Nghị định 96/2026/NĐ-CP: 5 điểm mới hướng dẫn Luật Đầu tư 2025 nhà đầu tư cần biết

Ngày 31/3/2026, Nghị định 96/2026/NĐ-CP do Chính phủ ban hành chính thức có hiệu lực, thay thế Nghị định 31/2021/NĐ-CP và Nghị định 239/2025/NĐ-CP trong việc hướng dẫn thi hành Luật Đầu tư 2025. Văn bản này mang đến 5 thay đổi quan trọng, từ việc siết chặt quy trình xử lý hồ sơ đến nới lỏng điều kiện thành lập doanh nghiệp cho nhà đầu tư. Dưới đây là phân tích chuyên sâu từng điểm mới.

Nghị định 96/2026/NĐ-CP: 5 điểm mới hướng dẫn Luật Đầu tư 2025 nhà đầu tư cần biết

1. Trường hợp nào bị dừng giải quyết hồ sơ đầu tư theo Nghị định 96?

Theo khoản 2 Điều 6 Nghị định 96/2026/NĐ-CP, cơ quan quản lý đầu tư có quyền dừng giải quyết hồ sơ, từ chối cấp hoặc điều chỉnh các loại văn bản như Quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư, Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư trong 04 trường hợp cụ thể.

So với quy định cũ tại Điều 6 Nghị định 31/2021/NĐ-CP chỉ có 02 trường hợp, Nghị định 96 đã bổ sung thêm 02 tình huống mới:

• Trường hợp 1 (giữ nguyên): Nhà đầu tư không sửa đổi, bổ sung nội dung, thành phần hồ sơ theo yêu cầu.
• Trường hợp 2 (giữ nguyên): Nhà đầu tư không giải trình theo yêu cầu trong thời hạn đã thông báo.
• Trường hợp 3 (bổ sung mới): Nội dung đề xuất, điều chỉnh dự án hoặc đề nghị cấp, điều chỉnh không đáp ứng yêu cầu, điều kiện theo quy định pháp luật.
• Trường hợp 4 (bổ sung mới): Nhà đầu tư nộp hồ sơ sau thời gian quy định, trong trường hợp có từ 02 nhà đầu tư trở lên cùng có hồ sơ hợp lệ đề nghị thực hiện dự án đầu tư tại một địa điểm.

Lưu ý quan trọng: Thông báo dừng giải quyết hồ sơ phải nêu rõ căn cứ pháp lý, nội dung cần sửa đổi và thời hạn bổ sung hồ sơ. Nhà đầu tư cần theo dõi sát sao các thông báo từ cơ quan đăng ký đầu tư để tránh bị từ chối.

2. Điều kiện nộp hồ sơ đầu tư trực tuyến thay đổi thế nào?

Khoản 3 Điều 6 Nghị định 96/2026/NĐ-CP quy định nhà đầu tư có thể nộp hồ sơ liên quan đến hoạt động đầu tư theo 03 hình thức: trực tiếp, qua dịch vụ bưu chính công ích, hoặc trực tuyến. Tuy nhiên, điểm mới đáng chú ý là hình thức trực tuyến không còn được mặc định áp dụng.

Theo đó, nhà đầu tư chỉ được nộp hồ sơ trực tuyến khi Hệ thống thông tin quốc gia về đầu tư hoặc Hệ thống thông tin thực hiện thủ tục đầu tư kinh doanh đáp ứng yêu cầu khai thác, vận hành. Quy định này khác biệt hoàn toàn so với khoản 2 Điều 1 Nghị định 239/2025/NĐ-CP, nơi nhà đầu tư được tự do lựa chọn một trong ba hình thức mà không kèm điều kiện.

Đánh giá chuyên gia: Việc bổ sung điều kiện này nhằm đảm bảo tính ổn định và minh bạch của hệ thống trực tuyến, tránh tình trạng hồ sơ bị thất lạc hoặc xử lý chậm do hạ tầng công nghệ chưa đáp ứng. Nhà đầu tư nên chủ động kiểm tra tình trạng hệ thống trước khi nộp hồ sơ trực tuyến.

3. Đối tượng ưu đãi đầu tư mở rộng gồm những ai?

Điều 19 Nghị định 96/2026/NĐ-CP đã bổ sung 09 nhóm đối tượng được hưởng ưu đãi đầu tư, mở rộng đáng kể so với quy định trước đây. Các đối tượng mới bao gồm:

• Doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp khoa học và công nghệ, tổ chức khoa học và công nghệ.
• Dự án có chuyển giao công nghệ thuộc Danh mục công nghệ khuyến khích chuyển giao.
• Cơ sở ươm tạo công nghệ và cơ sở ươm tạo doanh nghiệp khoa học và công nghệ.
• Doanh nghiệp sản xuất, cung cấp công nghệ, thiết bị, sản phẩm và dịch vụ phục vụ bảo vệ môi trường đáp ứng điều kiện.
• Doanh nghiệp công nghệ chiến lược.
• Trung tâm nghiên cứu và phát triển công nghệ cao, công nghệ chiến lược.
• Cơ sở ươm tạo công nghệ cao, công nghệ chiến lược, ươm tạo doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp công nghệ chiến lược.
• Cơ sở công nghiệp quốc phòng nòng cốt, cơ sở công nghiệp an ninh nòng cốt.
• Dự án phát triển cụm liên kết ngành, chuỗi giá trị, thu hút đầu tư quản trị hiện đại, có giá trị gia tăng cao, tác động lan tỏa, kết nối chuỗi sản xuất và cung ứng toàn cầu.
• Dự án thuộc Danh mục các công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

4. Trường hợp nào không phải điều chỉnh chủ trương đầu tư?

Điều 51 Nghị định 96/2026/NĐ-CP bổ sung 03 trường hợp nhà đầu tư không phải thực hiện thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư, giúp giảm bớt gánh nặng hành chính:

• Thay đổi địa điểm đầu tư do sắp xếp đơn vị hành chính (ví dụ: sáp nhập tỉnh, huyện).
• Thay đổi diện tích sử dụng đất nhưng vẫn nằm trong địa điểm đã được phê duyệt.
• Điều chỉnh thời hạn hoạt động của dự án đầu tư do chậm được bàn giao đất từ phía cơ quan nhà nước.

Theo các chuyên gia pháp lý, quy định này tháo gỡ khó khăn cho nhà đầu tư trong các tình huống bất khả kháng hoặc thay đổi do chính sách quản lý hành chính, thay vì phải xin phép điều chỉnh chủ trương đầu tư nhiều lần.

5. Thành lập tổ chức kinh tế trước khi có Giấy chứng nhận đầu tư: Cơ hội và điều kiện

Khoản 4 Điều 72 Nghị định 96/2026/NĐ-CP cho phép nhà đầu tư thành lập tổ chức kinh tế (doanh nghiệp) trước khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, với 02 điều kiện quan trọng:

• Trong thời hạn 12 tháng kể từ ngày thành lập, tổ chức kinh tế phải hoàn thành thủ tục để được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư thực hiện dự án đầu tư phù hợp với ngành, nghề kinh doanh đã đăng ký.
• Chỉ được điều chỉnh nội dung đăng ký doanh nghiệp để bổ sung ngành, nghề đầu tư kinh doanh khác sau khi đã được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư.

Đặc biệt, giấy đề nghị đăng ký doanh nghiệp phải bao gồm nội dung cam kết đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài. Hồ sơ, trình tự, thủ tục thành lập thực hiện theo quy định của pháp luật về doanh nghiệp hoặc pháp luật khác tương ứng với từng loại hình tổ chức kinh tế.

Tác động thực tiễn của Nghị định 96/2026/NĐ-CP

Nghị định 96/2026/NĐ-CP mang đến lợi ích kép cho nhà đầu tư: vừa tạo điều kiện thuận lợi hơn trong việc thành lập doanh nghiệp và hưởng ưu đãi, vừa siết chặt quy trình xử lý hồ sơ để đảm bảo tính minh bạch. Tuy nhiên, các doanh nghiệp cần lưu ý:

• Đối với nhà đầu tư mới: Có thể thành lập doanh nghiệp ngay, nhưng phải hoàn tất thủ tục đầu tư trong vòng 12 tháng, nếu không sẽ đối mặt với rủi ro pháp lý.
• Đối với nhà đầu tư nước ngoài: Cần đặc biệt chú ý đến cam kết về điều kiện tiếp cận thị trường trong giấy đề nghị đăng ký doanh nghiệp.
• Đối với dự án công nghệ cao: Cơ hội lớn để được hưởng ưu đãi đầu tư với danh mục đối tượng mới được mở rộng.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Nghị định 96/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ khi nào?

Nghị định 96/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 31/3/2026, thay thế Nghị định 31/2021/NĐ-CP và Nghị định 239/2025/NĐ-CP.

Nhà đầu tư có bắt buộc phải nộp hồ sơ trực tuyến không?

Không. Nhà đầu tư có thể lựa chọn nộp trực tiếp, qua bưu chính hoặc trực tuyến. Tuy nhiên, hình thức trực tuyến chỉ được áp dụng khi hệ thống thông tin đáp ứng yêu cầu khai thác, vận hành.

Thời hạn 12 tháng để hoàn tất thủ tục đầu tư sau khi thành lập doanh nghiệp có được gia hạn không?

Nghị định 96/2026/NĐ-CP không quy định về việc gia hạn thời hạn 12 tháng này. Nhà đầu tư cần tuân thủ nghiêm ngặt để tránh bị xử lý vi phạm.