Rút gọn quy trình trở thành luật sư: 6 bước còn 4 bước từ năm 2026?

Bộ Tư pháp đang lấy ý kiến về Dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) với đề xuất cắt giảm đáng kể quy trình trở thành luật sư. Theo đó, thủ tục hành chính sẽ được rút gọn từ 6 bước xuống còn 4 bước, cho phép người học gia nhập Đoàn Luật sư ngay sau khóa đào tạo, thay vì phải chờ đến khi có Chứng chỉ hành nghề như hiện nay. Bài viết này phân tích chi tiết những thay đổi theo dự thảo ngày 22/5/2026.

Rút gọn quy trình trở thành luật sư: 6 bước còn 4 bước từ năm 2026?

Quy trình trở thành luật sư hiện tại gồm những bước nào?

Theo Luật Luật sư 2006, sửa đổi 2012, quy trình trở thành luật sư hiện nay bao gồm 6 bước bắt buộc, kéo dài tối thiểu 24 tháng sau khi tốt nghiệp đại học:

1. Tốt nghiệp cử nhân luật (hệ chính quy hoặc văn bằng 2).
2. Tham gia khóa đào tạo nghề luật sư tại Học viện Tư pháp, thời gian 12 tháng, trừ trường hợp được miễn (Điều 12).
3. Đăng ký tập sự tại văn phòng/công ty luật, thời gian 12 tháng, trừ trường hợp được miễn (Điều 14).
4. Tham gia kỳ kiểm tra kết thúc tập sự hành nghề luật sư (Điều 15).
5. Nộp hồ sơ đề nghị cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư (Điều 17).
6. Gửi hồ sơ xin gia nhập Đoàn luật sư (Điều 20).

Như vậy, người học phải hoàn thành tập sự, vượt qua kỳ kiểm tra, được cấp chứng chỉ rồi mới được gia nhập Đoàn Luật sư. Quy trình này tạo ra nhiều thủ tục hành chính trùng lặp và kéo dài thời gian chờ đợi.

Dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) đề xuất rút gọn thế nào?

Theo Dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) ngày 22/5/2026 do Bộ Tư pháp soạn thảo, quy trình mới chỉ còn 4 bước:

1. Tốt nghiệp cử nhân luật – giữ nguyên điều kiện đầu vào.
2. Tham gia khóa đào tạo nghiệp vụ luật sư tại Học viện Tư pháp, thời gian 12 tháng, trừ trường hợp được miễn (Điều 8 dự thảo).
3. Gia nhập Đoàn Luật sư và tập sự với tư cách "Luật sư tập sự", thời gian 12 tháng, trừ trường hợp được miễn/giảm (Điều 10 dự thảo).
4. Tham gia kỳ thi quốc gia sau tập sự, nếu đạt yêu cầu sẽ được cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư (Điều 10, 11 dự thảo).

Điểm khác biệt cốt lõi: người học được gia nhập Đoàn Luật sư ngay sau khi hoàn thành khóa đào tạo, song song với quá trình tập sự. Điều này giúp rút ngắn thời gian chờ đợi và giảm thủ tục hành chính.

Những thay đổi chính trong quy trình mới là gì?

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, dự thảo mang đến 3 thay đổi quan trọng:

• Gộp thủ tục gia nhập Đoàn Luật sư với đăng ký tập sự: Người học không cần chờ có Chứng chỉ hành nghề mới được gia nhập Đoàn. Thay vào đó, họ gia nhập ngay sau đào tạo với tư cách "Luật sư tập sự".
• Hợp nhất khâu kiểm tra kết quả tập sự với thủ tục cấp Chứng chỉ: Kỳ thi quốc gia sau tập sự sẽ đồng thời đánh giá năng lực và quyết định việc cấp chứng chỉ, không cần thủ tục hậu kiểm riêng tại địa phương.
• Giảm số lần nộp hồ sơ hành chính: Từ 2 lần (xin cấp chứng chỉ + xin gia nhập Đoàn) xuống còn 1 lần duy nhất thông qua kỳ thi quốc gia.

"Việc gộp thủ tục gia nhập Đoàn Luật sư với đăng ký tập sự và hợp nhất khâu kiểm tra kết quả tập sự với thủ tục cấp Chứng chỉ hành nghề sẽ giúp giảm đáng kể thủ tục hành chính, tiết kiệm thời gian và chi phí cho người hành nghề," – Bộ Tư pháp nhận định trong tờ trình dự thảo.

Lộ trình trở thành luật sư sau cải cách mất bao lâu?

Theo dự thảo, tổng thời gian tối thiểu vẫn là 24 tháng (12 tháng đào tạo + 12 tháng tập sự), nhưng thời gian chờ đợi hành chính được rút ngắn đáng kể. Cụ thể:

• Người học không phải chờ 1-2 tháng để được cấp chứng chỉ rồi mới gia nhập Đoàn.
• Không cần thực hiện thủ tục hậu kiểm tại địa phương sau khi đạt kỳ thi quốc gia.
• Việc cấp Chứng chỉ hành nghề được tích hợp ngay trong kết quả kỳ thi.

Mức phạt đối với hành vi vi phạm quy định về tập sự, đào tạo nghề luật sư sẽ được quy định tại Nghị định hướng dẫn thi hành Luật (dự kiến ban hành sau khi Luật có hiệu lực).

Tác động thực tiễn đến người học và nghề luật sư

Theo các chuyên gia pháp lý, đề xuất này mang lại 3 lợi ích chính:

• Giảm chi phí cơ hội: Người học có thể tham gia các hoạt động của Đoàn Luật sư sớm hơn, tiếp cận mạng lưới nghề nghiệp ngay trong thời gian tập sự.
• Thu hút nhân tài: Quy trình tinh gọn khuyến khích sinh viên luật theo đuổi nghề luật sư thay vì chọn các ngành nghề pháp lý khác có thủ tục đơn giản hơn.
• Nâng cao chất lượng đào tạo: Kỳ thi quốc gia tập trung thay vì kiểm tra địa phương giúp chuẩn hóa đầu ra, đảm bảo năng lực đồng đều trên toàn quốc.

Tuy nhiên, một số ý kiến lo ngại việc gia nhập Đoàn Luật sư sớm có thể tạo áp lực cho người tập sự khi chưa có chứng chỉ hành nghề chính thức.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Khi nào dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) có hiệu lực?

Dự thảo hiện đang trong giai đoạn lấy ý kiến. Dự kiến Luật sẽ được Quốc hội xem xét thông qua vào kỳ họp cuối năm 2026 và có hiệu lực từ 01/01/2027, theo kế hoạch xây dựng luật của Bộ Tư pháp.

Ai được miễn, giảm thời gian tập sự theo dự thảo?

Theo Điều 10 dự thảo, các trường hợp được miễn, giảm thời gian tập sự bao gồm: người đã có thời gian làm thẩm phán, kiểm sát viên, điều tra viên; luật sư nước ngoài đã hành nghề tại Việt Nam; và một số trường hợp đặc thù khác do Liên đoàn Luật sư Việt Nam quy định.

Kỳ thi quốc gia cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư do ai tổ chức?

Theo dự thảo, kỳ thi quốc gia sẽ do Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với Liên đoàn Luật sư Việt Nam tổ chức thường niên. Nội dung thi tập trung vào kỹ năng hành nghề, đạo đức nghề nghiệp và kiến thức pháp luật chuyên sâu.