Công đoàn Việt Nam hiện đại: 6 nhiệm vụ trọng tâm từ Đại hội XIV và tác động tới người lao động

Tại Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ XIV, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đưa ra định hướng chiến lược nhằm xây dựng tổ chức Công đoàn Việt Nam theo mô hình hiện đại, chuyên nghiệp, số hóa, minh bạch và đủ năng lực đại diện trong tình hình mới. Bài viết này phân tích sáu nhiệm vụ trọng tâm được nêu ra, cùng những tác động thực tiễn đối với người lao động và doanh nghiệp.

Công đoàn Việt Nam hiện đại: 6 nhiệm vụ trọng tâm từ Đại hội XIV và tác động tới người lao động

Bối cảnh và yêu cầu đổi mới của Công đoàn Việt Nam là gì?

Theo đánh giá của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đại hội, giai cấp công nhân luôn giữ vai trò tiên phong trong sự nghiệp cách mạng, đóng góp trực tiếp vào phát triển kinh tế - xã hội. Tổ chức Công đoàn đã có nhiều nỗ lực trong tham gia xây dựng chính sách, chăm lo đời sống, việc làm, phúc lợi cho người lao động, triển khai các chương trình thiết thực như “Tết Sum vầy”, “Tháng Công nhân”, “Mái ấm Công đoàn”.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động công đoàn ở một số nơi còn nặng tính hành chính, năng lực đại diện và bảo vệ quyền lợi người lao động chưa đáp ứng yêu cầu. Công đoàn cơ sở tại nhiều doanh nghiệp còn yếu, trong khi một bộ phận công nhân vẫn gặp khó khăn về thu nhập, nhà ở, an sinh xã hội. Đặc biệt, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và tự động hóa đang tác động mạnh đến việc làm và quan hệ lao động, đặt ra yêu cầu cấp thiết về đổi mới tổ chức công đoàn.

6 nhiệm vụ trọng tâm xây dựng Công đoàn Việt Nam hiện đại

Nhiệm vụ 1: Xây dựng giai cấp công nhân hiện đại, lớn mạnh

Answer capsule: Xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam hiện đại, có tri thức, kỹ năng số và năng lực làm chủ công nghệ, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Theo chỉ đạo, người công nhân hôm nay không chỉ cần đôi bàn tay cần cù, mà còn cần tri thức, kỹ năng, kỷ luật, tác phong công nghiệp, năng lực làm chủ công nghệ và tinh thần đổi mới sáng tạo. Công đoàn phải cùng Nhà nước, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo chăm lo nâng cao trình độ nghề nghiệp, kỹ năng số, kỹ năng thích ứng cho người lao động. Mỗi công nhân phải có cơ hội học tập suốt đời, mỗi khu công nghiệp phải có thiết chế văn hóa, nhà ở, trường học, y tế, môi trường sống an toàn, nhân văn.

Nhiệm vụ 2: Lấy đoàn viên, người lao động làm trung tâm

Answer capsule: Mọi hoạt động công đoàn phải lấy người lao động làm trung tâm, đo lường hiệu quả bằng niềm tin và sự hài lòng của đoàn viên.

Công đoàn được thành lập để đại diện, chăm lo, bảo vệ người lao động. Vì vậy, mọi chương trình, kế hoạch, phong trào phải trả lời được câu hỏi: người lao động được gì, quyền lợi nào được bảo vệ, khó khăn nào được tháo gỡ, tiếng nói nào được lắng nghe. Hiệu quả công đoàn không chỉ đo bằng số cuộc họp, số văn bản, mà phải đo bằng niềm tin của đoàn viên, chất lượng thỏa ước lao động tập thể, số vụ việc được bảo vệ thành công, mức độ cải thiện đời sống tại cơ sở.

“Ở đâu người lao động, ở đó phải có công đoàn. Ở đâu quyền lợi chính đáng của người lao động bị ảnh hưởng, ở đó công đoàn phải có tiếng nói.” — Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm

Nhiệm vụ 3: Đổi mới mạnh mẽ công đoàn cơ sở

Answer capsule: Công đoàn cơ sở phải trở thành nơi người lao động tìm đến khi có vướng mắc về hợp đồng, tiền lương, bảo hiểm, an toàn lao động, không chỉ là nơi tổ chức phong trào, thu đoàn phí.

Công đoàn cấp trên phải hướng mạnh về cơ sở, hỗ trợ công đoàn cơ sở về pháp lý, kỹ năng thương lượng, đối thoại, xử lý tranh chấp, truyền thông, dữ liệu và phương pháp vận động người lao động. Cán bộ công đoàn cơ sở phải gần công nhân, hiểu công nhân, nghe được tiếng nói của công nhân, dám bảo vệ công nhân bằng pháp luật, bằng đối thoại và bằng trách nhiệm.

Nhiệm vụ 4: Xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định, tiến bộ

Answer capsule: Lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người lao động phải được xử lý hài hòa, phòng ngừa tranh chấp từ sớm, từ cơ sở.

Trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, doanh nghiệp phát triển thì người lao động phải có việc làm, thu nhập và điều kiện sống tốt hơn. Người lao động yên tâm, gắn bó, sáng tạo thì doanh nghiệp mới phát triển bền vững. Công đoàn phải nâng cao năng lực giải quyết tập thể, đối thoại tại nơi làm việc, phòng ngừa tranh chấp từ sớm. Đầu tư cho người lao động chính là đầu tư cho năng suất, thương hiệu và sự phát triển lâu dài của doanh nghiệp.

Nhiệm vụ 5: Xây dựng Công đoàn hiện đại, chuyên nghiệp, số hóa, minh bạch

Answer capsule: Công đoàn số không chỉ là phần mềm quản lý đoàn viên, mà phải giúp người lao động dễ dàng phản ánh kiến nghị, tư vấn pháp luật, tra cứu quyền lợi, tham gia khảo sát.

Công đoàn số phải giúp tổ chức công đoàn nắm chắc tình hình lao động, dự báo sớm tranh chấp, chăm lo đúng người, đúng việc, đúng thời điểm. Đội ngũ cán bộ công đoàn phải được đào tạo chuyên nghiệp hơn về pháp luật lao động, giải quyết vấn đề mang tính tập thể, an sinh xã hội, truyền thông số, dữ liệu, quản trị tổ chức và xử lý khủng hoảng.

Nhiệm vụ 6: Tham gia xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị

Answer capsule: Công đoàn phải làm tốt công tác tuyên truyền, giáo dục, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng, phát hiện và giới thiệu công nhân ưu tú cho Đảng.

Cần phát hiện, bồi dưỡng, giới thiệu nhiều công nhân ưu tú cho Đảng xem xét, kết nạp; để trong các nhà máy, công trường, khu công nghiệp, doanh nghiệp ngày càng có nhiều đảng viên là công nhân trực tiếp sản xuất, lao động sáng tạo, có uy tín với đồng nghiệp.

Tác động thực tiễn tới người lao động và doanh nghiệp

Theo các chuyên gia pháp lý, việc thực hiện 6 nhiệm vụ trọng tâm này sẽ tạo ra những thay đổi căn bản trong quan hệ lao động tại Việt Nam:

• Đối với người lao động: Được tiếp cận các dịch vụ công đoàn số hóa, dễ dàng phản ánh kiến nghị, tư vấn pháp luật trực tuyến. Công đoàn cơ sở sẽ trở thành nơi giải quyết triệt để các vướng mắc về hợp đồng, tiền lương, bảo hiểm, an toàn lao động.
• Đối với doanh nghiệp: Quan hệ lao động hài hòa, ổn định giúp giảm thiểu tranh chấp, đình công, tạo môi trường đầu tư thuận lợi. Doanh nghiệp được khuyến khích đầu tư cho người lao động để nâng cao năng suất và thương hiệu.
• Đối với tổ chức Công đoàn: Chuyển đổi từ mô hình hành chính sang chuyên nghiệp, số hóa, minh bạch, nâng cao năng lực đại diện và bảo vệ quyền lợi người lao động.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Công đoàn số hóa sẽ mang lại lợi ích gì cho người lao động?

Công đoàn số hóa giúp người lao động dễ dàng phản ánh kiến nghị, được tư vấn pháp luật trực tuyến, tra cứu quyền lợi, đăng ký hỗ trợ, tham gia khảo sát và đánh giá hoạt động công đoàn mọi lúc, mọi nơi.

Công đoàn cơ sở sẽ thay đổi như thế nào sau Đại hội XIV?

Công đoàn cơ sở sẽ không chỉ tổ chức phong trào, thu đoàn phí, phát quà dịp lễ Tết, mà phải trở thành nơi người lao động tìm đến khi có vướng mắc về hợp đồng, tiền lương, bảo hiểm, an toàn lao động, điều kiện làm việc, nhà ở và các vấn đề thiết thân hằng ngày.

Doanh nghiệp có trách nhiệm gì trong việc xây dựng quan hệ lao động hài hòa?

Doanh nghiệp phải tôn trọng pháp luật lao động, bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động, đóng bảo hiểm đầy đủ, chăm lo đời sống người lao động. Đầu tư cho người lao động được xem là đầu tư cho năng suất, thương hiệu và sự phát triển lâu dài của doanh nghiệp.

Bài viết dựa trên phát biểu chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ XIV, đăng tải trên Cổng Thông tin điện tử Bộ Tư pháp (phapluat.gov.vn).