Đăng ký tạm trú khi thuê nhà: Người thuê hay chủ nhà có nghĩa vụ? Mức phạt 2025

Việc đăng ký tạm trú khi thuê nhà là một thủ tục hành chính quan trọng mà nhiều người thường băn khoăn: người thuê hay chủ nhà là bên có nghĩa vụ đi khai báo? Theo quy định tại Luật Cư trú 2020 (số 68/2020/QH14) và Nghị định 282/2025/NĐ-CP, người thuê nhà là bên phải thực hiện đăng ký tạm trú. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết trách nhiệm pháp lý, mức xử phạt, hồ sơ cần chuẩn bị và các lưu ý quan trọng cho cả công dân Việt Nam và người nước ngoài.

Đăng ký tạm trú khi thuê nhà: Người thuê hay chủ nhà có nghĩa vụ? Mức phạt 2025

Nghĩa vụ đăng ký tạm trú thuộc về người thuê hay người cho thuê?

Câu trả lời: Người thuê nhà là bên có nghĩa vụ đăng ký tạm trú. Căn cứ theo Điều 27 Luật Cư trú 2020, công dân đến sinh sống tại chỗ ở hợp pháp ngoài phạm vi đơn vị hành chính cấp xã nơi đã đăng ký thường trú để lao động, học tập hoặc vì mục đích khác từ 30 ngày trở lên thì phải thực hiện đăng ký tạm trú. Như vậy, khi ký hợp đồng thuê nhà, người thuê phải chủ động thực hiện thủ tục này.

Đối với trường hợp người nước ngoài tạm trú tại Việt Nam, Điều 33 Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam 2014 (số 47/2014/QH13, sửa đổi bổ sung bởi Luật số 23/2023/QH15) quy định: người nước ngoài thay đổi nơi tạm trú hoặc tạm trú ngoài địa chỉ ghi trong thẻ thường trú phải khai báo tạm trú. Tuy nhiên, việc khai báo phải thông qua người trực tiếp quản lý, điều hành hoạt động của cơ sở lưu trú (tức chủ nhà hoặc đại diện cơ sở lưu trú) để khai báo với Công an xã, phường, thị trấn hoặc đồn, trạm Công an nơi có cơ sở lưu trú.

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, quy định này nhằm đảm bảo trách nhiệm quản lý cư trú của chủ cơ sở lưu trú đối với người nước ngoài, đồng thời tạo điều kiện cho cơ quan chức năng kiểm soát hoạt động cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam một cách hiệu quả.

Mức phạt khi không đăng ký tạm trú năm 2025

Việc không thực hiện đúng quy định về đăng ký tạm trú sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính. Các mức phạt được quy định cụ thể tại Nghị định 282/2025/NĐ-CP như sau:

• Đối với người thuê nhà (công dân Việt Nam): Theo điểm a khoản 1 Điều 10 Nghị định 282/2025/NĐ-CP, người không thực hiện đúng quy định về đăng ký tạm trú bị phạt tiền từ 500.000 đồng đến 01 triệu đồng.
• Đối với chủ cơ sở lưu trú cho người nước ngoài thuê: Theo điểm e khoản 3 Điều 21 Nghị định 282/2025/NĐ-CP, cơ sở lưu trú không thực hiện khai báo tạm trú cho người nước ngoài sẽ bị phạt tiền từ 3 triệu đồng đến 5 triệu đồng.
• Các vi phạm nghiêm trọng khác: Theo khoản 4 Điều 10 Nghị định 282/2025/NĐ-CP, các hành vi như cung cấp thông tin sai sự thật về cư trú, làm giả dữ liệu cư trú, sử dụng thông tin cư trú giả trên ứng dụng định danh quốc gia, hoặc cơ sở kinh doanh lưu trú không thực hiện thông báo lưu trú từ 09 người lưu trú trở lên sẽ bị phạt tiền từ 8 triệu đồng đến 12 triệu đồng.

Hồ sơ đăng ký tạm trú cần chuẩn bị những gì?

Đối với công dân Việt Nam

Theo Điều 28 Luật Cư trú 2020, hồ sơ đăng ký tạm trú bao gồm:

• Tờ khai thay đổi thông tin cư trú (đối với người chưa thành niên, trong tờ khai phải ghi rõ ý kiến đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ, trừ trường hợp đã có ý kiến đồng ý bằng văn bản).
• Giấy tờ, tài liệu chứng minh chỗ ở hợp pháp (hợp đồng thuê nhà, giấy xác nhận của chủ nhà, hoặc các giấy tờ khác có giá trị pháp lý).

Đối với người nước ngoài

Theo Thông tư 04/2015/TT-BCA, người trực tiếp quản lý, điều hành hoạt động của cơ sở lưu trú cần chuẩn bị Phiếu khai báo tạm trú cho người nước ngoài theo mẫu NA17. Hiện nay có 02 hình thức khai báo:

• Khai báo qua mạng: Thực hiện tại website của Phòng Quản lý xuất nhập cảnh công an tỉnh nơi đặt cơ sở lưu trú.
• Khai báo trực tiếp: Tại Công an xã, phường, thị trấn nơi có cơ sở lưu trú.

Tác động thực tiễn đối với người dân và doanh nghiệp

Quy định về đăng ký tạm trú khi thuê nhà có tác động trực tiếp đến nhiều đối tượng. Đối với người lao động thường xuyên phải di chuyển đến các tỉnh, thành phố khác để làm việc, việc không đăng ký tạm trú có thể dẫn đến bị xử phạt hành chính và gặp khó khăn trong các thủ tục hành chính khác như đăng ký xe, làm thẻ căn cước công dân, hoặc đăng ký học cho con em.

Đối với chủ nhà cho thuê, đặc biệt là các cơ sở kinh doanh lưu trú, nhà nghỉ, khách sạn, việc không thực hiện khai báo tạm trú cho người nước ngoài có thể bị phạt lên đến 5 triệu đồng và các hậu quả pháp lý khác. Ngoài ra, nếu chủ nhà cho người nước ngoài thuê nhà nhưng không thực hiện khai báo, có thể bị coi là tiếp tay cho hành vi cư trú bất hợp pháp.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Tôi chỉ thuê nhà dưới 30 ngày, có cần đăng ký tạm trú không?

Theo quy định tại Điều 27 Luật Cư trú 2020, nghĩa vụ đăng ký tạm trú chỉ phát sinh khi bạn đến sinh sống tại chỗ ở hợp pháp ngoài phạm vi đơn vị hành chính cấp xã nơi đã đăng ký thường trú từ 30 ngày trở lên. Nếu thời gian thuê nhà dưới 30 ngày, bạn không có nghĩa vụ đăng ký tạm trú, nhưng chủ nhà hoặc cơ sở lưu trú vẫn có trách nhiệm thông báo lưu trú theo quy định.

Chủ nhà có thể bị phạt nếu người thuê không đăng ký tạm trú không?

Chủ nhà chỉ bị phạt trong trường hợp cho người nước ngoài thuê nhà mà không thực hiện khai báo tạm trú theo quy định tại Điều 33 Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam 2014. Đối với công dân Việt Nam, trách nhiệm đăng ký tạm trú thuộc về người thuê, chủ nhà không phải chịu trách nhiệm về việc này, trừ khi có hành vi tiếp tay hoặc che giấu vi phạm.

Tôi có thể đăng ký tạm trú online được không?

Hiện nay, việc đăng ký tạm trú cho công dân Việt Nam có thể thực hiện trực tuyến thông qua Cổng dịch vụ công quốc gia hoặc ứng dụng định danh quốc gia (VNeID). Đối với người nước ngoài, việc khai báo tạm trú có thể thực hiện qua mạng tại website của Phòng Quản lý xuất nhập cảnh công an tỉnh nơi đặt cơ sở lưu trú.