Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam: Cơ chế giải quyết tranh chấp nào để thu hút vốn FDI?

Việc xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam (VIFC) đang được đẩy mạnh với mục tiêu thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài (FDI) vào các lĩnh vực tài chính xanh, fintech, blockchain và tài sản số. Tuy nhiên, theo các chuyên gia pháp lý, yếu tố quyết định sức hấp dẫn của trung tâm này không chỉ nằm ở ưu đãi thuế hay hạ tầng công nghệ, mà còn ở “niềm tin thể chế” – đặc biệt là cơ chế giải quyết tranh chấp minh bạch, có thể dự báo trước.

Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam: Cơ chế giải quyết tranh chấp nào để thu hút vốn FDI?

Khung pháp lý nào điều chỉnh Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam?

Hiện nay, khung pháp lý cho VIFC đang được hoàn thiện dựa trên Nghị quyết số 222/2025/QH15 của Quốc hội về Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam. Văn bản này quy định các lĩnh vực liên quan gồm tài chính, ngân hàng, lao động, xuất nhập cảnh, trọng tài, đất đai và giao dịch hàng hóa. Theo đó, các thiết chế giải quyết tranh chấp chuyên biệt đang được xây dựng song song với quá trình hình thành trung tâm tài chính.

Cơ chế giải quyết tranh chấp tại VIFC có gì đặc biệt?

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, điểm đột phá của VIFC là cho phép các bên tranh chấp được quyền:

• Lựa chọn tòa án chuyên biệt của trung tâm tài chính hoặc trung tâm trọng tài quốc tế.
• Áp dụng luật nước ngoài và tập quán quốc tế trong quá trình tố tụng.
• Sử dụng tiếng Anh làm ngôn ngữ tố tụng.
• Lựa chọn trọng tài quốc tế, trọng tài nước ngoài hoặc trọng tài Việt Nam để giải quyết tranh chấp.

Những yếu tố này giúp VIFC tiệm cận chuẩn mực vận hành của các trung tâm tài chính quốc tế hàng đầu trong khu vực như Singapore, Hồng Kông.

Vai trò của trọng tài quốc tế trong việc củng cố niềm tin nhà đầu tư

Giáo sư, Tiến sĩ Lê Hồng Hạnh, Chủ tịch Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC), nhận định:

“Việc xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam vừa cần hạ tầng tài chính, công nghệ hiện đại, vừa cần một nền tảng pháp lý minh bạch, tiệm cận thông lệ quốc tế.”

Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu gay gắt, cam kết về một cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả, thân thiện với nhà đầu tư và có khả năng dự báo cao sẽ trở thành yếu tố quyết định nâng cao năng lực cạnh tranh của VIFC. Ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và tài sản số Việt Nam, cho rằng nếu thiếu các cơ chế hòa giải, trọng tài hoặc giải quyết tranh chấp chuyên môn hóa ngay từ đầu, nhiều tranh chấp có thể trở nên phức tạp hơn khi thị trường phát triển.

VIAC đã chuẩn bị gì cho hệ sinh thái pháp lý của VIFC?

VIAC vừa ra mắt Hội đồng Chuyên gia tranh chấp Fintech và kinh tế số tại Thành phố Hồ Chí Minh. Đây được đánh giá là bước chuẩn bị quan trọng nhằm xây dựng nguồn nhân lực chuyên môn cho hệ sinh thái pháp lý của Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam. Hội đồng này sẽ tập trung vào các lĩnh vực có tính quốc tế hóa cao, phát sinh nhiều giao dịch xuyên biên giới với cấu trúc pháp lý phức tạp.

Tác động thực tiễn đến nhà đầu tư và doanh nghiệp

Theo ông Nguyễn Khánh Ngọc, Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam, quá trình hình thành VIFC phải gắn liền với khuôn khổ pháp lý rõ ràng và cơ chế giải quyết tranh chấp đáng tin cậy. Ông nhấn mạnh:

“Trọng tài và các phương thức giải quyết tranh chấp thay thế có nhiều ưu thế nhờ tính linh hoạt, bảo mật và chuyên môn hóa, phù hợp với đặc thù của các giao dịch tài chính hiện đại.”

Đối với Thành phố Hồ Chí Minh, việc hoàn thiện hệ thống trọng tài quốc tế không đơn thuần nhằm xử lý các tranh chấp phát sinh. Xa hơn, đây là lời cam kết về một môi trường đầu tư an toàn, minh bạch và bảo vệ nhà đầu tư theo chuẩn mực quốc tế. Trong cuộc cạnh tranh thu hút dòng vốn toàn cầu, niềm tin pháp lý có giá trị không kém những ưu đãi tài chính.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Nhà đầu tư có thể áp dụng luật nước ngoài khi giải quyết tranh chấp tại VIFC không?

Có. Theo Nghị quyết 222/2025/QH15, các bên được quyền áp dụng luật nước ngoài, tập quán quốc tế trong tố tụng tại Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam. Điều này tạo sự linh hoạt và phù hợp với thông lệ quốc tế.

Ngôn ngữ nào được sử dụng trong giải quyết tranh chấp tại VIFC?

Các bên có thể sử dụng tiếng Anh làm ngôn ngữ tố tụng, bên cạnh tiếng Việt. Đây là yếu tố quan trọng giúp nhà đầu tư nước ngoài dễ dàng tiếp cận và giám sát quá trình giải quyết tranh chấp.

Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC) có vai trò gì trong VIFC?

VIAC đã thành lập Hội đồng Chuyên gia tranh chấp Fintech và kinh tế số nhằm xây dựng nguồn nhân lực chuyên môn, đáp ứng nhu cầu giải quyết tranh chấp trong các lĩnh vực tài chính mới như blockchain, tài sản số và ngân hàng số.