Thăng tiến nghề nghiệp nhà giáo từ 2026: Quy định mới về xét tuần tự và đặc cách

Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Nhà giáo 2025, trong đó có nội dung về xét thăng tiến nghề nghiệp nhà giáo. Theo đó, từ năm 2026, sẽ có hai hình thức thăng tiến chính: thăng tiến tuần tự và thăng tiến đặc cách, thay thế cho các quy định cũ về thăng hạng chức danh nghề nghiệp.

Thăng tiến nghề nghiệp nhà giáo từ 2026: Quy định mới về xét tuần tự và đặc cách

Dự thảo Nghị định quy định thế nào về thay đổi chức danh nhà giáo?

Theo khoản 2 Điều 4 của dự thảo Nghị định quy định chi tiết Luật Nhà giáo 2025, có hai hình thức thay đổi chức danh nhà giáo gắn với thay đổi vị trí việc làm: xét chuyển chức danh nhà giáo và xét thăng tiến nghề nghiệp nhà giáo. Điều này thay thế các quy định cũ tại Điều 29 Nghị định 115/2020/NĐ-CP, vốn chỉ bao gồm xét chuyển chức danh, xét thăng hạng thường và xét thăng hạng đặc cách.

Thăng tiến nghề nghiệp nhà giáo là gì? Có những hình thức nào?

Theo Điều 5 của dự thảo Nghị định, thăng tiến nghề nghiệp nhà giáo được định nghĩa là việc nhà giáo được bổ nhiệm vào vị trí việc làm gắn với chức danh cao hơn trong cùng một cấp học hoặc trình độ đào tạo, thể hiện sự phát triển nghề nghiệp. Có hai hình thức thăng tiến:

• Thăng tiến tuần tự: Áp dụng với nhà giáo đạt chuẩn nghề nghiệp cao hơn liền kề trong cùng cấp học, trình độ đào tạo.
• Thăng tiến đặc cách: Áp dụng với nhà giáo có thành tích đặc biệt xuất sắc hoặc được công nhận, bổ nhiệm Giáo sư, Phó Giáo sư, cho phép bổ nhiệm vào chức danh cao hơn liền kề hoặc cao nhất.

Điều kiện và thủ tục xét thăng tiến nghề nghiệp nhà giáo tuần tự như thế nào?

Tiêu chuẩn, điều kiện dự xét thăng tiến tuần tự bao gồm:

• Xếp loại chất lượng ở mức hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên trong năm công tác liền kề trước năm dự xét.
• Có phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp tốt.
• Không trong thời hạn xử lý kỷ luật; không trong thời gian thực hiện các quy định liên quan đến kỷ luật của Đảng và pháp luật.
• Đáp ứng yêu cầu chuẩn nghề nghiệp chức danh nhà giáo dự xét (trừ trường hợp đặc cách).

Hồ sơ đăng ký gồm:

• Sơ yếu lý lịch nhà giáo (lập chậm nhất 30 ngày trước thời hạn cuối cùng nộp hồ sơ).
• Bản nhận xét, đánh giá của người đứng đầu cơ sở giáo dục.
• Bản sao các văn bằng, chứng chỉ theo yêu cầu của chức danh.
• Các yêu cầu khác theo chuẩn nghề nghiệp, Đề án xét thăng tiến (nếu có).

Thủ tục xét thăng tiến tuần tự gồm 5 bước:

1. Cơ quan tổ chức xét thăng tiến xây dựng Đề án (gồm số lượng, cơ cấu, danh sách nhà giáo đủ tiêu chuẩn, dự kiến thành viên Hội đồng, tiêu chuẩn chức danh).
2. Người đứng đầu cơ sở giáo dục lập, quyết định danh sách nhà giáo đủ điều kiện.
3. Thành lập Hội đồng xét thăng tiến gồm 05 hoặc 07 thành viên, làm việc theo nguyên tắc tập thể, quyết định theo đa số.
4. Xác định trúng tuyển kỳ xét thăng tiến.
5. Bổ nhiệm và xếp lương trong thời gian 15 ngày kể từ ngày nhận danh sách trúng tuyển.

Trường hợp nào được xét thăng tiến nghề nghiệp nhà giáo đặc cách?

Theo dự thảo, thăng tiến đặc cách áp dụng cho hai nhóm đối tượng:

• Nhà giáo có thành tích đặc biệt xuất sắc: Được tập thể cán bộ quản lý, nhà giáo, người lao động thống nhất đề nghị người đứng đầu cơ quan có thẩm quyền xét thăng tiến.
• Nhà giáo được công nhận, bổ nhiệm chức danh Giáo sư, Phó Giáo sư.

Lưu ý quan trọng khi xét đặc cách:

• Không bị giới hạn chỉ tiêu về số lượng nhà giáo theo cơ cấu chức danh của cơ sở giáo dục.
• Không yêu cầu nhà giáo đáp ứng đủ tất cả các tiêu chuẩn về chuyên môn nghiệp vụ của chuẩn nghề nghiệp chức danh dự kiến xét đặc cách.

Tác động thực tiễn của quy định mới về thăng tiến nghề nghiệp nhà giáo

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, quy định mới này mang lại nhiều thay đổi tích cực. Việc bổ sung hình thức thăng tiến đặc cách sẽ tạo động lực cho nhà giáo có thành tích xuất sắc, đặc biệt là các Giáo sư, Phó Giáo sư, không bị giới hạn bởi chỉ tiêu cứng nhắc. Đồng thời, quy trình xét thăng tiến tuần tự được chuẩn hóa với các bước rõ ràng, giúp minh bạch hóa quá trình bổ nhiệm. Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý rằng việc xây dựng Đề án và thành lập Hội đồng xét thăng tiến cần được thực hiện công khai, tránh tiêu cực.

Câu hỏi thường gặp về thăng tiến nghề nghiệp nhà giáo từ 2026

Nhà giáo có cần thi thăng hạng như trước đây không?

Không. Theo dự thảo Nghị định mới, hình thức xét thăng tiến nghề nghiệp nhà giáo chỉ xét hồ sơ mà không yêu cầu thi tuyển. Điều này khác biệt so với quy định cũ tại Nghị định 115/2020/NĐ-CP vốn có cả xét và thi thăng hạng.

Thời gian xử lý hồ sơ thăng tiến mất bao lâu?

Sau khi xác định danh sách trúng tuyển, cơ sở giáo dục phải thực hiện bổ nhiệm và xếp lương trong thời gian 15 ngày kể từ ngày nhận được danh sách nhà giáo trúng tuyển.

Giáo sư, Phó Giáo sư có được ưu tiên gì trong thăng tiến?

Có. Nhà giáo được công nhận, bổ nhiệm chức danh Giáo sư, Phó Giáo sư thuộc diện xét thăng tiến đặc cách, không bị giới hạn chỉ tiêu và không yêu cầu đáp ứng đủ tất cả tiêu chuẩn chuyên môn nghiệp vụ của chuẩn nghề nghiệp chức danh dự kiến xét.