Từ 01/7/2026: 7 thay đổi lớn về chính sách BHXH, tăng trợ cấp thai sản, hưu trí, tai nạn lao động

Từ ngày 01/7/2026, mức lương cơ sở chính thức tăng từ 2,34 triệu đồng/tháng lên 2,53 triệu đồng/tháng, kéo theo hàng loạt thay đổi quan trọng trong chính sách bảo hiểm xã hội (BHXH). Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, đây là đợt điều chỉnh toàn diện nhất kể từ khi Luật Bảo hiểm xã hội 2024 có hiệu lực, tác động trực tiếp đến 7 chế độ trợ cấp chính, từ thai sản, tử tuất, tai nạn lao động đến lương hưu. Bài viết dưới đây phân tích cụ thể từng thay đổi dựa trên các văn bản pháp luật mới nhất.

Từ 01/7/2026: 7 thay đổi lớn về chính sách BHXH, tăng trợ cấp thai sản, hưu trí, tai nạn lao động

1. Trợ cấp một lần khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi tăng thế nào từ 01/7/2026?

Theo Điều 58 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, lao động nữ sinh con hoặc người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi được hưởng trợ cấp một lần bằng 02 lần mức tham chiếu đối với mỗi con. Do mức tham chiếu trong giai đoạn chuyển tiếp được xác định theo mức lương cơ sở, từ ngày 01/7/2026, mức trợ cấp này tăng từ 4.680.000 đồng/con lên 5.060.000 đồng/con. Như vậy, mỗi con sinh ra hoặc được nhận nuôi sẽ được tăng thêm 380.000 đồng so với trước đây.

2. Mức trợ cấp mai táng và trợ cấp tuất thay đổi ra sao?

Căn cứ Điều 85 và Điều 109 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, nhiều chế độ tử tuất được xác định theo mức tham chiếu. Cụ thể:

• Trợ cấp mai táng (10 lần mức tham chiếu): tăng từ 23.400.000 đồng lên 25.300.000 đồng.
• Trợ cấp tuất hằng tháng (50% mức tham chiếu): tăng từ 1.170.000 đồng/tháng lên 1.265.000 đồng/tháng.
• Trợ cấp tuất hằng tháng (70% mức tham chiếu): tăng từ 1.638.000 đồng/tháng lên 1.771.000 đồng/tháng.

3. Lương hưu và trợ cấp BHXH hằng tháng tăng bao nhiêu?

Theo Nghị định 162/2026/NĐ-CP do Chính phủ ban hành, từ ngày 01/7/2026, người đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng được điều chỉnh tăng 8% trên mức hưởng của tháng 6/2026. Đáng chú ý, Nhà nước tiếp tục hỗ trợ thêm cho người có mức hưởng thấp:

• Người có mức hưởng từ 3,5 triệu đồng/tháng trở xuống được tăng thêm 300.000 đồng/tháng.
• Người có mức hưởng trên 3,5 triệu đồng/tháng nhưng dưới 3,8 triệu đồng/tháng được điều chỉnh lên mức 3,8 triệu đồng/tháng.

"Việc điều chỉnh lương hưu lần này không chỉ bù đắp trượt giá mà còn thu hẹp khoảng cách thu nhập giữa các nhóm người hưởng, đặc biệt hỗ trợ người có mức hưởng thấp," luật sư Nguyễn Văn Tuấn nhận định.

4. Trợ cấp một lần khi bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp tăng ra sao?

Theo Điều 48 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015, người lao động bị suy giảm khả năng lao động từ 5% đến 30% được hưởng trợ cấp một lần. Công thức tính: Trợ cấp = 5 x Mức lương cơ sở + (Tỷ lệ % suy giảm - 5) x 0,5 x Mức lương cơ sở. Khi lương cơ sở tăng, mức trợ cấp thay đổi như sau:

• Người suy giảm 5% khả năng lao động: tăng từ 11,7 triệu đồng lên 12,65 triệu đồng.
• Mỗi 1% suy giảm thêm sau mức 5%: tăng từ 1,17 triệu đồng lên 1,265 triệu đồng.

5. Trợ cấp hằng tháng khi bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp thay đổi thế nào?

Căn cứ Điều 49 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015, người lao động suy giảm khả năng lao động từ 31% trở lên được hưởng trợ cấp hằng tháng. Công thức: Trợ cấp/tháng = 30% x Mức lương cơ sở + (Tỷ lệ % suy giảm - 31) x 2% x Mức lương cơ sở. Mức hưởng mới:

• Người suy giảm 31% khả năng lao động: tăng từ 702.000 đồng/tháng lên 759.000 đồng/tháng.
• Mỗi 1% suy giảm thêm sau mức 31%: tăng từ 46.800 đồng/tháng lên 50.600 đồng/tháng.

6. Trợ cấp phục vụ đối với người bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp

Theo Điều 52 Luật An toàn, vệ sinh lao động, người lao động bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên thuộc các trường hợp đặc biệt (liệt cột sống, mù hai mắt, cụt/liệt hai chi, bệnh tâm thần) được hưởng trợ cấp phục vụ hằng tháng bằng mức lương cơ sở. Từ 01/7/2026, mức này tăng từ 2,34 triệu đồng/tháng lên 2,53 triệu đồng/tháng.

7. Trợ cấp một lần khi người lao động chết do tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp

Căn cứ Điều 53 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015, thân nhân người lao động chết do tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp được hưởng trợ cấp một lần bằng 36 lần mức lương cơ sở. Mức trợ cấp tăng từ 84,24 triệu đồng lên 91,08 triệu đồng, tương đương tăng thêm 6,84 triệu đồng.

Tác động thực tiễn đến người lao động và doanh nghiệp

Theo các chuyên gia pháp lý, việc tăng lương cơ sở lên 2,53 triệu đồng/tháng từ 01/7/2026 tác động tích cực đến hơn 15 triệu người đang hưởng lương hưu và trợ cấp BHXH. Đối với doanh nghiệp, mức đóng BHXH sẽ tăng nhẹ do phần đóng dựa trên lương cơ sở, nhưng bù lại, người lao động được bảo vệ tốt hơn trước các rủi ro. Đặc biệt, nhóm lao động có mức lương hưu thấp dưới 3,5 triệu đồng/tháng là đối tượng được hưởng lợi nhiều nhất từ chính sách hỗ trợ thêm 300.000 đồng/tháng.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Mức tham chiếu trong BHXH là gì và có thay đổi từ 01/7/2026 không?

Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, mức tham chiếu là căn cứ để tính các chế độ BHXH. Trong giai đoạn chuyển tiếp, mức tham chiếu được xác định bằng mức lương cơ sở. Do đó, khi lương cơ sở tăng lên 2,53 triệu đồng/tháng từ 01/7/2026, các chế độ tính theo mức tham chiếu cũng tăng tương ứng.

Người đang hưởng lương hưu có phải làm thủ tục gì để được tăng lương không?

Không. Theo Nghị định 162/2026/NĐ-CP, việc điều chỉnh tăng 8% lương hưu và trợ cấp BHXH từ 01/7/2026 được thực hiện tự động bởi cơ quan bảo hiểm xã hội. Người hưởng không cần nộp đơn hay làm thủ tục bổ sung.

Mức trợ cấp thai sản tăng có áp dụng cho cả lao động nam không?

Có. Theo Điều 58 Luật BHXH 2024, trợ cấp một lần khi sinh con áp dụng cho cả lao động nữ sinh con và người lao động (không phân biệt giới tính) nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi. Mức trợ cấp mới 5.060.000 đồng/con áp dụng cho tất cả các trường hợp này từ 01/7/2026.