Rà soát cơ chế thu, chi chủ đầu tư và ban quản lý dự án: Mở rộng tự chủ tài chính

Bộ Tài chính đang xây dựng dự thảo Thông tư mới để thay thế Thông tư số 70/2024/TT-BTC, nhằm rà soát và hoàn thiện cơ chế thu, chi đối với chủ đầu tư và ban quản lý dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước. Mục tiêu chính là tăng cường phân cấp, phân quyền, mở rộng quyền tự chủ tài chính cho các đơn vị, đồng thời tháo gỡ các vướng mắc phát sinh từ thực tiễn và bảo đảm tính đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành, bao gồm Nghị định số 193/2026/NĐ-CP về quyết toán vốn đầu tư dự án và Nghị định số 111/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định số 60/2021/NĐ-CP về cơ chế tự chủ tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập.

Rà soát cơ chế thu, chi chủ đầu tư và ban quản lý dự án: Mở rộng tự chủ tài chính

Vì sao cần rà soát cơ chế thu, chi đối với chủ đầu tư và ban quản lý dự án?

Theo Bộ Tài chính, việc xây dựng Thông tư mới xuất phát từ yêu cầu hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực đầu tư công. Các văn bản chỉ đạo của Chính phủ, như Nghị quyết số 01/NQ-CP năm 2026 và Nghị quyết số 122/NQ-CP, đã yêu cầu các bộ, ngành rà soát, sửa đổi quy định không còn phù hợp nhằm tháo gỡ khó khăn về thể chế và khơi thông nguồn lực cho phát triển. Thông tư số 70/2024/TT-BTC hiện hành đã tạo cơ sở pháp lý cho quản lý tài chính của các ban quản lý dự án, nhưng quá trình thực hiện cho thấy một số quy định chưa phù hợp với yêu cầu thực tiễn.

Những bất cập chính của Thông tư 70/2024/TT-BTC

• Hạn chế về quyền tự chủ: Các quy định liên quan đến việc sử dụng quỹ chưa tạo nhiều dư địa cho các đơn vị phát huy tính tự chủ và tự chịu trách nhiệm.
• Thiếu hướng dẫn cho nguồn thu hợp pháp khác: Chưa có hướng dẫn đối với hoạt động quản lý dự án sử dụng nguồn thu hợp pháp khác theo quy định của pháp luật về đầu tư công tại cơ quan nhà nước.
• Không tương thích với quy định mới: Một số nội dung không còn tương thích với các quy định pháp luật mới, nhất là các quy định liên quan đến cấp huyện hoặc chức năng của hệ thống kho bạc nhà nước.
• Biểu mẫu phức tạp: Hệ thống biểu mẫu hiện hành còn khá nhiều, một số chỉ tiêu chưa rõ ràng, gây ảnh hưởng đến quá trình tổ chức thực hiện tại các đơn vị.

Những thay đổi chính trong dự thảo Thông tư mới

Dự thảo Thông tư được Bộ Tài chính xây dựng theo hướng giảm bớt các quy định mang tính hướng dẫn chi tiết, đồng thời trao thêm quyền chủ động cho chủ đầu tư và ban quản lý dự án. Cụ thể:

Mở rộng quyền tự chủ tài chính

Một trong những định hướng nổi bật của lần sửa đổi này là tăng cường trách nhiệm tự chủ của các ban quản lý dự án. Theo đó, dự thảo đề xuất bỏ các quy định riêng về sử dụng quỹ đang được áp dụng hiện nay. Cách tiếp cận mới nhằm tạo điều kiện cho đơn vị chủ động hơn trong việc tổ chức hoạt động và quản lý nguồn lực tài chính, đồng thời gắn quyền hạn với trách nhiệm giải trình.

Loại bỏ quy định về cấp huyện

Các quy định liên quan đến cấp huyện được loại bỏ nhằm đáp ứng yêu cầu sắp xếp tổ chức chính quyền địa phương. Một số khái niệm, thuật ngữ cũng được điều chỉnh để thống nhất với chức năng, nhiệm vụ của hệ thống Kho bạc Nhà nước hiện nay.

Hướng dẫn cho nguồn thu hợp pháp khác

Dự thảo mở rộng phạm vi hướng dẫn đối với các chủ đầu tư, ban quản lý dự án có sử dụng nguồn thu hợp pháp khác theo quy định của pháp luật về đầu tư công. Mặc dù không thuộc đối tượng điều chỉnh trực tiếp, các đơn vị này vẫn được khuyến khích áp dụng trình tự lập dự toán, thẩm định và quyết toán theo quy định của Thông tư nhằm bảo đảm tính thống nhất trong quản lý tài chính dự án.

Bổ sung quy định mới từ thực tiễn

Dự thảo bổ sung một số nội dung mới phát sinh từ thực tiễn, bao gồm:

• Hướng dẫn xác định nguồn thu khác liên quan đến công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
• Quy định về chi phí giám sát, đánh giá đầu tư. Đối với trường hợp thuê tư vấn độc lập thực hiện nhiệm vụ giám sát, đánh giá đầu tư, chi phí thuê sẽ được hạch toán riêng vào nhóm chi phí tư vấn ngoài theo quy định.

"Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, việc bãi bỏ các quy định riêng về sử dụng quỹ và loại bỏ quy định về cấp huyện là bước đi đúng hướng, giúp tăng tính tự chủ cho các ban quản lý dự án, đồng thời thích ứng với cải cách hành chính và sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước."

Tác động thực tiễn đối với chủ đầu tư và ban quản lý dự án

Dự thảo Thông tư mới dự kiến sẽ tác động tích cực đến hoạt động của các chủ đầu tư và ban quản lý dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước. Cụ thể:

• Giảm thủ tục hành chính: Việc tinh gọn biểu mẫu và loại bỏ quy định không còn phù hợp giúp giảm gánh nặng hành chính cho các đơn vị.
• Tăng tính chủ động: Chủ đầu tư và ban quản lý dự án có thêm quyền tự quyết trong việc tổ chức hoạt động và quản lý nguồn lực tài chính.
• Bảo đảm tính đồng bộ: Các quy định mới được rà soát để thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành, giúp tránh chồng chéo và vướng mắc.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Thông tư mới có hiệu lực từ khi nào?

Dự thảo Thông tư đang được Bộ Tài chính xây dựng và lấy ý kiến. Thời điểm có hiệu lực dự kiến sẽ được công bố sau khi Thông tư được ban hành chính thức, nhằm thay thế Thông tư số 70/2024/TT-BTC.

Đối tượng nào chịu tác động của Thông tư mới?

Theo dự thảo, phạm vi áp dụng bao gồm chủ đầu tư, ban quản lý dự án do chủ đầu tư thành lập, các ban quản lý dự án là đơn vị sự nghiệp công lập và các tổ chức, cá nhân có liên quan. Các quy định được thiết kế bao quát toàn bộ quá trình quản lý tài chính của dự án, từ xác định nguồn thu, tổ chức hạch toán, lập dự toán, quản lý chi phí đến quyết toán hằng năm.

Lợi ích chính của việc rà soát cơ chế thu, chi là gì?

Việc rà soát giúp khắc phục các bất cập phát sinh, bảo đảm sự thống nhất với các quy định hiện hành về ngân sách nhà nước, đầu tư công, xây dựng và cơ chế tự chủ tài chính. Đồng thời, nó tạo điều kiện thuận lợi hơn cho chủ đầu tư và ban quản lý dự án trong công tác quản lý tài chính, thúc đẩy tính tự chủ và trách nhiệm giải trình.