Trực Tết: Quyền lợi và cách tính lương 400%-490% theo Bộ luật Lao động 2019

Dịp Tết Âm lịch đang đến gần, nhiều người lao động băn khoăn: liệu có bắt buộc phải trực Tết không? Nếu phải đi làm, tiền lương được tính thế nào? Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các quy định pháp luật hiện hành, giúp bạn nắm rõ quyền lợi của mình.

Trực Tết: Quyền lợi và cách tính lương 400%-490% theo Bộ luật Lao động 2019

Người lao động có bắt buộc phải trực Tết không?

Theo điểm b khoản 1 Điều 112 Bộ luật Lao động năm 2019, người lao động được nghỉ làm và hưởng nguyên lương trong ngày Tết Âm lịch. Nếu ngày nghỉ Tết trùng với ngày nghỉ hằng tuần, người lao động được nghỉ bù vào ngày làm việc kế tiếp. Như vậy, việc nghỉ làm trong dịp Tết Nguyên đán là quyền lợi cơ bản, không phải nghĩa vụ bắt buộc.

Tuy nhiên, Điều 108 Bộ luật Lao động 2019 quy định một số trường hợp ngoại lệ, người lao động có thể phải làm việc ngày Tết bao gồm:

• Thực hiện lệnh động viên, huy động bảo đảm nhiệm vụ quốc phòng, an ninh theo quy định pháp luật.
• Thực hiện công việc nhằm bảo vệ tính mạng con người, tài sản của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong phòng ngừa, khắc phục hậu quả thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh nguy hiểm và thảm họa (trừ trường hợp có nguy cơ ảnh hưởng đến tính mạng, sức khỏe người lao động).

Ngoài các trường hợp đặc biệt trên, người sử dụng lao động chỉ được yêu cầu người lao động trực Tết khi có sự đồng ý của họ. Khoản 1 Điều 54 Nghị định 145/2020/NĐ-CP nhấn mạnh: người sử dụng lao động phải được sự đồng ý của người lao động về thời gian, địa điểm, công việc làm thêm. Nếu vi phạm, mức phạt hành chính là 40-50 triệu đồng theo điểm b khoản 3 Điều 18 Nghị định 12/2022/NĐ-CP.

Mức lương trực Tết: 400% ban ngày, 490% ban đêm?

Khi người lao động đồng ý đi làm vào ngày Tết Âm lịch, thời gian làm việc này được xác định là làm thêm giờ vào ngày nghỉ lễ. Điều 98 Bộ luật Lao động 2019 quy định mức lương tối thiểu như sau:

• Làm việc ban ngày: Ít nhất bằng 300% tiền lương của ngày làm việc bình thường. Cộng với tiền lương ngày nghỉ lễ được hưởng nguyên lương (100%), tổng cộng người lao động nhận được 400%.
• Làm việc ban đêm (từ 22h đến 6h sáng hôm sau): Ít nhất bằng 390% tiền lương của ngày làm việc bình thường (300% tiền lương làm thêm giờ ngày lễ + 30% phụ cấp làm việc ban đêm + 20% x 300% tiền lương thực trả theo công việc làm vào ban ngày của ngày lễ). Cộng với tiền lương ngày nghỉ lễ (100%), tổng cộng người lao động nhận được 490%.

Lưu ý: Các mức trên là mức tối thiểu. Người sử dụng lao động có thể thỏa thuận với người lao động mức cao hơn, nhưng không được thấp hơn quy định pháp luật.

Tác động thực tiễn đối với người lao động và doanh nghiệp

Quy định này mang lại lợi ích kép: vừa bảo vệ quyền lợi người lao động, vừa tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho doanh nghiệp trong việc sắp xếp nhân sự dịp Tết. Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, việc áp dụng mức lương 400-490% giúp giảm thiểu tranh chấp lao động mùa lễ Tết, đồng thời khuyến khích người lao động tự nguyện đăng ký làm thêm giờ nếu có nhu cầu tài chính.

Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều doanh nghiệp vẫn chưa tuân thủ đúng quy định, đặc biệt là các công ty nhỏ lẻ. Người lao động cần chủ động yêu cầu hợp đồng lao động hoặc thỏa thuận bằng văn bản trước khi đồng ý trực Tết, để tránh rủi ro khiếu nại sau này.

Câu hỏi thường gặp

Nếu tôi làm thêm giờ vào cả ngày Tết và ngày nghỉ bù, tiền lương tính thế nào?

Theo quy định, ngày Tết Âm lịch là ngày nghỉ lễ chính thức. Nếu ngày Tết trùng với ngày nghỉ hằng tuần, người lao động được nghỉ bù vào ngày làm việc kế tiếp. Làm việc vào ngày nghỉ bù này vẫn được tính là làm thêm giờ vào ngày nghỉ hằng tuần, với mức lương ít nhất 200% (ban ngày) hoặc 270% (ban đêm) so với ngày làm việc bình thường.

Người lao động có thể từ chối trực Tết mà không bị kỷ luật không?

Có, trừ các trường hợp đặc biệt theo Điều 108 Bộ luật Lao động 2019. Nếu người sử dụng lao động ép buộc hoặc có hành vi kỷ luật vì lý do từ chối, người lao động có quyền khiếu nại lên thanh tra lao động. Mức phạt cho hành vi ép buộc làm thêm giờ là từ 40-50 triệu đồng.

Bài viết được tham vấn bởi Luật sư Hoàng Tuấn Vũ, dựa trên các văn bản pháp luật hiện hành. Để được tư vấn chi tiết, vui lòng liên hệ tổng đài 1900.6588.