Bảo vệ người lao động từ xa: 4 giải pháp đổi mới xây dựng chính sách pháp luật

Tại Trung tâm thảo luận số 1 của Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam, bà Đặng Thị Kim Chung, Phó Chủ tịch LĐLĐ tỉnh Quảng Ninh, đã trình bày tham luận về các giải pháp nâng cao chất lượng tham gia xây dựng chính sách, pháp luật của tổ chức Công đoàn trong tình hình mới. Theo đó, việc tham gia xây dựng chính sách được xem là hình thức bảo vệ người lao động từ sớm, từ xa và hiệu quả nhất, khác với giải quyết vụ việc cụ thể tại từng doanh nghiệp. Từ năm 2023 đến nay, LĐLĐ tỉnh Quảng Ninh đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, bao gồm xây dựng đội ngũ cán bộ chuyên nghiệp, đổi mới phương thức tham gia từ giai đoạn đầu soạn thảo, đẩy mạnh chuyển đổi số và tăng cường phối hợp liên ngành, với tổng kinh phí hỗ trợ từ ngân sách địa phương hơn 4 tỷ đồng mỗi năm.

Bảo vệ người lao động từ xa: 4 giải pháp đổi mới xây dựng chính sách pháp luật

Vì sao tham gia xây dựng chính sách là bảo vệ người lao động từ xa?

Theo bà Đặng Thị Kim Chung, Phó Chủ tịch LĐLĐ tỉnh Quảng Ninh, tham gia xây dựng chính sách, pháp luật là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu để thực hiện chức năng đại diện, chăm lo và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, người lao động. Khác với việc giải quyết các vụ việc cụ thể tại từng doanh nghiệp, việc tham gia xây dựng chính sách giúp tạo lập hành lang pháp lý đồng bộ, bảo vệ quyền lợi của đông đảo người lao động trên phạm vi rộng. Đây được xem là hình thức bảo vệ người lao động từ sớm, từ xa và hiệu quả nhất.

Kết quả nổi bật từ năm 2023 đến nay: Số liệu cụ thể

LĐLĐ tỉnh Quảng Ninh đã đưa nội dung tham gia xây dựng chính sách, pháp luật vào nghị quyết và chương trình hành động thực hiện nghị quyết đại hội công đoàn các cấp. Hằng năm, LĐLĐ tỉnh ký kết và triển khai các chương trình phối hợp với UBND tỉnh cùng nhiều sở, ngành như Nội vụ, Y tế, Giáo dục và Đào tạo, Văn hóa - Thể thao và Du lịch, Bảo hiểm xã hội, Ban Quản lý Khu kinh tế, Công an tỉnh và Tòa án nhân dân tỉnh.

• Kinh phí hỗ trợ: Hơn 4 tỷ đồng mỗi năm từ ngân sách địa phương thông qua Đề án Phát triển quan hệ lao động tỉnh Quảng Ninh.
• Giám sát chuyên đề: 75 cuộc giám sát chuyên đề được tổ chức từ năm 2023 đến nay.
• Thanh tra, kiểm tra: Phối hợp thanh tra, kiểm tra việc thực hiện pháp luật lao động, an toàn vệ sinh lao động, bảo hiểm xã hội, bình đẳng giới và dân chủ ở cơ sở tại 302 lượt doanh nghiệp.
• Tuyên truyền pháp luật: Hơn 400 cuộc tuyên truyền, tư vấn pháp luật lưu động cho gần 50.000 lượt người lao động.
• Thỏa ước lao động tập thể: Ký mới 981 thỏa ước lao động tập thể, trong đó hơn 50% đạt chất lượng loại B trở lên, với nhiều điều khoản có lợi hơn về tiền lương, tiền thưởng, việc làm, đào tạo kỹ năng nghề, môi trường làm việc và nâng cao chất lượng bữa ăn ca.
• Thỏa ước nhóm ngành: Triển khai 4 thỏa ước lao động tập thể nhóm doanh nghiệp theo ngành trong các lĩnh vực du lịch - dịch vụ, xây dựng, giao thông vận tải và giáo dục.

4 nhóm giải pháp trọng tâm để nâng cao chất lượng xây dựng chính sách

Nhóm 1: Xây dựng đội ngũ cán bộ công đoàn tinh gọn, chuyên nghiệp

LĐLĐ tỉnh Quảng Ninh đề xuất xây dựng đội ngũ cán bộ công đoàn tinh gọn, chuyên nghiệp, có trình độ pháp luật, kỹ năng phân tích chính sách và hiểu biết sâu về quan hệ lao động. Đồng thời tăng cường tuyển dụng, đào tạo cán bộ có chuyên môn luật, bồi dưỡng kỹ năng tham vấn, nghiên cứu và phản biện chính sách.

Nhóm 2: Đổi mới tư duy và phương thức tham gia xây dựng pháp luật

Theo đó, cần chủ động tham gia ngay từ giai đoạn đầu của quá trình soạn thảo; tăng cường khảo sát thực tiễn, tổ chức diễn đàn đối thoại giữa người lao động với cơ quan quản lý nhà nước; xây dựng cơ sở dữ liệu phản ánh đầy đủ đời sống, việc làm và nguyện vọng của người lao động.

Nhóm 3: Đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ

Cần khai thác hiệu quả các nền tảng số, mạng xã hội và các công cụ công nghệ mới để tiếp nhận phản ánh, kiến nghị của đoàn viên, người lao động; phát triển các kênh tư vấn pháp luật trực tuyến hoạt động 24/7. Các mô hình sáng tạo như sân chơi “Sau giờ thứ 8”, chuyên mục “Hỏi - đáp pháp luật” trên các phương tiện truyền thông và Fanpage Công đoàn Quảng Ninh đã góp phần đưa pháp luật đến gần hơn với đoàn viên, người lao động.

Nhóm 4: Tăng cường cơ chế phối hợp liên ngành

Tăng cường cơ chế phối hợp giữa tổ chức công đoàn với các cơ quan soạn thảo, thẩm định và ban hành văn bản quy phạm pháp luật nhằm bảo đảm tiếng nói của người lao động được phản ánh đầy đủ trong quá trình xây dựng chính sách. LĐLĐ tỉnh Quảng Ninh cũng kiến nghị Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam sớm ban hành hướng dẫn thống nhất về công tác tham gia xây dựng pháp luật, giám sát và phản biện xã hội; nghiên cứu xây dựng đội ngũ luật sư công đoàn; hình thành mạng lưới chuyên gia, nhà khoa học hỗ trợ công đoàn các cấp.

Tác động thực tiễn đối với người lao động và doanh nghiệp

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, việc tham gia xây dựng chính sách từ giai đoạn đầu giúp phát hiện và xử lý kịp thời các bất cập, tránh tình trạng chính sách ban hành không phù hợp với thực tiễn. Thông qua hoạt động giám sát, nhiều khó khăn, bất cập trong quá trình thực hiện chính sách đã được phát hiện, kiến nghị xử lý hoặc đề xuất sửa đổi, bổ sung để phù hợp hơn với thực tiễn. Đặc biệt, mạng lưới cộng tác viên dư luận xã hội và đoàn viên nòng cốt tại doanh nghiệp được duy trì nhằm kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, kiến nghị của người lao động, từ đó phản ánh tới các cấp có thẩm quyền để nghiên cứu hoàn thiện chính sách.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Làm thế nào để người lao động có thể tham gia góp ý xây dựng chính sách pháp luật?

Người lao động có thể tham gia góp ý thông qua các kênh: tổ chức công đoàn tại doanh nghiệp, hội nghị người lao động, hội nghị cán bộ công chức viên chức, các cuộc đối thoại định kỳ, hoặc qua các kênh tư vấn pháp luật trực tuyến và fanpage của Công đoàn Quảng Ninh.

Các chính sách nào đã được công đoàn Quảng Ninh tham gia phản biện?

LĐLĐ tỉnh Quảng Ninh đã phối hợp với Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh tổ chức nhiều hội nghị phản biện xã hội đối với các dự thảo luật và nghị quyết quan trọng như sửa đổi Hiến pháp năm 2013, Luật Đất đai, Luật Công đoàn, Luật Thanh niên và Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở.

Kinh phí cho hoạt động xây dựng chính sách được lấy từ đâu?

Ngoài nguồn kinh phí công đoàn, nhiều hoạt động được bảo đảm từ ngân sách địa phương thông qua Đề án Phát triển quan hệ lao động tỉnh Quảng Ninh, với kinh phí hỗ trợ hơn 4 tỷ đồng mỗi năm.