Nghị định 109/2026/NĐ-CP: Mức phạt phục hồi, phá sản mới nhất 2026 (01-20 triệu đồng)

Ngày 01/4/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 109/2026/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phục hồi và phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã. Văn bản này thay thế các quy định cũ tại Nghị định 82/2020/NĐ-CP, bổ sung nhiều mức phạt mới và loại bỏ hình thức cảnh cáo đối với một số hành vi. Bài viết phân tích chi tiết các mức phạt, hành vi bị xử lý và tác động thực tiễn.

Nghị định 109/2026/NĐ-CP: Mức phạt phục hồi, phá sản mới nhất 2026 (01-20 triệu đồng)

1. Bổ sung mức phạt với vi phạm nghĩa vụ trong phục hồi, phá sản

Theo Điều 72 Nghị định 109/2026/NĐ-CP, người tham gia thủ tục phục hồi, phá sản hoặc cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan nếu vi phạm nghĩa vụ sẽ bị phạt tiền từ 01 - 03 triệu đồng. Cụ thể:

• Đối với người tham gia thủ tục: Không thực hiện yêu cầu của Thẩm phán, Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản và cơ quan thi hành án dân sự; không cung cấp, giao nộp tài liệu, chứng cứ liên quan hoặc cung cấp không đầy đủ, chính xác (trừ trường hợp có lý do chính đáng); không có mặt theo yêu cầu của Quản tài viên hoặc giấy triệu tập của Tòa án.
• Đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan: Không thực hiện yêu cầu, đề nghị của Tòa án mà không có lý do chính đáng; không cung cấp thông tin về tình trạng nợ, tình trạng pháp lý của doanh nghiệp, hợp tác xã trong thời hạn quy định.

Ngoài ra, hai nhóm đối tượng này còn bị phạt ở mức cao hơn:

• Phạt tiền từ 03 - 07 triệu đồng: Nếu thực hiện hành vi nhằm che giấu, tẩu tán tài sản, tài liệu, chứng cứ của doanh nghiệp, hợp tác xã.
• Phạt tiền từ 10 - 20 triệu đồng: Nếu lợi dụng thủ tục phục hồi, phá sản để xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước, cơ quan, tổ chức, cá nhân.

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, việc bổ sung mức phạt này nhằm tăng cường tính răn đe, ngăn chặn tình trạng lợi dụng thủ tục phá sản để trốn tránh nghĩa vụ tài chính.

2. Bổ sung mức phạt đối với vi phạm sau khi có quyết định mở thủ tục phá sản

Điều 74 Nghị định 109/2026/NĐ-CP quy định chi tiết các mức phạt đối với doanh nghiệp, hợp tác xã khi vi phạm trong giai đoạn sau khi Tòa án thụ lý đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản hoặc đã có quyết định mở thủ tục phá sản. Cụ thể:

• Phạt tiền từ 05 - 10 triệu đồng: Doanh nghiệp, hợp tác xã sau khi Tòa án thụ lý đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phục hồi mà không báo cáo Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản trước khi thực hiện các hoạt động: vay; cầm cố, thế chấp, bảo lãnh; mua bán, chuyển nhượng, cho thuê tài sản; bán, chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp; chấm dứt hợp đồng có hiệu lực; thanh toán nợ phát sinh sau thụ lý hoặc trả lương cho người lao động; giao dịch khác không phù hợp với lợi ích của doanh nghiệp.
• Phạt tiền từ 05 - 10 triệu đồng: Doanh nghiệp, hợp tác xã sau khi có quyết định mở thủ tục phá sản không báo cáo Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản, Ban đại diện chủ nợ trước khi thực hiện giao dịch không phù hợp.
• Phạt tiền từ 10 - 20 triệu đồng: Doanh nghiệp, hợp tác xã sau khi Tòa án thụ lý yêu cầu áp dụng thủ tục phục hồi mà thực hiện các hành vi: cất giấu, tẩu tán, tặng cho tài sản; từ bỏ quyền đòi nợ; thanh toán nợ phát sinh trước khi thụ lý; chuyển nợ không có bảo đảm thành nợ có bảo đảm; phân chia lợi nhuận, phân phối thu nhập.
• Phạt tiền từ 10 - 20 triệu đồng: Doanh nghiệp, hợp tác xã sau khi có quyết định mở thủ tục phá sản mà thực hiện phân chia lợi nhuận, phân phối thu nhập.

Việc bổ sung các mức phạt này nhằm ngăn chặn hành vi tẩu tán tài sản, bảo vệ quyền lợi của các chủ nợ và đảm bảo tính minh bạch trong quá trình phục hồi, phá sản.

3. Bỏ phạt cảnh cáo khi cản trở, gây khó khăn trong việc thực hiện quyền nộp đơn

Theo Điều 70 Nghị định 109/2026/NĐ-CP, Chính phủ đã bãi bỏ hình thức phạt cảnh cáo đối với hành vi cản trở, gây khó khăn trong việc thực hiện quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản. Thay vào đó, chỉ áp dụng hình thức phạt tiền từ 500.000 đồng - 01 triệu đồng đối với hành vi này.

So với quy định cũ tại Điều 66 Nghị định 82/2020/NĐ-CP, trước đây hành vi cản trở, gây khó khăn trong việc nộp đơn bị phạt cảnh cáo (đã bị bãi bỏ) và phạt tiền từ 500.000 đồng - 01 triệu đồng. Việc loại bỏ phạt cảnh cáo cho thấy xu hướng tăng cường xử phạt bằng tiền, nâng cao tính răn đe.

Luật sư Hoàng Tuấn Vũ, chuyên gia tư vấn pháp lý, nhận định: "Việc bỏ phạt cảnh cáo và chỉ giữ lại phạt tiền là bước tiến phù hợp, giúp đơn giản hóa chế tài và tăng hiệu quả thực thi."

4. Tác động thực tiễn và khuyến nghị

Các quy định mới tại Nghị định 109/2026/NĐ-CP có tác động trực tiếp đến doanh nghiệp, hợp tác xã đang trong quá trình phục hồi hoặc phá sản, cũng như các cá nhân, tổ chức có liên quan. Cụ thể:

• Doanh nghiệp, hợp tác xã: Cần tuân thủ nghiêm ngặt nghĩa vụ báo cáo, cung cấp thông tin cho Quản tài viên, Tòa án; tránh các giao dịch bị cấm như tẩu tán tài sản, phân chia lợi nhuận trái phép.
• Người tham gia thủ tục: Phải có mặt theo yêu cầu, cung cấp đầy đủ tài liệu, chứng cứ; nếu không, có thể bị phạt tới 20 triệu đồng nếu lợi dụng thủ tục để xâm phạm quyền lợi.
• Cơ quan, tổ chức liên quan: Phải hợp tác với Tòa án, cung cấp thông tin kịp thời về tình trạng nợ, pháp lý của doanh nghiệp.

5. Câu hỏi thường gặp (FAQ)

5.1. Nghị định 109/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ khi nào?

Nghị định 109/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/4/2026, thay thế các quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phục hồi, phá sản tại Nghị định 82/2020/NĐ-CP.

5.2. Mức phạt cao nhất đối với vi phạm trong phục hồi, phá sản là bao nhiêu?

Mức phạt cao nhất là 20 triệu đồng, áp dụng cho các hành vi: lợi dụng thủ tục để xâm phạm quyền lợi Nhà nước, tổ chức, cá nhân; cất giấu, tẩu tán tài sản sau khi thụ lý; phân chia lợi nhuận sau khi có quyết định mở thủ tục phá sản.

5.3. Hành vi cản trở nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản bị xử lý thế nào?

Hành vi này bị phạt tiền từ 500.000 đồng - 01 triệu đồng (theo Điều 70 Nghị định 109/2026/NĐ-CP). Hình thức phạt cảnh cáo đã bị bãi bỏ.