Luật Đấu thầu 2026: Cập nhật mới nhất các Nghị định, Thông tư hướng dẫn và tác động

Luật Đấu thầu hiện hành là Luật Đấu thầu 2023, đã trải qua nhiều lần sửa đổi, bổ sung quan trọng và được hướng dẫn bởi một hệ thống văn bản dưới luật đồ sộ, cập nhật đến năm 2026. Bài phân tích này cung cấp cái nhìn toàn diện về khung pháp lý mới nhất, các văn bản hướng dẫn có hiệu lực và những điểm then chốt mà nhà thầu, nhà đầu tư cần nắm vững.

Luật Đấu thầu 2026: Cập nhật mới nhất các Nghị định, Thông tư hướng dẫn và tác động

Luật Đấu thầu nào đang có hiệu lực năm 2026?

Khung pháp lý nền tảng về đấu thầu hiện nay là Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (Luật Đấu thầu 2023), có hiệu lực từ ngày 01/01/2024. Luật này đã được sửa đổi, bổ sung bởi các luật sau:

• Luật số 57/2024/QH15 ngày 29/11/2024 của Quốc hội, có hiệu lực từ ngày 15/01/2025.
• Luật số 90/2025/QH15 ngày 25/6/2025, có hiệu lực từ ngày 01/07/2025. Đây là văn bản sửa đổi quan trọng nhất gần đây, tác động trực tiếp đến nhiều quy trình đấu thầu.

Bên cạnh đó, một số luật khác có điều khoản liên quan cũng đã có hiệu lực, như Luật Phục hồi, phá sản 2025 (01/03/2026), Luật Công nghệ cao 2025 và Luật An ninh mạng 2025 (đều từ 01/07/2026).

Các Nghị định hướng dẫn Luật Đấu thầu mới nhất năm 2026 là gì?

Chính phủ đã ban hành hàng loạt Nghị định để cụ thể hóa Luật Đấu thầu. Dưới đây là danh sách các Nghị định có hiệu lực tính đến năm 2026, được sắp xếp theo thời gian hiệu lực gần đây nhất:

• Nghị định 225/2025/NĐ-CP (15/8/2025): Sửa đổi các Nghị định hướng dẫn về lựa chọn nhà đầu tư.
• Nghị định 214/2025/NĐ-CP (04/8/2025): Hướng dẫn chi tiết về lựa chọn nhà thầu, thay thế Nghị định 24/2024/NĐ-CP.
• Nghị định 188/2025/NĐ-CP (15/8/2025): Hướng dẫn Luật Bảo hiểm y tế, trong đó có quy định về thanh toán chi phí thuốc, thiết bị y tế liên quan đến khoản 3 Điều 55 Luật Đấu thầu 2023 (được sửa bởi Luật 90/2025/QH15).
• Nghị định 17/2025/NĐ-CP (06/2/2025): Sửa đổi các Nghị định hướng dẫn Luật Đấu thầu.
• Nghị định 115/2024/NĐ-CP (16/9/2024): Hướng dẫn về lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án đầu tư có sử dụng đất.
• Nghị định 23/2024/NĐ-CP (27/2/2024): Hướng dẫn về lựa chọn nhà đầu tư thuộc trường hợp phải tổ chức đấu thầu theo quy định ngành, lĩnh vực.

Đáng chú ý: Nghị định 24/2024/NĐ-CP về lựa chọn nhà thầu đã hết hiệu lực kể từ ngày 04/8/2025 và được thay thế bởi Nghị định 214/2025/NĐ-CP.

Thông tư nào hướng dẫn thi hành Luật Đấu thầu năm 2026?

Các Bộ, ngành đã ban hành nhiều Thông tư quan trọng để hướng dẫn chi tiết các mặt nghiệp vụ. Dưới đây là tổng hợp các Thông tư chính còn hiệu lực năm 2026:

• Thông tư 01/2026/TT-BYT (01/3/2026): Về Danh mục mua sắm tập trung cấp quốc gia đối với thiết bị y tế, vật tư xét nghiệm.
• Thông tư 105/2025/TT-BTC (31/10/2025): Sửa đổi Thông tư 02/2024/TT-BKHĐT về đào tạo, cấp chứng chỉ nghiệp vụ đấu thầu.
• Thông tư 98/2025/TT-BTC (27/10/2025): Quy định mẫu hồ sơ đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư PPP và đăng tải thông tin trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia.
• Thông tư 79/2025/TT-BTC (04/8/2025): Hướng dẫn việc cung cấp, đăng tải thông tin và mẫu hồ sơ đấu thầu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia.
• Thông tư 69/2024/TT-BTC (15/11/2024): Quy định danh mục hàng hóa, dịch vụ áp dụng mua sắm tập trung cấp quốc gia.
• Các Thông tư của Bộ Y tế như Thông tư 37/2025/TT-BYT, 05/2024/TT-BYT, 04/2024/TT-BYT, 03/2024/TT-BYT quy định về danh mục thuốc, thiết bị y tế, hình thức đàm phán giá và mua sắm tập trung trong lĩnh vực y tế.

Theo Thông tư 79/2025/TT-BTC, việc đăng tải thông tin trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia là bắt buộc, nhằm bảo đảm công khai, minh bạch.

Quy định về bảo đảm cạnh tranh trong đấu thầu được hiểu thế nào?

Nguyên tắc cạnh tranh là nền tảng của pháp luật đấu thầu, được quy định chi tiết tại Điều 6 Luật Đấu thầu 2023. Quy định này nhằm ngăn ngừa xung đột lợi ích và bảo đảm sự công bằng. Cốt lõi của nguyên tắc này là yêu cầu về sự độc lập về pháp lý và tài chính giữa các chủ thể tham gia.

Cụ thể, nhà thầu tham dự thầu phải độc lập với:

1. Các nhà thầu tư vấn có liên quan đến việc lập, thẩm định hồ sơ mời thầu, đánh giá hồ sơ dự thầu.
2. Chủ đầu tư, bên mời thầu (với một số ngoại lệ nhất định).
3. Các nhà thầu khác cùng tham dự trong gói thầu đấu thầu hạn chế.

Theo khoản 4 Điều 6, sự độc lập được đánh giá dựa trên các tiêu chí như: không cùng một cơ quan quản lý trực tiếp; tỷ lệ cổ phần/vốn góp không vượt quá ngưỡng 30% (với chủ đầu tư) hoặc 20% (giữa các nhà thầu với nhau).

"Việc quy định rõ ràng các ngưỡng sở hữu cổ phần và mối quan hệ tài chính giúp hạn chế tối đa khả năng thông đồng, thao túng thị trường đấu thầu, tạo sân chơi bình đẳng cho mọi doanh nghiệp," - một chuyên gia pháp lý về đấu thầu nhận định.

Một điểm đặc biệt đáng chú ý tại khoản 5 Điều 6 là quy định cho phép công ty mẹ, công ty con trong tập đoàn kinh tế nhà nước được tham dự thầu lẫn nhau, với điều kiện sản phẩm, dịch vụ thuộc ngành nghề kinh doanh chính của tập đoàn. Tuy nhiên, với gói thầu hỗn hợp, quy định về độc lập tài chính vẫn được áp dụng rất chặt chẽ.

Tác động thực tiễn của khung pháp lý đấu thầu mới năm 2026

Hệ thống văn bản pháp luật đấu thầu mới nhất mang lại cả thách thức và cơ hội. Về mặt tích cực, việc ban hành đồng bộ các Nghị định, Thông tư hướng dẫn cụ thể (như Nghị định 214/2025/NĐ-CP, Thông tư 79/2025/TT-BTC) giúp giảm bớt sự chồng chéo, mâu thuẫn trong áp dụng, tạo thuận lợi hơn cho nhà thầu và chủ đầu tư trong việc tuân thủ.

Tuy nhiên, tần suất sửa đổi, bổ sung luật và văn bản hướng dẫn khá dày đặt ra yêu cầu cập nhật liên tục đối với doanh nghiệp. Ví dụ, chỉ trong năm 2025, đã có ít nhất 03 Nghị định và 04 Thông tư quan trọng mới có hiệu lực. Doanh nghiệp cần chủ động nắm bắt để tránh vi phạm do sử dụng văn bản hết hiệu lực (như trường hợp Nghị định 24/2024/NĐ-CP).

Bên cạnh đó, xu hướng số hóa và minh bạch hóa thông qua Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia ngày càng được đẩy mạnh, yêu cầu các bên nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ thông tin. Các quy định về xử lý nghiêm cá nhân lợi dụng chức vụ trong đấu thầu cũng cho thấy sự siết chặt quản lý và nâng cao trách nhiệm giải trình.

Câu hỏi thường gặp về Luật Đấu thầu 2026

Luật Đấu thầu chính thức áp dụng năm 2026 là luật nào?

Luật chính thức áp dụng là Luật Đấu thầu 2023 (số 22/2023/QH15), đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 57/2024/QH15 và đặc biệt là Luật số 90/2025/QH15. Do đó, khi nghiên cứu và áp dụng, cần xem xét tổng hợp cả các nội dung sửa đổi này.

Nghị định nào hướng dẫn về lựa chọn nhà thầu đang có hiệu lực?

Kể từ ngày 04/8/2025, Nghị định có hiệu lực để hướng dẫn chi tiết về lựa chọn nhà thầu là Nghị định 214/2025/NĐ-CP do Chính phủ ban hành. Nghị định 24/2024/NĐ-CP trước đó đã hết hiệu lực.

Nhà thầu cần lưu ý gì về quy định độc lập tài chính khi tham dự thầu?

Theo Điều 6 Luật Đấu thầu 2023, nhà thầu cần đặc biệt kiểm tra mối quan hệ cổ phần, vốn góp. Cụ thể: không có cổ phần/vốn góp trên 30% với chủ đầu tư; và không có cổ phần/vốn góp trên 20% với các nhà thầu tư vấn liên quan hoặc nhà thầu khác cùng tham dự trong gói thầu hạn chế. Việc không đáp ứng các điều kiện này có thể dẫn đến việc bị đánh trượt hồ sơ do vi phạm nguyên tắc cạnh tranh.