Giảng viên đồng cơ hữu: Định nghĩa, tiêu chuẩn và nguyên tắc quản lý từ 01/7/2026

Ngày 15/05/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 159/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ 01/07/2026, quy định chi tiết về giảng viên đồng cơ hữu trong các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học công lập. Văn bản này giải thích rõ khái niệm, tiêu chuẩn cụ thể và nguyên tắc quản lý, sử dụng đối với đội ngũ giảng viên đặc thù này, nhằm tăng cường nguồn lực giảng dạy chất lượng cao mà không làm thay đổi biên chế của đơn vị chủ quản.

Giảng viên đồng cơ hữu: Định nghĩa, tiêu chuẩn và nguyên tắc quản lý từ 01/7/2026

Giảng viên đồng cơ hữu là gì? Ai được công nhận?

Theo khoản 2 Điều 29 Luật Giáo dục đại học 2025, giảng viên đồng cơ hữu là viên chức có trình độ tiến sĩ của tổ chức khoa học và công nghệ công lập (trừ cơ sở giáo dục đại học). Họ được giao nhiệm vụ giảng dạy, nghiên cứu khoa học như giảng viên cơ hữu tại cơ sở giáo dục đại học công lập.

Để trở thành giảng viên đồng cơ hữu, viên chức phải bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ tại đơn vị nơi mình đang công tác; báo cáo và được sự đồng ý bằng văn bản của người đứng đầu đơn vị về việc tham gia giảng dạy, nghiên cứu khoa học tại cơ sở giáo dục.

Tiêu chuẩn đối với giảng viên đồng cơ hữu từ 01/7/2026

Căn cứ Điều 5 Nghị định 159/2026/NĐ-CP, tiêu chuẩn cụ thể được quy định như sau:

Đối với giảng viên đồng cơ hữu tại cơ sở giáo dục đại học công lập

Yêu cầu bắt buộc: phải có trình độ tiến sĩ. Đây là điều kiện tối thiểu để được tham gia giảng dạy tại các trường đại học công lập.

Đối với giảng viên đồng cơ hữu tại các trường cao đẳng công lập

Giảng viên đồng cơ hữu tại các trường cao đẳng công lập phải đáp ứng một trong các tiêu chuẩn sau:

• Có bằng thạc sĩ trở lên, phù hợp với ngành, nghề giảng dạy; có ít nhất 03 năm (36 tháng) kinh nghiệm chuyên môn; đồng thời chủ trì hoặc tham gia công trình nghiên cứu khoa học, đề tài được cấp có thẩm quyền nghiệm thu, hoặc sáng kiến được cấp có thẩm quyền công nhận và áp dụng hiệu quả trong thực tiễn.
• Có bằng chuyên khoa cấp I trở lên, bằng bác sĩ nội trú, bằng bác sĩ chuyên khoa theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế; đang công tác tại cơ sở y tế dự phòng công lập hoặc cơ sở khám bệnh, chữa bệnh công lập được xếp cấp chuyên môn kỹ thuật cấp cơ bản hoặc cấp chuyên sâu trong lĩnh vực sức khỏe.
• Có danh hiệu Thầy thuốc Nhân dân, Thầy thuốc Ưu tú, Nghệ sĩ Nhân dân, Nghệ sĩ Ưu tú, Nghệ nhân Nhân dân, Nghệ nhân Ưu tú, Huấn luyện viên cấp quốc gia hoặc đạt giải thưởng cấp quốc gia, quốc tế trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, thể dục thể thao hoặc lĩnh vực đặc thù khác được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận.
• Đạt giải thưởng hoặc chứng nhận tại các kỳ thi, cuộc thi kỹ năng nghề quốc gia trở lên hoặc chứng nhận huấn luyện học sinh, sinh viên đạt giải thưởng quốc gia, quốc tế trong lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp, hoặc có chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia bậc 3 trở lên theo quy định của pháp luật về kỹ năng nghề.
• Có sản phẩm sáng tạo nghệ thuật, sáng kiến kỹ thuật, mô hình thực hành được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận và áp dụng hiệu quả trong lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp.

Nguyên tắc quản lý và sử dụng giảng viên đồng cơ hữu

Theo Điều 3 Nghị định 159/2026/NĐ-CP, việc quản lý và sử dụng giảng viên đồng cơ hữu tuân thủ các nguyên tắc sau:

• Hệ số quy đổi tối đa bằng 0,50 giảng viên cơ hữu để xác định năng lực đào tạo của cơ sở giáo dục trong các hoạt động cấp phép, tổ chức chương trình đào tạo và kiểm định chất lượng. Việc xác định hệ số quy đổi do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định.
• Mỗi viên chức chỉ được là giảng viên đồng cơ hữu của một cơ sở giáo dục tại cùng một thời điểm.
• Không làm thay đổi quyền và nghĩa vụ giữa viên chức và đơn vị sự nghiệp công lập, tổ chức khoa học và công nghệ công lập trực tiếp quản lý viên chức. Giảng viên đồng cơ hữu không tính vào số lượng vị trí việc làm chuyên môn, nghiệp vụ được giao cho cơ sở giáo dục nơi họ thực hiện nhiệm vụ.
• Phải bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ tại đơn vị nơi đang công tác; báo cáo và được sự đồng ý bằng văn bản của người đứng đầu đơn vị.
• Việc sử dụng, quản lý phải có sự phối hợp bằng văn bản giữa cơ sở giáo dục và đơn vị nơi giảng viên đồng cơ hữu đang công tác, không làm gián đoạn, trùng lặp hoặc mâu thuẫn trong việc thực hiện chế độ, chính sách đối với viên chức.

Tác động thực tiễn của Nghị định 159/2026/NĐ-CP

Việc ban hành Nghị định 159/2026/NĐ-CP tạo ra một khung pháp lý rõ ràng, giúp các cơ sở giáo dục công lập huy động nguồn nhân lực chất lượng cao từ các tổ chức khoa học và công nghệ, đặc biệt là các tiến sĩ, thạc sĩ giàu kinh nghiệm thực tiễn. Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, quy định này khắc phục tình trạng thiếu giảng viên cơ hữu tại nhiều trường đại học, cao đẳng, đồng thời bảo đảm không làm xáo trộn biên chế và nhiệm vụ chính của viên chức tại đơn vị chủ quản.

Đối với người học, việc có thêm giảng viên đồng cơ hữu là tiến sĩ, chuyên gia đầu ngành sẽ nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học. Tuy nhiên, các cơ sở giáo dục cần xây dựng quy chế phối hợp chặt chẽ với đơn vị chủ quản của giảng viên đồng cơ hữu để tránh xung đột lợi ích và bảo đảm tiến độ công việc.

Câu hỏi thường gặp về giảng viên đồng cơ hữu

Giảng viên đồng cơ hữu có được tính vào chỉ tiêu biên chế của trường không?

Không. Theo Điều 3 Nghị định 159/2026/NĐ-CP, giảng viên đồng cơ hữu không tính vào số lượng vị trí việc làm chuyên môn, nghiệp vụ được cấp có thẩm quyền giao cho cơ sở giáo dục. Tuy nhiên, họ được tính với hệ số quy đổi tối đa 0,5 để xác định năng lực đào tạo.

Một người có thể làm giảng viên đồng cơ hữu cho nhiều trường cùng lúc không?

Không. Quy định nêu rõ: tại cùng một thời điểm, mỗi viên chức chỉ được là giảng viên đồng cơ hữu của một cơ sở giáo dục.

Giảng viên đồng cơ hữu có cần xin phép đơn vị chủ quản không?

Có. Giảng viên đồng cơ hữu phải báo cáo và được sự đồng ý bằng văn bản của người đứng đầu đơn vị nơi mình đang công tác trước khi tham gia giảng dạy, nghiên cứu khoa học tại cơ sở giáo dục.