng BHXH của nhóm NLĐ này phải cao hơn ít nhất 7% so với mức lương tối thiểu vùng đã chính thức bị bãi bỏ, thay vào đó chỉ áp dụng mức lương tối thiểu vùng chung theo Nghị định 38/2022/NĐ-CP.

Đồng bộ quy định tiền lương đóng BHXH cho người lao động đã qua đào tạo nghề từ 05/6/2023

Quy định trước đây về tiền lương đóng BHXH của NLĐ đã qua đào tạo nghề

Trước khi có Quyết định 948/QĐ-BHXH, tại điểm b khoản 1 Điều 5 Nghị định 90/2019/NĐ-CP, tiền lương của NLĐ làm công việc đòi hỏi đã qua học nghề, đào tạo nghề phải cao hơn ít nhất 7% so với mức lương tối thiểu vùng. Quy định này được áp dụng nhằm khuyến khích NLĐ nâng cao trình độ tay nghề và tạo sự công bằng trong thang bảng lương.

Tuy nhiên, kể từ ngày 01/7/2022, Nghị định 38/2022/NĐ-CP có hiệu lực đã không còn quy định riêng về mức lương tối thiểu đối với NLĐ đã qua học nghề, đào tạo nghề. Thay vào đó, Nghị định chỉ quy định mức lương thấp nhất mà người sử dụng lao động (NSDLĐ) phải trả cho NLĐ theo tháng hoặc theo giờ, dựa trên 4 vùng lương tối thiểu:

• Vùng I: 4.680.000 đồng/tháng; 22.500 đồng/giờ.
• Vùng II: 4.160.000 đồng/tháng; 20.000 đồng/giờ.
• Vùng III: 3.640.000 đồng/tháng; 17.500 đồng/giờ.
• Vùng IV: 3.250.000 đồng/tháng; 15.600 đồng/giờ.

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, việc Nghị định 38/2022/NĐ-CP không kế thừa quy định về mức lương cao hơn 7% đã tạo ra khoảng trống pháp lý, dẫn đến tình trạng nhiều doanh nghiệp và NLĐ vẫn nhầm tưởng rằng quy định cũ vẫn còn hiệu lực.

Quyết định 948/QĐ-BHXH: Bãi bỏ quy định cũ, đồng bộ với Nghị định 38/2022/NĐ-CP

Ngày 05/6/2023, Bảo hiểm xã hội Việt Nam ban hành Quyết định 948/QĐ-BHXH sửa đổi, bổ sung Quyết định 595/QĐ-BHXH ngày 14/4/2017 về quy trình thu BHXH, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm tai nạn lao động – bệnh nghề nghiệp; quản lý sổ BHXH, thẻ bảo hiểm y tế.

Cụ thể, Quyết định 948/QĐ-BHXH bãi bỏ tiết a, tiết b điểm 2.6 khoản 2 Điều 6 của Quyết định 595/QĐ-BHXH. Các quy định bị bãi bỏ bao gồm:

Điều 6. Tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc
...
2.6. Mức tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc quy định tại Khoản này không thấp hơn mức lương tối thiểu vùng tại thời điểm đóng đối với người lao động làm công việc hoặc chức danh giản đơn nhất trong điều kiện lao động bình thường.
a) Người lao động làm công việc hoặc chức danh đòi hỏi lao động qua đào tạo, học nghề (kể cả lao động do doanh nghiệp tự dạy nghề) phải cao hơn ít nhất 7% so với mức lương tối thiểu vùng;
b) Người lao động làm công việc hoặc chức danh có điều kiện lao động nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm phải cao hơn ít nhất 5%; công việc hoặc chức danh có điều kiện lao động đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm phải cao hơn ít nhất 7% so với mức lương của công việc hoặc chức danh có độ phức tạp tương đương, làm việc trong điều kiện lao động bình thường.

Như vậy, kể từ ngày 05/6/2023, mức tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc của NLĐ đã qua đào tạo nghề chỉ cần không thấp hơn mức lương tối thiểu vùng tại thời điểm đóng, không còn yêu cầu phải cao hơn 7%.

Tác động thực tiễn đến người lao động và doanh nghiệp

Việc bãi bỏ quy định này mang lại nhiều tác động quan trọng:

• Đối với doanh nghiệp: Giảm bớt gánh nặng chi phí nhân công, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động phổ thông đã qua đào tạo nghề. Doanh nghiệp không còn phải duy trì mức lương đóng BHXH cao hơn 7% so với lương tối thiểu vùng, giúp tiết kiệm chi phí đóng BHXH hàng tháng.
• Đối với người lao động: Mức lương đóng BHXH có thể thấp hơn so với trước đây, dẫn đến quyền lợi hưởng BHXH (lương hưu, trợ cấp ốm đau, thai sản, tai nạn lao động) cũng giảm tương ứng. Tuy nhiên, NLĐ vẫn được bảo vệ bởi mức sàn tối thiểu vùng.
• Đối với hệ thống pháp lý: Tạo sự đồng bộ, thống nhất giữa các văn bản quy phạm pháp luật, tránh tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn.

Theo Luật sư Phạm Thanh Hữu (THƯ VIỆN PHÁP LUẬT), việc điều chỉnh này là cần thiết để đảm bảo tính nhất quán trong hệ thống pháp luật lao động và BHXH, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trong việc xây dựng thang bảng lương và tính toán chi phí nhân công.

Lưu ý về việc áp dụng mức lương tối thiểu vùng theo Nghị định 38/2022/NĐ-CP

Căn cứ khoản 3 Điều 5 Nghị định 38/2022/NĐ-CP, NSDLĐ có trách nhiệm rà soát lại các thỏa thuận trong hợp đồng lao động, thoả ước lao động tập thể và các quy chế, quy định nội bộ để điều chỉnh, bổ sung cho phù hợp. Tuy nhiên, cần lưu ý:

• Không được xoá bỏ hoặc cắt giảm các chế độ tiền lương khi NLĐ làm thêm giờ, làm việc vào ban đêm, chế độ bồi dưỡng bằng hiện vật và các chế độ khác theo quy định của pháp luật lao động.
• Đối với các nội dung đã thỏa thuận, cam kết trong hợp đồng lao động, thoả ước lao động hoặc các thỏa thuận hợp pháp khác có lợi hơn cho NLĐ so với quy định tại Nghị định 38/2022/NĐ-CP thì tiếp tục được thực hiện, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.

Như vậy, nếu doanh nghiệp đã ký hợp đồng lao động với mức lương cao hơn 7% so với lương tối thiểu vùng trước đây, thì mức lương này vẫn được giữ nguyên nếu có lợi hơn cho NLĐ. Chỉ khi hai bên có thỏa thuận mới, doanh nghiệp mới có thể điều chỉnh giảm xuống mức lương tối thiểu vùng.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Quyết định 948/QĐ-BHXH có hiệu lực từ ngày nào?

Quyết định 948/QĐ-BHXH có hiệu lực kể từ ngày 05/6/2023, ngày ký ban hành.

Sau khi bãi bỏ quy định, mức lương đóng BHXH tối thiểu cho NLĐ đã qua đào tạo nghề là bao nhiêu?

Kể từ ngày 05/6/2023, mức lương tháng đóng BHXH bắt buộc của NLĐ đã qua đào tạo nghề không được thấp hơn mức lương tối thiểu vùng tại thời điểm đóng, theo quy định tại Nghị định 38/2022/NĐ-CP. Cụ thể, mức lương tối thiểu vùng áp dụng từ 01/7/2022 là: Vùng I: 4.680.000 đồng/tháng, Vùng II: 4.160.000 đồng/tháng, Vùng III: 3.640.000 đồng/tháng, Vùng IV: 3.250.000 đồng/tháng.

Doanh nghiệp có bắt buộc phải giảm lương đóng BHXH cho NLĐ đã qua đào tạo nghề không?

Không. Doanh nghiệp không bắt buộc phải giảm lương. Nếu trong hợp đồng lao động hoặc thỏa ước lao động tập thể đã thỏa thuận mức lương cao hơn 7% so với lương tối thiểu vùng, thì mức lương này vẫn được giữ nguyên nếu có lợi hơn cho NLĐ. Việc điều chỉnh giảm chỉ được thực hiện khi hai bên có thỏa thuận mới và không vi phạm quy định pháp luật.