Người thân cán bộ, công chức làm 4 việc này có thể bị kỷ luật: Cảnh báo từ Quy định 114 và Luật Phòng chống tham nhũng

Không chỉ cán bộ, công chức (CBCC) phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về phòng, chống tham nhũng, mà ngay cả người thân của họ cũng có thể trở thành nguyên nhân dẫn đến các hình thức kỷ luật từ khiển trách, cảnh cáo đến cách chức. Dựa trên Quy định 114-QĐ/TW của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ, Luật Phòng chống tham nhũng năm 2018 và Nghị định 59/2019/NĐ-CP, bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết 4 nhóm hành vi mà người thân CBCC tuyệt đối không được thực hiện để tránh 'liên lụy' đến người có chức vụ, quyền hạn.

Người thân cán bộ, công chức làm 4 việc này có thể bị kỷ luật: Cảnh báo từ Quy định 114 và Luật Phòng chống tham nhũng

1. Người thân cán bộ, công chức không được cùng đảm nhiệm chức danh nào?

Theo Quy định 114-QĐ/TW, người thân của CBCC bao gồm: vợ, chồng, bố, mẹ đẻ (và bố, mẹ vợ/chồng), con, anh, chị, em ruột. Để kiểm soát quyền lực, Bộ Chính trị nghiêm cấm việc bố trí người có quan hệ gia đình cùng đảm nhiệm các chức danh có liên quan tại cùng một địa phương, cơ quan, đơn vị. Cụ thể, các cặp chức danh bị cấm gồm:

• Bí thư và Phó Bí thư cùng cấp ủy;
• Chủ tịch UBND và người đứng đầu cơ quan nội vụ, thanh tra cùng cấp;
• Thành viên trong cùng Ban cán sự Đảng, Đảng đoàn;
• Người đứng đầu và cấp phó của người đứng đầu trong cùng địa phương, cơ quan, đơn vị.

Nếu người thân có quyền, lợi ích liên quan đến quy trình công tác cán bộ, họ phải tự giác báo cáo với cấp ủy, tổ chức Đảng. Việc vi phạm quy định này có thể dẫn đến việc hủy bỏ quyết định bổ nhiệm và xử lý kỷ luật đối với người có thẩm quyền.

2. Người thân có được làm kế toán, thủ quỹ trong cơ quan của cán bộ, công chức không?

Câu trả lời là KHÔNG. Khoản 3 Điều 20 Luật Phòng chống tham nhũng năm 2018 quy định rõ: người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị không được bố trí người thân giữ các chức vụ quản lý sau đây trong chính cơ quan đó:

• Tổ chức nhân sự;
• Kế toán;
• Thủ quỹ, thủ kho;
• Giao dịch, mua bán hàng hóa, dịch vụ, ký kết hợp đồng.

Mức phạt: Theo khoản 2 Điều 83 Nghị định 59/2019/NĐ-CP, nếu vi phạm lần đầu, người đứng đầu sẽ bị kỷ luật cảnh cáo. Nếu đã bị cảnh cáo mà vẫn tái phạm, mức kỷ luật sẽ là cách chức (khoản 3 Điều 83).

3. Người thân có được kinh doanh ngành nghề do cán bộ, công chức quản lý không?

Đây là một trong những quy tắc ứng xử nhằm kiểm soát xung đột lợi ích. Theo Điều 29 Nghị định 59/2019/NĐ-CP, người thân (bao gồm vợ/chồng, bố/mẹ, con) của CBCC không được phép thành lập, tham gia quản lý hoặc kinh doanh trong phạm vi ngành, nghề mà CBCC đó trực tiếp quản lý.

Lưu ý quan trọng: Quy định này chỉ áp dụng với nhóm người thân là vợ hoặc chồng, bố, mẹ, con, không bao gồm anh, chị, em ruột. Nếu vi phạm, người đứng đầu cơ quan sẽ bị cách chức mà không qua bước cảnh cáo.

4. Người thân có được tham dự gói thầu của cơ quan nơi cán bộ, công chức làm việc không?

Hoàn toàn không được phép. Khoản 4 Điều 84 Nghị định 59/2019/NĐ-CP quy định: CBCC không được để doanh nghiệp thuộc sở hữu của người thân (vợ/chồng, bố/mẹ, con, anh/chị/em ruột) tham dự các gói thầu hoặc ký kết hợp đồng với cơ quan nơi mình làm việc. Mức xử lý như sau:

• Khiển trách nếu vi phạm lần đầu;
• Cảnh cáo nếu đã bị khiển trách mà tái phạm;
• Ngoài ra, nếu gây thiệt hại, phải khắc phục hậu quả và bồi thường.

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, quy định này nhằm ngăn chặn triệt để tình trạng 'sân sau', lợi dụng chức vụ để trục lợi từ các gói thầu công.

Tác động thực tiễn đối với cán bộ, công chức và người thân

Các quy định trên đặt ra trách nhiệm kép: vừa yêu cầu CBCC phải gương mẫu, vừa buộc người thân phải hiểu và tuân thủ pháp luật. Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh phòng, chống tham nhũng, bất kỳ hành vi vi phạm nào của người thân cũng có thể trở thành căn cứ để xử lý kỷ luật người có chức vụ, quyền hạn, thậm chí dẫn đến truy cứu trách nhiệm hình sự nếu có dấu hiệu cấu thành tội phạm.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Người thân cán bộ, công chức có được mở doanh nghiệp không?

Có, nhưng không được kinh doanh trong ngành, nghề mà CBCC đó trực tiếp quản lý. Ngoài ra, doanh nghiệp của người thân không được tham gia đấu thầu hoặc ký hợp đồng với cơ quan nơi CBCC làm việc.

Mức kỷ luật cao nhất đối với cán bộ, công chức để người thân vi phạm là gì?

Tùy theo mức độ vi phạm, CBCC có thể bị cách chức (đối với hành vi bố trí người thân giữ chức vụ quản lý hoặc để người thân kinh doanh ngành nghề quản lý) hoặc bị cảnh cáo, khiển trách đối với các vi phạm khác. Trong trường hợp nghiêm trọng, có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Bài viết được tham vấn bởi Luật sư Hoàng Tuấn Vũ. Nếu cần tư vấn chi tiết về trường hợp cụ thể, độc giả có thể liên hệ tổng đài 1900.6588 hoặc sử dụng dịch vụ luật sư qua số 090 222 9061.