Chính sách người cao tuổi Việt Nam 2025: Chăm sóc và phát huy vai trò trong kỷ nguyên mới

Nhân dịp Kỷ niệm 85 năm Ngày truyền thống người cao tuổi Việt Nam (6/6/1941-6/6/2026), chiều ngày 5/6/2025, tại Phủ Chủ tịch, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có buổi gặp mặt 85 đại biểu người cao tuổi tiêu biểu toàn quốc trong các phong trào thi đua yêu nước giai đoạn 2021-2026. Sự kiện này đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong tư duy hoạch định chính sách dành cho người cao tuổi Việt Nam, khi lần đầu tiên người đứng đầu Đảng và Nhà nước nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi từ "chăm sóc đơn thuần" sang "chăm sóc gắn với phát huy vai trò".

Chính sách người cao tuổi Việt Nam 2025: Chăm sóc và phát huy vai trò trong kỷ nguyên mới

Định hướng chiến lược mới về người cao tuổi là gì?

Theo chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi gặp mặt, công tác người cao tuổi trong giai đoạn phát triển mới cần được nhìn nhận với tư duy dài hạn hơn. Cụ thể, cần thực hiện ba chuyển đổi cốt lõi:

• Từ chăm sóc đơn thuần sang chăm sóc gắn với phát huy vai trò người cao tuổi trong xã hội.
• Từ coi người cao tuổi là đối tượng thụ hưởng chính sách sang coi họ là chủ thể tham gia phát triển đất nước.
• Từ hỗ trợ thụ động sang tạo điều kiện để người cao tuổi sống vui, khỏe, an toàn, có ích và đóng góp phù hợp với sức khỏe, năng lực, kinh nghiệm, nguyện vọng.

Đáng chú ý, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu các cấp, các ngành khẩn trương hoàn thiện thể chế, chính sách về người cao tuổi theo hướng đồng bộ, nhân văn, hiện đại và thích ứng với già hóa dân số. Đây là cơ sở để triển khai hiệu quả Chiến lược quốc gia về Người cao tuổi đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045.

"Một đất nước phát triển không chỉ được đo bằng quy mô kinh tế, tốc độ tăng trưởng hay những công trình hiện đại. Một đất nước phát triển còn được đo bằng chất lượng đời sống của nhân dân, bằng sự bền vững của gia đình, bằng tình người trong cộng đồng, bằng việc người cao tuổi có được sống trong an vui, được chăm sóc, được tôn trọng và được tiếp tục cống hiến hay không."

Người cao tuổi đóng góp thế nào cho xã hội theo tinh thần "Tuổi cao-Gương sáng"?

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định cống hiến của người cao tuổi không dừng lại ở tuổi nghỉ hưu. Tại buổi gặp mặt, ông nhấn mạnh ba cấp độ đóng góp của người cao tuổi:

• Khi còn sức khỏe: Đóng góp bằng lao động, trí tuệ, chuyên môn và kinh nghiệm thực tiễn.
• Khi sức khỏe hạn chế: Vẫn đóng góp bằng uy tín, lời khuyên, sự nêu gương và giữ gìn nếp nhà, truyền lại giá trị đúng đắn cho thế hệ sau.
• Ở cấp độ cộng đồng: Người cao tuổi mẫu mực có thể làm yên một gia đình, người có uy tín có thể làm thuận một cộng đồng, người còn đau đáu việc nước có thể truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ.

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, định hướng này phù hợp với xu thế quốc tế về già hóa dân số, khi các quốc gia phát triển đều chuyển từ mô hình "phúc lợi" sang mô hình "đầu tư xã hội" cho người cao tuổi.

Trách nhiệm của các cấp, ngành và gia đình trong chăm sóc người cao tuổi

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước phân định rõ trách nhiệm của từng chủ thể trong hệ thống chính trị và xã hội đối với công tác người cao tuổi:

• Đảng: Lãnh đạo bằng chủ trương đúng, đặt công tác người cao tuổi trong chiến lược phát triển con người và bảo đảm an sinh xã hội.
• Nhà nước: Thể chế hóa, bố trí nguồn lực, tổ chức thực hiện chính sách công bằng, hiệu quả.
• Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể: Vận động, giám sát, kết nối nguồn lực, lan tỏa văn hóa kính trọng và chăm sóc người cao tuổi.
• Cộng đồng: Xây dựng môi trường sống an toàn, thân thiện, nghĩa tình.
• Mỗi gia đình: Yêu thương, phụng dưỡng, lắng nghe, tôn trọng ông bà, cha mẹ bằng những việc làm cụ thể, chân thành mỗi ngày.

Đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu không để người cao tuổi thiếu điều kiện chăm sóc hoặc bị bỏ lại phía sau trong quá trình phát triển. Cần quan tâm nhiều hơn đến người cao tuổi có hoàn cảnh khó khăn, người sống đơn thân, người ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Tác động thực tiễn của chính sách mới đối với người dân và doanh nghiệp

Việc chuyển đổi tư duy từ chăm sóc sang phát huy vai trò người cao tuổi sẽ tác động trực tiếp đến nhiều lĩnh vực:

• Đối với người cao tuổi: Được tạo điều kiện tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền, giáo dục truyền thống, hòa giải ở cơ sở, giữ gìn an ninh trật tự và xây dựng đời sống văn hóa.
• Đối với doanh nghiệp: Có cơ hội phát triển các dịch vụ chăm sóc sức khỏe, an sinh xã hội dành cho người cao tuổi theo hướng hiện đại, thích ứng với già hóa dân số.
• Đối với hệ thống chính quyền cơ sở: Cần xây dựng môi trường gia đình, cộng đồng và xã hội thân thiện với người cao tuổi, coi chăm sóc người cao tuổi là chuẩn mực ứng xử của toàn xã hội.

Theo thống kê, Việt Nam hiện có khoảng 12,5 triệu người cao tuổi (chiếm khoảng 12,7% dân số) và đang trong giai đoạn già hóa dân số nhanh chóng. Dự báo đến năm 2035, tỷ lệ người cao tuổi sẽ chiếm khoảng 20% dân số, đặt ra yêu cầu cấp thiết về hoàn thiện chính sách.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Chiến lược quốc gia về Người cao tuổi đến năm 2035 có những mục tiêu chính nào?

Theo chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Chiến lược quốc gia về Người cao tuổi đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045 sẽ tập trung vào: hoàn thiện thể chế chính sách đồng bộ, nhân văn, hiện đại; nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe và an sinh xã hội; tạo điều kiện để người cao tuổi phát huy trí tuệ, kinh nghiệm, uy tín tham gia đóng góp cho xã hội.

Người cao tuổi có hoàn cảnh khó khăn được hưởng chính sách gì đặc thù?

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu quan tâm nhiều hơn đến người cao tuổi có hoàn cảnh khó khăn, người sống đơn thân, người ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Chính sách phải bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người cao tuổi, không để ai thiếu điều kiện chăm sóc hoặc bị bỏ lại phía sau.

Vai trò của Hội Người cao tuổi Việt Nam trong giai đoạn mới là gì?

Hội Người cao tuổi Việt Nam cần tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động theo hướng thiết thực, gần cơ sở, gần hội viên. Hội phải thực sự là mái nhà chung của người cao tuổi, là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với người cao tuổi, đồng thời là lực lượng nòng cốt trong phong trào toàn dân chăm sóc, phụng dưỡng và phát huy vai trò người cao tuổi.