Năng suất lao động thấp: Giải pháp nào để Việt Nam đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số?

Tại chương trình trao đổi, thảo luận do Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tổ chức, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã khẳng định: nâng cao năng suất lao động (NSLĐ) là yếu tố then chốt để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn 2026–2031. Theo đó, Chính phủ đang hoàn thiện Đề án nâng cao NSLĐ quốc gia, dự kiến trình Ban Bí thư ban hành ngay trong tháng 6/2026.

Năng suất lao động thấp: Giải pháp nào để Việt Nam đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số?

Bài viết phân tích các giải pháp trọng tâm được Thủ tướng và các bộ, ngành đề xuất nhằm cải thiện năng suất lao động, bao gồm: đào tạo kỹ năng số, phát triển nhà ở xã hội cho công nhân, và triển khai khám sức khỏe định kỳ miễn phí.

Thực trạng năng suất lao động Việt Nam đang ở đâu?

Nhiều đại biểu tại buổi trao đổi đã bày tỏ trăn trở về NSLĐ của Việt Nam còn thấp so với các nước trong khu vực. Theo đánh giá của các chuyên gia kinh tế, NSLĐ của Việt Nam hiện chỉ bằng khoảng 7% so với Singapore và 30% so với Malaysia, đặt ra thách thức lớn cho mục tiêu tăng trưởng bền vững.

Nguyên nhân chính được chỉ ra bao gồm: chất lượng nguồn nhân lực chưa cao, tỷ lệ lao động qua đào tạo có chứng chỉ còn thấp, và việc ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong sản xuất kinh doanh còn hạn chế.

Đề án nâng cao NSLĐ quốc gia: Lộ trình và mục tiêu cụ thể

Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết, Chính phủ đang hoàn thiện và sẽ trình Ban Bí thư ban hành Đề án về nâng cao NSLĐ quốc gia ngay trong tháng 6/2026. Đề án này xác định rõ việc đưa NSLĐ trở thành một động lực quan trọng của tăng trưởng nhanh, bền vững.

Theo đó, một trong ba đột phá chiến lược được nhấn mạnh là nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Cụ thể:

• Nâng cao chất lượng đào tạo nghề, hỗ trợ người lao động nâng cao trình độ, kỹ năng, đặc biệt là kỹ năng số và khả năng thích ứng với mô hình sản xuất mới.
• Doanh nghiệp là người tiên phong trong việc thúc đẩy chuyển đổi số và ứng dụng AI. Chính phủ cam kết có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đào tạo kỹ năng số, đào tạo lại và chuyển đổi nghề nghiệp cho người lao động.

Nhà ở xã hội: Chuyển từ 'sở hữu' sang 'quyền có nhà ở'

Chia sẻ với khó khăn về chỗ ở của phần lớn công nhân, Thủ tướng nhấn mạnh Chính phủ đang triển khai nhiều giải pháp phát triển nhà ở cho thuê, đặc biệt tại các địa phương có nhiều khu công nghiệp. Điểm quan trọng nhất là chuyển đổi tư duy từ chỗ chỉ lo “sở hữu nhà” sang bảo đảm “quyền có nhà ở”.

Cụ thể, với người lao động chưa có điều kiện mua nhà, Nhà nước sẽ tạo điều kiện để thuê nhà dài hạn, ổn định, giá cả hợp lý. Với người lao động thu nhập trung bình và thấp, ưu tiên là có nơi ở ổn định, chi phí hợp lý, gắn với hệ thống hạ tầng và dịch vụ xã hội đồng bộ.

Khám sức khỏe định kỳ miễn phí từ năm 2026

Về chăm sóc sức khỏe, Thủ tướng cho biết tỷ lệ người lao động được khám sức khỏe định kỳ đã tăng đáng kể trong thời gian qua. Đặc biệt, theo Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị, từ năm 2026 sẽ triển khai khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí cho người dân ít nhất một lần mỗi năm theo lộ trình phù hợp, trong đó có người lao động.

Vai trò của doanh nghiệp và tổ chức Công đoàn

Thủ tướng kêu gọi cộng đồng doanh nghiệp đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong sản xuất kinh doanh, thực hiện đầy đủ trách nhiệm đối với người lao động, xây dựng môi trường làm việc an toàn, ổn định và bền vững. Người lao động không chỉ là lực lượng sản xuất mà còn là những người đồng hành tạo nên sự phát triển của doanh nghiệp.

Đồng thời, tổ chức Công đoàn cần tiếp tục tăng cường đối thoại, thương lượng tập thể, chăm lo tốt hơn đời sống vật chất và tinh thần của người lao động, là cầu nối tin cậy giữa Đảng, Nhà nước, doanh nghiệp và người lao động.

Phong trào thi đua 'Cả nước chung sức phát triển kinh tế - xã hội' giai đoạn 2026-2031

Thủ tướng cho biết, tới đây Chính phủ sẽ phát động phong trào thi đua cả nước chung sức phát triển kinh tế - xã hội vì mục tiêu tăng trưởng bền vững hai con số giai đoạn 2026-2031. Chính phủ mong Tổng Liên đoàn Lao động, cộng đồng doanh nghiệp và người lao động tích cực, chủ động tham gia phong trào thi đua này.

Tác động thực tiễn đến người lao động và doanh nghiệp

Các chính sách mới dự kiến sẽ mang lại những thay đổi tích cực cho gần 10 triệu đoàn viên, người lao động trên cả nước. Người lao động sẽ được hưởng lợi từ:

• Cải thiện thu nhập và điều kiện làm việc thông qua các chính sách tiền lương, thời gian làm việc được nghiên cứu, tiếp thu từ các kiến nghị.
• Tiếp cận nhà ở xã hội với chi phí hợp lý, ổn định lâu dài.
• Được khám sức khỏe định kỳ miễn phí từ năm 2026.
• Cơ hội nâng cao kỹ năng số và thích ứng với mô hình sản xuất mới, tránh bị tụt hậu trong kỷ nguyên chuyển đổi số và AI.

Đối với doanh nghiệp, Chính phủ cam kết tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách nhằm cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển, tạo việc làm bền vững.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Khi nào Đề án nâng cao NSLĐ quốc gia được ban hành?

Theo Thủ tướng Lê Minh Hưng, Chính phủ đang hoàn thiện và sẽ trình Ban Bí thư ban hành Đề án nâng cao NSLĐ quốc gia ngay trong tháng 6/2026.

Người lao động có được khám sức khỏe miễn phí không?

Có. Theo Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị, từ năm 2026 sẽ triển khai khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí cho người dân ít nhất một lần mỗi năm, bao gồm người lao động.

Chính sách nhà ở cho người lao động thay đổi thế nào?

Nhà nước sẽ chuyển từ tư duy “sở hữu nhà” sang bảo đảm “quyền có nhà ở”. Người lao động chưa có điều kiện mua nhà sẽ được tạo điều kiện thuê nhà dài hạn, ổn định, giá cả hợp lý, đặc biệt tại các khu công nghiệp.