Bảo hiểm hưu trí bổ sung: 5 trách nhiệm pháp lý doanh nghiệp phải thực hiện theo Nghị định 85/2026/NĐ-CP

Bảo hiểm hưu trí bổ sung là một chương trình bảo hiểm tự nguyện, cho phép người lao động và doanh nghiệp cùng đóng góp để tạo quỹ hưu trí cá nhân. Theo Nghị định 85/2026/NĐ-CP do Chính phủ ban hành, doanh nghiệp tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung phải thực hiện 5 nhóm trách nhiệm pháp lý chính, bao gồm ký hợp đồng tham gia, không lấy việc tham gia làm điều kiện tuyển dụng, đóng góp đúng thỏa thuận, thực hiện nghĩa vụ cung cấp thông tin, và xử lý hoàn trả khi người lao động dừng tham gia. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết từng trách nhiệm, dựa trên các quy định cụ thể tại Nghị định 85/2026/NĐ-CP.

Bảo hiểm hưu trí bổ sung: 5 trách nhiệm pháp lý doanh nghiệp phải thực hiện theo Nghị định 85/2026/NĐ-CP

1. Doanh nghiệp ký hợp đồng tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung: Quy trình và nội dung bắt buộc

Theo Điều 6 Nghị định 85/2026/NĐ-CP, chủ thể ký hợp đồng tham gia bảo hiểm hưu trí với doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí là người sử dụng lao động. Mẫu hợp đồng khung tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung phải bao gồm các nội dung cơ bản sau:

• Tên, mục tiêu và chính sách đầu tư của các chương trình bảo hiểm hưu trí bổ sung.
• Quyền và trách nhiệm của người lao động, doanh nghiệp, tổ chức cung cấp dịch vụ liên quan và doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí.
• Quy trình đăng ký thay đổi mức đóng góp và thay đổi chương trình bảo hiểm hưu trí bổ sung.
• Quy trình, thủ tục đóng góp (lần đầu, định kỳ, bổ sung) và chi trả từ tài khoản hưu trí cá nhân.
• Điều khoản về bảo mật thông tin tài khoản hưu trí cá nhân.
• Nguyên tắc hạch toán kết quả đầu tư và chi phí quản lý theo từng tài khoản hưu trí cá nhân.

Trước khi ký hợp đồng, doanh nghiệp phải xây dựng văn bản thỏa thuận, thông báo và lấy ý kiến người lao động. Sau khi thống nhất và lấy ý kiến tập thể người lao động theo nguyên tắc tự nguyện, bình đẳng, thiện chí, hợp tác và trung thực, doanh nghiệp phải ký văn bản thỏa thuận về việc tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung với từng người lao động hoặc ký với Chủ tịch Công đoàn. Căn cứ danh sách người lao động tham gia chương trình, doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí mở tài khoản hưu trí cá nhân cho người lao động.

2. Doanh nghiệp không được lấy việc tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung làm điều kiện tuyển dụng

Theo Điều 5 Nghị định 85/2026/NĐ-CP, người lao động được tự nguyện tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung do các doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí triển khai thông qua doanh nghiệp. Doanh nghiệp không được lấy việc tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung làm điều kiện bắt buộc để tuyển dụng, ký kết hoặc gia hạn hợp đồng lao động. Ngoài ra, doanh nghiệp cũng không được phân biệt đối xử, cản trở quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động thông qua việc tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung. Đồng thời, việc tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung không được gắn với chính sách khen thưởng, đánh giá thi đua và phúc lợi của doanh nghiệp đối với người lao động.

3. Doanh nghiệp đóng bảo hiểm hưu trí bổ sung: Mức đóng và quy trình thực hiện

Theo điểm b khoản 1 Điều 5 Nghị định 85/2026/NĐ-CP, mức đóng bảo hiểm hưu trí bổ sung do doanh nghiệp và người lao động thỏa thuận trên cơ sở tự nguyện thông qua văn bản thỏa thuận. Khoản tiền đóng góp vào mỗi tài khoản hưu trí cá nhân của người tham gia quỹ bao gồm:

• Khoản tiền đóng góp của người sử dụng lao động cho người lao động (nếu có).
• Khoản tiền đóng góp của người lao động (nếu có).

Theo khoản 3 Điều 6 Nghị định 85/2026/NĐ-CP, căn cứ chương trình bảo hiểm hưu trí bổ sung đã đăng ký và văn bản thỏa thuận, doanh nghiệp sẽ đóng góp phần của mình (nếu có) và phần của người lao động ủy thác cho mình (nếu có) vào quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng phải thông báo cho doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí về số tiền đóng cho từng người lao động theo quy định.

4. Trách nhiệm của doanh nghiệp khi tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung: 5 nghĩa vụ cụ thể

Căn cứ khoản 2 Điều 7 Nghị định 85/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung có các trách nhiệm sau đây:

1. Đóng bảo hiểm hưu trí bổ sung phần trách nhiệm đóng góp của mình theo đúng thỏa thuận đã ký với người lao động và chương trình bảo hiểm hưu trí bổ sung đã đăng ký với doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí.
2. Đóng bảo hiểm hưu trí bổ sung phần người lao động ủy thác đóng hộ tại văn bản thỏa thuận ký với người lao động và chương trình bảo hiểm hưu trí bổ sung đã đăng ký với doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí.
3. Đảm bảo tách biệt phần đóng góp của mình và phần người lao động đã ủy thác đóng hộ.
4. Thực hiện các nghĩa vụ tại văn bản thỏa thuận ký với người lao động khi tham gia chương trình bảo hiểm hưu trí bổ sung đã đăng ký với doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí và Điều lệ quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung đăng ký tham gia.
5. Cung cấp đầy đủ, kịp thời và chính xác các thông tin liên quan, các thông tin để xác định thời gian tham gia chương trình bảo hiểm hưu trí bổ sung và các thông tin khác cho doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí.

5. Trường hợp doanh nghiệp được hoàn trả bảo hiểm hưu trí bổ sung

Theo Điều 26 Nghị định 85/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp được hoàn trả số tiền đóng bảo hiểm hưu trí bổ sung trước đó trong trường hợp người lao động dừng tham gia chương trình, không đáp ứng điều kiện tại văn bản thỏa thuận về việc tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung. Số tiền hoàn trả là từ tài khoản hưu trí cá nhân của người lao động đối với phần đóng góp của doanh nghiệp, bao gồm kết quả đầu tư sau khi trừ đi chi phí liên quan đã phân bổ. Sau khi nhận được khoản hoàn trả, doanh nghiệp phải kê khai và thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định.

Tác động thực tiễn đối với doanh nghiệp và người lao động

Việc tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung mang lại lợi ích kép: giúp người lao động có thêm nguồn thu nhập khi về hưu, đồng thời tạo lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp trong thu hút và giữ chân nhân tài. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần lưu ý tuân thủ chặt chẽ các quy định pháp luật, đặc biệt là nguyên tắc tự nguyện, không phân biệt đối xử và nghĩa vụ đóng góp đúng hạn. Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, việc vi phạm các quy định này có thể dẫn đến rủi ro pháp lý và ảnh hưởng đến uy tín của doanh nghiệp trên thị trường lao động.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Doanh nghiệp có bắt buộc phải tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung cho người lao động không?

Không. Theo Điều 5 Nghị định 85/2026/NĐ-CP, bảo hiểm hưu trí bổ sung là hình thức bảo hiểm tự nguyện. Doanh nghiệp chỉ tham gia khi có thỏa thuận với người lao động và không được lấy việc tham gia làm điều kiện tuyển dụng.

Mức đóng bảo hiểm hưu trí bổ sung do ai quyết định?

Mức đóng do doanh nghiệp và người lao động thỏa thuận trên cơ sở tự nguyện, được ghi nhận trong văn bản thỏa thuận. Khoản đóng góp có thể bao gồm phần của doanh nghiệp, phần của người lao động, hoặc cả hai.

Khi người lao động dừng tham gia, doanh nghiệp có được hoàn lại tiền đã đóng không?

Có. Theo Điều 26 Nghị định 85/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp được hoàn trả phần đóng góp của mình (bao gồm kết quả đầu tư sau khi trừ chi phí) từ tài khoản hưu trí cá nhân của người lao động, nhưng phải kê khai và nộp thuế theo quy định.